Giá dầu thô đã dành toàn bộ tháng 5 để xóa bỏ phần “phí rủi ro chiến tranh” khi thị trường cho rằng một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran chỉ còn là vấn đề thủ tục. Tuy nhiên, đến thứ Hai, thị trường nhận ra một thực tế đơn giản rằng chưa có ai chính thức ký kết bất kỳ điều gì.
Giá dầu WTI giao ngay mở cửa gần 88 USD/thùng, cũng là mức thấp nhất trong ngày, sau đó tăng mạnh trong phiên Mỹ lên gần 93 USD trước khi đóng cửa quanh 91 USD. Ngay khi Tehran sử dụng lại đòn bẩy quen thuộc của mình, thị trường lập tức định giá lại rủi ro xung đột mà trước đó đã bị xem là gần như kết thúc. Cả Washington và Tehran đều đang phát đi những thông điệp phục vụ khán giả trong nước, nhưng thị trường lại đang nhầm lẫn giữa tuyên bố chính trị và tiến triển thực tế.
Thỏa thuận mà Tehran vừa rút lui
Đây là lý do khiến sự hoài nghi đối với phía Iran vẫn còn tồn tại. Thông tin Iran ngừng trao đổi thông điệp thông qua các bên trung gian và sẽ “đóng hoàn toàn” eo biển Hormuz được hãng tin Tasnim có liên hệ với nhà nước Iran đăng tải, nhưng không dẫn lời bất kỳ quan chức cụ thể nào.
Nguyên nhân được đưa ra là chiến dịch quân sự mở rộng của Israel tại Lebanon nhằm vào Hezbollah. Tehran tuyên bố sẽ không nối lại đối thoại cho đến khi Israel rút hoàn toàn và chấm dứt các hoạt động quân sự tại Lebanon và Gaza.
Nếu bỏ qua phần tuyên bố mang tính chính trị, nội dung thực chất không có gì mới. Đây là lời đe dọa phong tỏa eo biển Hormuz mà Iran đã nhiều lần sử dụng kể từ khi xung đột bắt đầu, như một công cụ gây sức ép mỗi khi các cuộc đàm phán gặp khó khăn.
Tuyến hàng hải này trên thực tế đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng trong nhiều tháng qua, nên tuyên bố “đóng hoàn toàn” có thể chỉ là một phiên bản mạnh mẽ hơn của tình trạng hiện tại thay vì một bước leo thang thực sự.
Điều đáng chú ý là bản ghi nhớ hợp tác (MOU) vẫn đang chờ chữ ký của cả Tổng thống Trump và Đại giáo chủ Mojtaba Khamenei, người vừa được bổ nhiệm nhưng chưa xuất hiện công khai kể từ đó. Đồng thời, Washington cũng đã siết chặt các điều khoản liên quan đến uranium làm giàu và eo biển Hormuz chỉ vài ngày trước.
Nói cách khác, thỏa thuận này chưa bao giờ hoàn tất như những gì diễn biến giá dầu trong tháng 5 đã phản ánh.
Washington và thông điệp “mọi chuyện đều ổn”
Phía Mỹ cũng không tránh khỏi những nghi vấn tương tự.
Hôm thứ Sáu, Tổng thống Trump tuyên bố chấm dứt phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz và cho phép các tàu mắc kẹt tiếp tục hành trình, một động thái rõ ràng mang tính hạ nhiệt căng thẳng.
Tuy nhiên đến thứ Hai, khi truyền thông Iran đưa tin các cuộc đàm phán đã đổ vỡ, Nhà Trắng lại khẳng định Tổng thống Trump chưa nghe thấy thông tin đó và cho biết các cuộc thương lượng vẫn đang diễn ra với tốc độ rất nhanh.
Ông Trump thậm chí còn khuyên thị trường “hãy ngồi xuống và thư giãn” vì “mọi chuyện rồi sẽ ổn”.
Tuy nhiên, khi bị chất vấn thêm, ông cũng thừa nhận rằng “không sao cả nếu họ không muốn tiếp tục đàm phán” và nhận xét rằng người Iran “giỏi đàm phán hơn là chiến đấu”.
Đây chính là điểm mâu thuẫn mà thị trường đang bỏ qua: một bên công khai tuyên bố rút khỏi đàm phán, trong khi bên còn lại khẳng định không có gì thay đổi.
Trong bối cảnh các thông điệp chính thức và tuyên bố từ phía đối tác mâu thuẫn đến như vậy, phần bù rủi ro chiến tranh nên được đưa trở lại vào giá dầu thay vì bị loại bỏ khỏi định giá như trước đó.
Một điểm nghẽn hàng hải khác lại được mang ra đe dọa
Yếu tố Bab el-Mandeb chính là dấu hiệu cho thấy đây là đòn bẩy đàm phán chứ chưa phải một kế hoạch hành động thực sự. Trong tuyên bố của mình, Tehran cũng đề cập đến việc kích hoạt “các mặt trận khác”, bao gồm eo biển Bab el-Mandeb – điểm nghẽn chiến lược trên Biển Đỏ, nơi các lực lượng thân Iran từng gây gián đoạn hoạt động vận tải biển trước đây.
Mối đe dọa này đã được nhắc đi nhắc lại nhiều lần kể từ mùa xuân nhưng chưa từng được thực hiện trên quy mô lớn. Khi được đưa ra cùng với lời đe dọa về Hormuz, nó giống như một thông điệp nhằm tạo tác động truyền thông hơn là gây thiệt hại thực tế.
Tuy nhiên, xét về mặt số liệu, mối đe dọa này vẫn có sức nặng. Khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu đi qua eo biển Hormuz và một phần đáng kể lượng dầu vận chuyển bằng đường biển đi qua Bab el-Mandeb. Do đó, chỉ cần nguy cơ đáng tin cậy đối với cả hai tuyến đường này cũng đủ để duy trì tâm lý lo ngại trên thị trường, bất kể có xảy ra gián đoạn thực tế hay không.
Phần bù rủi ro chiến tranh giảm nhưng chưa biến mất
Biểu đồ ngày cho thấy lý do vì sao câu chuyện này vẫn còn quan trọng.
Dù giá dầu đã giảm trong tháng 5, WTI hiện đang phục hồi trở lại vùng EMA 50 ngày quanh 92 USD – vùng hỗ trợ quan trọng đã bị đánh mất vào cuối tháng trước. Đồng thời giá vẫn cao hơn rất nhiều so với EMA 200 ngày quanh 77,50 USD.
Nhìn trên khung thời gian lớn hơn, sự tương phản càng rõ rệt hơn. Giá dầu hiện thấp hơn đáng kể so với đỉnh chiến tranh trên 113 USD hồi đầu tháng 3, nhưng vẫn cao hơn nhiều so với vùng nền khoảng 62 USD trước khi xung đột nổ ra.
Điều này cho thấy phần bù rủi ro chiến tranh đã giảm đáng kể nhưng chưa hề biến mất. Diễn biến ngày thứ Hai là minh chứng cho việc thị trường có thể nhanh chóng đưa phần bù này trở lại giá dầu mỗi khi Iran phát tín hiệu liên quan đến eo biển Hormuz.
Chỉ báo Stochastic RSI trên khung ngày hiện quanh mức 32 và đang quay đầu đi lên từ vùng thấp, cho thấy vẫn còn dư địa tăng nếu các tiêu đề địa chính trị tiếp tục xuất hiện.
Các vùng giá quan trọng
Đợt tăng mạnh nhất diễn ra ngay trước phiên Mỹ khi WTI bật từ 88 USD lên gần 93 USD sau thông tin từ Tasnim, trước khi điều chỉnh về quanh 91 USD.
Trong khi đó, dầu Brent – chuẩn giá dầu được theo dõi rộng rãi hơn trên toàn cầu – cũng tăng từ khoảng 93 USD lên gần 97 USD nhờ cùng thông tin này.
Xu hướng hiện vẫn nghiêng về tăng miễn là các cuộc đàm phán tiếp tục bị đóng băng và mối đe dọa đối với eo biển Hormuz còn tồn tại. Tuy nhiên, đây là thị trường bị chi phối bởi tin tức chứ không phải xu hướng ổn định và hoàn toàn có thể đảo chiều chỉ sau một bài đăng trên mạng xã hội.
Vùng 92 – 93 USD, nơi EMA 50 ngày trùng với đỉnh trong ngày, là ngưỡng kháng cự quan trọng cần vượt qua. Một phiên đóng cửa trên khu vực này sẽ cho thấy thị trường đang thực sự định giá lại rủi ro chiến tranh.
Ở chiều ngược lại, 88 USD là vùng hỗ trợ đầu tiên. Nếu giá phá xuống dưới và duy trì ở đó, đợt phục hồi hiện tại có thể được xem là thất bại.
Cho đến thời điểm hiện tại, thị trường vẫn đang phản ứng với các lời đe dọa chứ chưa phải một sự kiện gián đoạn nguồn cung thực sự. Đây chính là yếu tố quan trọng nhất cần theo dõi trong giai đoạn hiện nay.
Biểu đồ WTI khung 5 phút.
Câu hỏi thường gặp về dầu WTI
WTI là một loại dầu thô được giao dịch trên thị trường quốc tế. WTI là viết tắt của West Texas Intermediate, một trong ba chuẩn dầu thô lớn của thế giới bên cạnh Brent và Dubai Crude.
WTI còn được gọi là dầu “nhẹ” (light) và “ngọt” (sweet) do có mật độ thấp và hàm lượng lưu huỳnh thấp. Đây được xem là loại dầu chất lượng cao, dễ tinh chế. Dầu WTI được khai thác tại Mỹ và phân phối thông qua trung tâm Cushing, nơi được mệnh danh là “Ngã tư đường ống dẫn dầu của thế giới”.
WTI là một trong những chuẩn tham chiếu quan trọng nhất của thị trường dầu mỏ và giá dầu WTI thường xuyên được truyền thông trích dẫn.
Giống như các loại tài sản khác, cung và cầu là yếu tố chính quyết định giá dầu WTI. Vì vậy, tăng trưởng kinh tế toàn cầu thường thúc đẩy nhu cầu dầu tăng lên, trong khi tăng trưởng yếu có thể làm nhu cầu giảm.
Bất ổn chính trị, chiến tranh và các lệnh trừng phạt có thể làm gián đoạn nguồn cung và tác động mạnh đến giá dầu. Ngoài ra, các quyết định của OPEC – tổ chức gồm các quốc gia sản xuất dầu lớn – cũng là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến giá.
Giá trị của đồng USD cũng tác động đến dầu WTI vì dầu chủ yếu được giao dịch bằng USD. Khi USD suy yếu, dầu trở nên rẻ hơn đối với người mua quốc tế và ngược lại.
Các báo cáo tồn kho dầu hàng tuần do Viện Dầu khí Mỹ (API) và Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) công bố cũng ảnh hưởng đến giá dầu WTI.
Những thay đổi trong tồn kho phản ánh sự biến động của cung và cầu:
- Tồn kho giảm thường cho thấy nhu cầu tăng, hỗ trợ giá dầu đi lên.
- Tồn kho tăng phản ánh nguồn cung lớn hơn, gây áp lực giảm giá.
Báo cáo của API được công bố vào mỗi thứ Ba, còn EIA công bố vào ngày hôm sau. Kết quả của hai báo cáo thường khá tương đồng, với khoảng 75% số lần có mức chênh lệch dưới 1%.
Dữ liệu của EIA thường được đánh giá đáng tin cậy hơn vì đây là cơ quan chính phủ.
OPEC (Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ) là nhóm gồm 12 quốc gia sản xuất dầu, cùng quyết định hạn ngạch sản lượng tại các cuộc họp định kỳ hai lần mỗi năm.
Các quyết định của OPEC thường tác động trực tiếp đến giá dầu WTI:
- Khi OPEC cắt giảm sản lượng, nguồn cung bị thắt chặt và giá dầu thường tăng.
- Khi OPEC tăng sản lượng, giá dầu thường chịu áp lực giảm.
OPEC+ là nhóm mở rộng bao gồm thêm 10 quốc gia ngoài OPEC, trong đó nổi bật nhất là Nga.
