EU ‘mở khóa’ khoản vay hơn 100 tỷ USD cho Ukraine

EU tiến gần quyết định giải ngân khoản vay hơn 100 tỷ USD cho Ukraine, sau khi Hungary rút lại phiếu phủ quyết.

Đại sứ các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) ngày 22/4 thông qua khoản vay 90 tỷ euro (khoảng 106 tỷ USD) cho Ukraine và gói trừng phạt thứ 20 nhằm vào Nga ở cấp Ủy ban Đại diện Thường trực (Coreper), theo thông báo của nước Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU là Cyprus.

Thủ tục phê duyệt cuối cùng đang được tiến hành bằng văn bản, dự kiến hoàn tất trong hôm nay.

Động thái diễn ra sau khi Hungary và Slovakia xác nhận Ukraine đã nối lại hoạt động của đường ống Druzhba, tuyến vận chuyển dầu thô Nga tới hai quốc gia này. Đây cũng là hai nước EU cuối cùng vẫn phụ thuộc vào dầu Nga qua nhánh phía nam của Druzhba, với tỷ lệ 86-92% nhập khẩu dầu của Hungary và gần như toàn bộ nguồn cung của Slovakia.

Công ty năng lượng Mol của Hungary cho biết đã nhận thông báo từ nhà vận hành Ukraine rằng dầu thô từ Belarus đã bắt đầu bơm qua hệ thống Druzhba từ trưa 22/4. Bộ trưởng Kinh tế Slovakia Denisa Sakova cũng xác nhận lô dầu đầu tiên dự kiến đến nước này trong sáng nay.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ca ngợi EU mở khóa khoản vay là “tín hiệu đúng đắn trong bối cảnh hiện nay”. Ông khẳng định Ukraine đã hoàn thành nghĩa vụ với EU, kể cả trong vấn đề nhạy cảm như vận hành đường ống Druzhba, và kỳ vọng liên minh sẽ sớm triển khai các biện pháp hỗ trợ thiết thực.

Khoản vay mới của EU là nguồn tài chính quan trọng giúp Ukraine duy trì hoạt động trong giai đoạn 2026-2027, khi nền kinh tế chịu sức ép lớn từ xung đột.

Theo kế hoạch, hai phần ba số tiền sẽ dành cho quốc phòng, phần còn lại hỗ trợ các chi tiêu ngân sách khác. Khoản vay sẽ được giải ngân từ cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6, thời điểm Ukraine có nguy cơ cạn nguồn tài chính nếu không nhận được hỗ trợ kịp thời.

Bế tắc quanh khoản vay từng làm chậm kế hoạch gia tăng áp lực lên Nga, khi EU muốn thông qua gói trừng phạt mới nhân dịp tròn 4 năm xung đột bùng phát vào tháng 2/2022. Gói trừng phạt dự kiến mở rộng hạn chế trong lĩnh vực năng lượng, tài chính và vận tải biển, nhằm thu hẹp khả năng xuất khẩu dầu của Nga.

Đường ống Druzhba đi qua lãnh thổ Ukraine, được sử dụng để phân phối dầu của Nga sang các quốc gia châu Âu như Hungary và Slovakia. Hệ thống này ngừng hoạt động từ ngày 27/1, Ukraine nói rằng nguyên nhân là máy bay không người lái (UAV) Nga làm hư hại hạ tầng đường ống.

Hungary và Slovakia cáo buộc Ukraine trì hoãn nối lại vận chuyển dầu qua đường ống Druzhba nhằm mục đích chính trị, điều mà Kiev nhiều lần bác bỏ. Căng thẳng leo thang từ giữa tháng 2, khi Hungary và Slovakia thông báo đình chỉ xuất khẩu dầu diesel cho Ukraine.

Thủ tướng Hungary Viktor Orban trước đó tuyên bố chỉ rút phiếu phủ quyết khi dòng dầu được nối lại. Trong thư gửi Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa ngày 20/4, ông cho biết Budapest sẵn sàng thông qua khoản vay ngay lập tức khi điều kiện này được đáp ứng. Slovakia cũng đưa ra lập trường tương tự đối với gói trừng phạt mới.