Montgomery, cựu chỉ huy nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ, tin rằng hải quân nước này có thể khai thông eo biển Hormuz bằng 4 bước trinh sát, tuần tra, tấn công và hộ tống.
Eo biển Hormuz đã trở thành điểm nóng địa chính trị thế giới kể từ khi xung đột Iran bùng phát hồi cuối tháng 2. Huyết mạch vận chuyển 20% lượng dầu thế giới đang bị bóp nghẹt, khi Iran xem đây như con át chủ bài để đối phó với sức ép quân sự từ Mỹ và Israel.
Khi thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo vì hàng loạt tàu dầu nghẽn lại ở Hormuz, Mỹ quyết tâm tìm cách mở cửa eo biển. Nhiều nhà quan sát nhận định đây là bài toán khó của Washington, đặc biệt khi lời đề nghị đồng minh hỗ trợ của Tổng thống Donald Trump không nhận được phản ứng như mong đợi.
Tàu chở dầu và tàu hàng ở eo biển Hormuz hôm 11/3. Ảnh: AP
Tuy nhiên, chuẩn đô đốc Mark Montgomery, từng là chỉ huy nhóm tác chiến tàu sân bay của hải quân Mỹ, tin rằng hải quân Mỹ có đủ tàu chiến để tự hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển, như đã từng làm trong Chiến dịch Earnest Will, khi chiến hạm Mỹ dẫn đường cho các tàu dầu của Kuwait qua eo biển năm 1987-1988.
Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chưa tới 34 km, có nhiều vách đá lởm chởm dọc bờ biển, có thể giúp Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ẩn nấp để tiến hành các cuộc tập kích tàu thuyền đi qua. Vũ khí mà họ có thể sử dụng, gồm tàu ngầm không người lái, máy bay không người lái, tên lửa chống hạm và thủy lôi, đủ khả năng gây thiệt hại nặng cho các tàu hàng, thậm chí là chiến hạm.
Đây là lý do các công ty bảo hiểm vận tải ngần ngại cung cấp dịch vụ cho tàu thương mại đi qua tuyến hàng hải này.
Ít nhất 89 tàu đã đi qua eo biển trong giai đoạn 1-15/3, trong đó có 16 tàu chở dầu, theo dữ liệu của công ty dữ liệu hàng hải Lloyd’s List Intelligence. Con số này giảm mạnh so với mức khoảng 100-135 lượt tàu mỗi ngày trước khi chiến sự nổ ra. Hơn 20% tàu trong số đó được cho là có liên hệ với Iran.
Chuẩn đô đốc Mỹ Mark Montgomery. Ảnh: The Times
Montgomery cho rằng hải quân Mỹ đủ sức khôi phục hoạt động vận tải biển ở khu vực này trong tương lai gần bằng kế hoạch 4 bước, mở đầu bằng việc lập một “con mắt không ngủ” để trinh sát, bao gồm máy bay không người lái MQ-9 Reaper và vệ tinh giám sát vịnh Ba Tư để kịp thời phát hiện các lực lượng tấn công của Iran.
“Hiện tại chúng ta có hệ thống giám sát này trên khắp Trung Đông, nhưng nó bị dàn trải quá mỏng. Một khi thực hiện sứ mệnh, tốt hơn hết nên tập trung nguồn lực vào đây, để có thể lập tức vô hiệu hóa kế hoạch tấn công bằng tên lửa, UAV hoặc rải thủy lôi”, ông nói.
Những khí tài này có khả năng theo dõi, giám sát liên tục khu vực eo biển Hormuz cũng như dải đất ven biển của Iran, nơi IRGC có thể triển khai lực lượng, khí tài để tiến hành các cuộc tập kích vào tàu thuyền đi qua.
Tiếp theo, chuẩn đô đốc Mỹ cho biết cần triển khai những đợt tuần tra liên tục bằng tiêm kích như F-15, F-16 hay F-18, trang bị Hệ thống Vũ khí Đánh chặn Chính xác Tiên tiến (APKWS).
APKWS có khả năng biến những quả rocket không dẫn đường Hydra 70 đời cũ giá rẻ thành đạn dẫn đường bằng laser thông minh với độ chính xác cực cao, giúp tiêm kích Mỹ đối phó hiệu quả với các cuộc tấn công “bầy đàn” của UAV Shahed từ phía Iran.
Bước thứ ba trong kế hoạch của Montgomery là sử dụng trực thăng vũ trang được triển khai từ tàu khu trục của Mỹ, phóng rocket Hydra tấn công các tàu lặn không người lái Iran, cùng binh sĩ IRGC đang tìm cách rải thủy lôi ở eo biển.
“UAV Shahed khiến tôi lo lắng. Nhưng thứ thực sự có thể đánh chìm cả con tàu thương mại là tàu lặn không người lái, loại vũ khí có thể mang theo hơn 200 kg thuốc nổ. Đó mới là thứ gây tổn thất thực sự”, ông nói.
Cuối cùng, ông Montgomery cho hay Mỹ có thể triển khai khoảng 10-14 tàu khu trục để hộ tống các đoàn tàu chở dầu và bắn hạ tên lửa hành trình, UAV của Iran.
Với việc Mỹ đã chi 12 tỷ USD cho cuộc chiến với Iran, Montgomery cho rằng một chiến dịch hải quân để mở cửa vịnh Ba Tư sẽ “chẳng thấm vào đâu so với những gì chúng ta đã chi cho các loại đạn dược dẫn đường chính xác”.
Ảnh vệ tinh cho thấy tàu tập trung tại eo biển Hormuz. Đồ họa: WSJ
Ông cho hay bản thân “bị sốc” khi thấy Anh không triển khai tàu chiến tới vùng Vịnh để hỗ trợ Mỹ, bởi lực lượng này có những tàu quét mìn hiện đại có thể đối phó hiệu quả với các loại thủy lôi được rải xuống eo biển Hormuz.
“Tôi có mong muốn chúng ta sẽ phối hợp với đồng minh hay không? Có chứ. Nhưng thực tế hải quân Mỹ vẫn làm được việc này. Họ làm được vì chúng ta đã đầu tư xứng đáng cho hải quân”, ông nói.
Xung đột tại Trung Đông đã bước sang ngày thứ 19, khiến hơn 2.000 người thiệt mạng và đang làm đảo lộn thị trường năng lượng toàn cầu. Iran đã cho phép một số tàu dầu đi qua eo biển Hormuz, nhưng tuyên bố sẽ đánh chìm bất cứ tàu nào của Israel, Mỹ hay đồng minh xuất hiện tại khu vực.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi NATO cùng một số nước triển khai tàu chiến tới eo biển Hormuz để hỗ trợ Washington khơi thông tuyến hàng hải huyết mạch này. Tuy nhiên, phần lớn các nước đến nay đều từ chối điều tàu theo đề nghị của ông Trump.
Thanh Tâm (Theo The Times, AP)
