Theo The Hollywood Reporter, quyết định mới nhất của Ủy ban Phát thanh Truyền hình và Viễn thông Canada (CRTC) liên quan đến đạo luật Phát trực tuyến (OSA) đang tạo nên cuộc tranh cãi nảy lửa. Theo đó, từ ngày 21.5, cơ quan quản lý Canada yêu cầu các nền tảng kỹ thuật số xuyên biên giới của Mỹ phải đóng góp 15% doanh thu nội địa tại Canada để trợ cấp cho ngành sản xuất phim và chương trình truyền hình độc lập trong nước.
Quyết định này đồng nghĩa với việc “thuế Netflix” (cách gọi quen thuộc của sắc thuế này) đã tăng gấp ba lần so với mức chi bắt buộc tạm thời 5% trước đó. Số tiền thu về chắc chắn sẽ nhiều hơn, nhưng ngay lập tức, các nghiệp đoàn và hiệp hội nghệ thuật địa phương đã dội gáo nước lạnh vào phán quyết này.
Nghịch lý là chính giới làm phim Canada, những người được cho sẽ hưởng lợi trực tiếp từ dòng tiền trợ cấp này, lại là những người phản ứng gay gắt nhất. Nguyên nhân bắt nguồn từ việc CRTC cắt giảm nghĩa vụ chi tiêu của các đài truyền hình địa phương, đồng thời chấm dứt chính sách ưu tiên các Chương trình vì Lợi ích Quốc gia (PNI) như phim truyền hình, phim tài liệu, phim hoạt hình và các chương trình dành cho thiếu nhi.
Giới sáng tạo lo ngại rằng các nền tảng nước ngoài khi đổ tiền vào Canada sẽ chỉ tập trung vào các nội dung thương mại, chi phí thấp hoặc được tối ưu hóa cho thị trường quốc tế để dễ thu hồi vốn, thay vì đầu tư vào văn học kể chuyện gốc của Canada.
Ông Bruce Smith, Chủ tịch Hiệp hội Biên kịch Canada (WGC), thẳng thắn: “Phim truyền hình, chương trình thiếu nhi và phim tài liệu về cơ bản là những thể loại có nguy cơ bị mai một cao nhất. Khi chúng ta bàn về việc bảo vệ tiếng nói của người Canada, thì chính sự dễ bị tổn thương của những thể loại này mới là cốt lõi của vấn đề”.
Đồng quan điểm, Hiệp hội Đạo diễn Canada (DGC) cảnh báo nếu thiếu các quy định bắt buộc rõ ràng, dòng tiền đầu tư sẽ lập tức chuyển hướng, đẩy công việc của các đạo diễn và đội ngũ sáng tạo địa phương vào thế nguy hiểm.
Trong khi đó, ACTRA – nghiệp đoàn diễn viên lớn của Canada, lại thực tế hơn: “Bên cạnh những ý định tốt đẹp, hãy cho chúng tôi thấy tiền!”.
Bóng ma chiến tranh thương mại rình rập
Ở phía bên kia chiến tuyến, các ông lớn công nghệ và hãng phim Mỹ cũng không ngồi yên. Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ (MPA), đại diện cho các tập đoàn phát trực tuyến lớn, ngay lập tức lên tiếng chỉ trích phán quyết của phía Canada. MPA cho rằng đây là những nghĩa vụ đầu tư “chưa từng có, không cần thiết và mang tính phân biệt đối xử” đối với các doanh nghiệp Mỹ.
Đáng ngại hơn, động thái này của Canada đang bị cáo buộc vi phạm Hiệp định thương mại Mỹ – México – Canada (USMCA). Trong bối cảnh cuộc chiến thuế quan giữa các quốc gia Bắc Mỹ vốn đã căng thẳng và hiệp định này đang trong quá trình đàm phán lại, bước đi của Canada giống như một “mồi lửa” mới.
Thực tế, đạo luật OSA của Canada đã bị đình trệ tại Tòa án Phúc thẩm Liên bang từ năm 2023 do các lệnh khiếu nại pháp lý từ các nhà cung cấp truyền thông nước ngoài. Nay, với việc áp mức thuế mới lên tới 15%, gánh nặng pháp lý cũ chưa qua, nguy cơ về một cuộc chiến thương mại toàn diện lại chồng chất lên ngành công nghiệp giải trí của quốc gia này.
