GS.TS Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có những lý giải liên quan đến những điều chỉnh dự kiến trong quy chế tuyển sinh đại học năm 2026.
Điều chỉnh xét học bạ để học sinh không lơ là học tập
Với phương thức xét học bạ, dự kiến ngoài dùng điểm 6 học kỳ, thí sinh còn phải đạt điều kiện có tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm thi của môn toán và ngữ văn và một môn khác) đạt tối thiểu 16 theo thang điểm 30.
Như vậy so với năm ngoái, năm nay thí sinh đã không còn có thể xét học bạ độc lập, mà phải kèm điều kiện điểm thi tốt nghiệp THPT.
Lý giải về thay đổi trên, ông Thảo cho biết xét học bạ đã tồn tại hơn 10 năm qua. Phương thức này luôn chiếm khoảng 40% tổng số thí sinh trúng tuyển và thời gian qua phương thức xét tuyển này chủ yếu dựa trên kết quả học tập của học sinh ở lớp 12.
Theo ông Thảo, việc yêu cầu xét tuyển kết quả 6 học kỳ và điều kiện 16 điểm thi tốt nghiệp THPT với tổ hợp xét học bạ tương ứng nhằm đảm bảo thí sinh không lơ là học tập năm lớp 12 – kiến thức nền tảng quan trọng kết nối với khối kiến thức cơ bản của các ngành đào tạo bậc đại học.
“Quy định này không chỉ giúp học sinh học tập nghiêm túc lớp 12, sẵn sàng cho kỳ thi tốt nghiệp mà còn giúp thí sinh có hành trang vững chắc khi trúng tuyển và khả năng hoàn thành tốt chương trình đào tạo bậc đại học.
Mức điểm 16 cũng là mức điểm mà phần lớn thí sinh có thái độ và trách nhiệm sẽ đạt được trong kỳ thi tốt nghiệp, bảo đảm nguồn tuyển đủ ngưỡng chất lượng cho các trường đại học tuyển sinh và xa hơn nữa là hướng tới mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực đạt chỉ số 260 sinh viên trên 1 vạn dân của một quốc gia phát triển theo lộ trình tiến tới năm 2030″, ông Thảo cho biết.
98,5% thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng dưới 10
Lý giải về việc bộ dự kiến siết số lượng nguyện vọng tối đa 10 nguyện vọng/thí sinh, ông Thảo cho biết theo dõi kết quả thí sinh trúng tuyển trong thời gian qua, thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng 1 chiếm 35,1%; thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng dưới 10 chiếm 98,5%. Số thí sinh xét tuyển ở các đợt bổ sung chiếm hơn 1,0%. Như vậy số thí sinh trúng tuyển và nhập học ở nguyện vọng lớn hơn 10 là vô cùng thấp.
Theo ông Thảo, tại hội nghị giáo dục đại học năm 2025 vừa qua, phần lớn các trường đại học đề xuất giới hạn nguyện vọng đăng ký từ 1-5 cho mỗi thí sinh. Để đảm bảo cơ hội học tập của học sinh, đề xuất 10 nguyện vọng cho mỗi đợt xét tuyển là hợp lý.
“Việc điều chỉnh này góp phần tiết kiệm chi phí cho thí sinh, rút ngắn thời gian xét tuyển và đồng thời đòi hỏi cũng phải tìm hiểu nghiêm túc hơn về ngành nghề đào tạo, đặc biệt là việc xác định ngành học phù hợp với năng lực, sở trường của bản thân”, ông nói.
Đối với các chương trình đào tạo giáo viên được nhà nước hỗ trợ ngân sách đào tạo, theo ông Thảo, thí sinh cần xác định rõ ràng mục tiêu nghề nghiệp thông qua việc đặt các nguyện vọng ưu tiên từ 1-3.
“Việc này cũng làm giảm áp lực cho các trường đại học sư phạm phải xác định chính xác số lượng sinh viên nhập học hưởng ngân sách và xác định vị trí công tác sau khi tốt nghiệp”, ông Thảo cho biết.
Thí sinh chỉ được quy đổi hoặc thưởng điểm chứng chỉ ngoại ngữ
Ông Thảo cho biết việc sử dụng các chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh đại học bắt đầu từ năm 2017 đến nay. Ngoại ngữ là một trong những yêu cầu chuẩn đầu ra của hầu hết các chương trình đào tạo bậc đại học. Tuy nhiên thực tế có nhiều thí sinh đã không thể tốt nghiệp đại học đúng thời hạn vì không đạt được chuẩn đầu ra ngoại ngữ của chương trình đào tạo.
Trong giai đoạn hội nhập quốc tế, ngoại ngữ vẫn là một công cụ quan trọng trong học tập và mở ra cơ hội nghề nghiệp sau tốt nghiệp. Do đó việc duy trì xét tuyển bằng chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh đại học là yêu cầu khách quan.
Theo ông Thảo, dự thảo quy chế tuyển sinh lần này điều chỉnh theo hướng khai thác được năng lực ngoại ngữ của thí sinh và bảo đảm nguyên tắc công bằng trong xét tuyển. Tổ hợp xét tuyển sử dụng kết quả các môn thi tốt nghiệp THPT hoặc kết quả học bạ có dùng chứng chỉ ngoại ngữ thì cơ sở đào tạo quy đổi kết quả chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp môn xét tuyển theo trọng số tính điểm xét môn ngoại ngữ không vượt quá 1/3 của tổng điểm theo thang điểm 30.
“Chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được dùng trong quy đổi điểm môn ngoại ngữ hoặc chỉ được sử dụng cho điểm thưởng. Từ năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo theo hướng dẫn quy đổi kết quả chứng chỉ ngoại ngữ thống nhất sử dụng trong toàn hệ thống. Chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được dùng 1 lần, hoặc thay thế môn ngoại ngữ hoặc được cộng điểm tối đa 1,5”, ông Thảo nhấn mạnh.
Ghi nhận của Tuổi Trẻ Online, những mùa tuyển sinh trước, có nhiều trường vừa cho phép thí sinh quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ, vừa được cộng điểm thưởng. Như vậy cùng một chứng chỉ thí sinh đã được tính điểm 2 lần, gây mất công bằng trong tuyển sinh.
Đơn giản hóa phương thức xét tuyển
Về việc giới hạn mỗi trường chỉ được đưa ra tối đa 5 phương thức xét tuyển, ông Thảo cho rằng việc này nhằm đơn giản hóa phương thức tuyển sinh, tăng cường cải cách thủ tục hành chính và để thí sinh, phụ huynh hiểu đúng, dễ tiếp cận đối với các phương thức tuyển sinh của cơ sở giáo dục đại học.
Qua kết quả thống kê hằng năm, có khoảng gần 20 phương thức tuyển sinh được các trường đại học sử dụng thời gian qua. Tuy nhiên khoảng 90% thí sinh trúng tuyển bằng phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển bằng kết quả học tập cấp THPT hoặc kết hợp đồng thời thi tuyển và xét tuyển học bạ.
“Một số phương thức tuyển sinh, nhiều năm có rất ít thí sinh sử dụng hoặc trúng tuyển nhưng lại gây ra sự rối rắm cho phụ huynh và thí sinh khi tìm hiểu về tuyển sinh đại học, gây lãng phí sức người, sức của”, ông Thảo nói.
