Ai sẽ trở thành lãnh tụ tối cao tiếp theo của Iran?

Theo CNN, ông Khamenei đã nắm quyền lãnh đạo tối cao ở Iran trong gần 4 thập niên và hiện không có người kế nhiệm được tuyên bố chính thức.

Luật pháp Iran quy định, một hội đồng gồm 88 giáo sĩ Hồi giáo, gọi là Hội đồng Chuyên gia lãnh đạo sẽ có trách nhiệm lựa chọn nhà lãnh đạo tối cao của nước này. Đây là nhiệm vụ mà hội đồng giáo sĩ Iran mới chỉ thực hiện một lần kể từ khi nước Cộng hòa Hồi giáo Iran được thành lập vào năm 1979, khi ông Khamenei được lựa chọn sau khi người tiền nhiệm Ruhollah Khomeini qua đời. 

Các nhà quan sát nhận định giới cầm quyền Iran muốn nhanh chóng thể hiện sự ổn định trong nước và các thành viên quốc hội dự kiến ​​sẽ sớm nhóm họp để thảo luận về các ứng cử viên tiềm năng trước khi người thay thế ông Khamenei được bổ nhiệm. Tuy nhiên, hiện không rõ liệu họ có thể mạo hiểm tổ chức bất kỳ cuộc họp nào hay không khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chiến dịch ném bom chung của Mỹ và Israel vào Iran sẽ tiếp tục trong những ngày tới.

Hội đồng Chuyên gia lãnh đạo sẽ cần phải chọn một người kế nhiệm đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn được quy định trong hiến pháp. Nhà lãnh đạo tối cao mới phải là nam giới, một giáo sĩ có năng lực chính trị, uy tín đạo đức và lòng trung thành với nước Cộng hòa Hồi giáo. Hội đồng có thể diễn giải các quy tắc để loại trừ những giáo sĩ theo đường lối cải cách, ủng hộ tự do xã hội rộng rãi và hòa nhập với thế giới bên ngoài nhiều hơn.

Theo các chuyên gia và nhà phân tích, dưới đây là một số ứng viên sáng giá cho vị trí lãnh tụ tối cao Iran.

Mojtaba Khamenei, 56 tuổi

Là con trai thứ 2 của cố lãnh đạo Khamenei, ông Mojtaba được biết đến là người có ảnh hưởng đáng kể ở hậu trường và có mối liên hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), cơ quan quân sự mạnh nhất trong nước cũng như lực lượng bán quân sự tình nguyện Basij.

Tuy nhiên, giới giáo sĩ Hồi giáo dòng Shi’ite lại phản đối việc cha truyền con nối. Một trở ngại khác là ông Mojtaba không phải là một giáo sĩ cấp cao và không có vai trò chính thức nào trong chính quyền. Ông đã bị Mỹ áp trừng phạt vào năm 2019.

Alireza Arafi, 67 tuổi

Mặc dù là một nhân vật ít được biết đến hơn nhưng ông Arafi là một giáo sĩ có uy tín với thành tích trong các cơ quan chính phủ, đồng thời cũng là người tâm phúc của cố Lãnh tụ tối cao Khamenei.

Ông Arafi hiện giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng Chuyên gia lãnh đạo và là thành viên của Hội đồng Giám hộ quyền lực, cơ quan chịu trách nhiệm xem xét các ứng cử viên và các đạo luật do Quốc hội Iran thông qua. Ông Arafi cũng là người đứng đầu hệ thống trường dòng của Iran.

Theo chuyên gia Alex Vatanka thuộc Viện Nghiên cứu Trung Đông, việc ông Khamenei sẵn sàng bổ nhiệm ông Arafi vào các vị trí cấp cao và nhạy cảm về mặt chiến lược đã chứng tỏ lãnh tụ tối cao Iran “rất tin tưởng vào khả năng quản lý hành chính của ông Arafi”. Tuy nhiên, giáo sĩ này không phải là một nhân vật chính trị tầm cỡ và không có quan hệ mật thiết với giới an ninh.

Ông Arafi được đánh giá am hiểu công nghệ, thông thạo tiếng Ảrập và tiếng Anh. Ông đã xuất bản 24 cuốn sách và bài báo.

Mohammad Mehdi Mirbagheri, trong độ tuổi 60 

Ông Mirbagheri là một giáo sĩ theo đường lối cứng rắn và là thành viên của Hội đồng Chuyên gia lãnh đạo, đại diện cho cánh bảo thủ nhất trong giới giáo sĩ.

Gần đây có thông tin cho rằng ông Mirbagheri đã có phát biểu gây tranh cãi về số thương vong cao trong chiến dịch quân sự của Israel ở Dải Gaza, khi nói “cái chết của thậm chí một nửa dân số thế giới cũng đáng giá nếu điều đó giúp đạt được sự gần gũi với Chúa trời”.

Hiện ông Mirbagheri là người đứng đầu Học viện Khoa học Hồi giáo tại thành phố thánh Qom.

Hassan Khomeini, khoảng 50 tuổi

Ông Khomeini là cháu trai của người sáng lập nước Cộng hòa Hồi giáo Ruhollah Khomeini, điều này mang lại cho ông tính chính danh về tôn giáo và cách mạng.

Ông Khomeini là người trông coi lăng mộ Khomeini nhưng chưa từng giữ chức vụ chính thức nào và dường như có rất ít ảnh hưởng đến bộ máy an ninh hoặc giới cầm quyền của Iran. Ông được biết đến là người có quan điểm ôn hòa hơn nhiều so với các đồng nghiệp và đã bị cấm tranh cử vào Hội đồng Chuyên gia lãnh đạo năm 2016.

Hashem Hosseini Bushehri, hơn 60 tuổi

Ông Bushehri là một giáo sĩ cấp cao có mối liên hệ mật thiết với các thể chế quản lý việc kế nhiệm, đặc biệt là Hội đồng Chuyên gia lãnh đạo, nơi ông giữ chức Phó chủ tịch thứ nhất.

Ông Bushehri được cho thân cận với cố Lãnh tụ tối cao Khamenei, nhưng ít xuất hiện trước công chúng trong nước và không có quan hệ mật thiết với IRGC.

Chính phủ Iran hôm nay (1/3) xác nhận Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào nước này sáng 28/2.

Một người dẫn chương trình trên truyền hình Iran đã bật khóc khi đọc thông cáo về cái chết của Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei.

Truyền thông quốc gia Iran cho biết Bộ trưởng Quốc phòng, Tổng tham mưu trưởng, một tướng trụ cột và một cố vấn chủ chốt của lãnh tụ tối cao nước này đã bị hạ sát trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.

Sau khi chính quyền Iran xác nhận Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei bị hạ sát trong chiến dịch tấn công của Mỹ và Israel, một làn sóng tuần hành rầm rộ đã diễn ra trên khắp các thành phố của Iran.