Trong số bản tin The Protocol Newsletter tuần này, chúng ta sẽ đi sâu tìm hiểu về tổ chức đã đóng vai trò là đơn vị quản lý và định hướng chính cho blockchain Ethereum, cũng như lý do vì sao tổ chức này một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý của cộng đồng tiền điện tử.
Ngày 28 tháng 5 năm 2026, 19:09 — Thời gian đọc: 5 phút.
Tổ chức Ethereum Foundation (EF), tổ chức phi lợi nhuận từ lâu được xem là đơn vị gần nhất với vai trò quản lý trung tâm của Ethereum, đang phải đối mặt với những câu hỏi mới về tương lai của mình sau làn sóng ra đi của nhiều nhân vật cấp cao cùng những chỉ trích ngày càng gia tăng từ khắp ngành công nghiệp tiền điện tử.
Trong những tuần gần đây, các nhà phê bình cho rằng Ethereum Foundation đang trở nên khép kín, chậm chạp và mất kết nối với thực tế cạnh tranh ngày càng gay gắt của ngành blockchain. Điều này đã làm bùng lên cuộc tranh luận kéo dài nhiều năm về việc liệu EF có còn giữ vai trò quan trọng trong hệ sinh thái Ethereum rộng lớn hiện nay hay không, hay Ethereum đã bắt đầu phát triển vượt xa tổ chức từng góp phần tạo nên nó.
“EF hoàn toàn mất kết nối với thực tế,” Zak Cole, một người đóng góp lâu năm cho Ethereum, phát biểu trong lần xuất hiện gần đây trên podcast Unchained của Laura Shin. “Họ đang tài trợ cho hà mã ở châu Á và làm đủ thứ mà chẳng ai trên thế giới quan tâm ngoài Vitalik và nhóm thân cận của ông ấy.”
Làn sóng chỉ trích càng trở nên mạnh mẽ hơn sau khi một số nhân sự đóng góp nổi bật rời khỏi tổ chức trong năm nay. Kể từ tháng 1/2026, đã có tổng cộng tám người rời Ethereum Foundation, làm dấy lên suy đoán rằng EF đang bước vào giai đoạn suy giảm đúng vào thời điểm Ethereum ngày càng trở nên quan trọng đối với toàn bộ nền kinh tế tiền điện tử.
Những nghi vấn này đặc biệt đáng chú ý bởi Ethereum Foundation từ trước đến nay luôn giữ một vị trí có ảnh hưởng rất lớn nhưng cũng khá mơ hồ trong hệ sinh thái.
Được thành lập vào năm 2014 trước khi Ethereum chính thức ra mắt, tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Thụy Sĩ này ban đầu hoạt động như cơ quan điều phối của mạng lưới. Trong những năm đầu của Ethereum, Ethereum Foundation tài trợ cho các nhóm phát triển client, điều phối các nhà phát triển, hỗ trợ nghiên cứu và giúp mạng lưới vượt qua các đợt nâng cấp kỹ thuật cũng như những giai đoạn khủng hoảng mang tính sống còn.
“Ethereum Foundation khởi đầu là tổ chức duy nhất tồn tại xung quanh Ethereum,” Hudson Jameson, cựu điều phối viên của Ethereum Foundation và hiện là Trưởng bộ phận Hệ sinh thái tại Certik, cho biết. “Theo thời gian, tổ chức này đã cố gắng thu nhỏ vai trò của chính mình để tạo điều kiện cho các tổ chức và đơn vị điều phối khác phát triển.”
Khi Ethereum ra mắt vào năm 2015, gần như không có nhiều tổ chức khác hoạt động xung quanh mạng lưới này. Tuy nhiên, trong suốt thập kỷ qua, Ethereum đã chuyển mình từ một dự án blockchain mang tính thử nghiệm thành nền tảng tài chính cốt lõi của phần lớn thị trường tiền điện tử, hỗ trợ cho tài chính phi tập trung (DeFi), stablecoin, tài sản được token hóa và mạng lưới ngày càng mở rộng của các blockchain Layer 2.
Ngày nay, Ethereum đang bảo vệ khối tài sản trị giá hàng nghìn tỷ USD trong toàn bộ hệ sinh thái của mình. Tuy nhiên, tổ chức nằm ở trung tâm hệ sinh thái này vẫn hoạt động giống một viện nghiên cứu phi lợi nhuận hơn là một doanh nghiệp truyền thống, theo đuổi văn hóa dựa trên mã nguồn mở, sự phối hợp phi tập trung và các thử nghiệm dài hạn thay vì tập trung vào tốc độ triển khai hoặc cạnh tranh thị trường.
Khi Ethereum phát triển thành một hệ sinh thái rộng lớn gồm các công ty, nhà phát triển, mạng Layer 2 và các startup được hậu thuẫn bởi vốn đầu tư mạo hiểm, Ethereum Foundation ngày càng cố gắng lùi lại khỏi vai trò là trung tâm quyền lực mặc định của Ethereum, ít nhất là trên lý thuyết.
“Tuy vậy, vẫn luôn tồn tại nhu cầu về một đơn vị điều phối trung tâm,” Jameson cho biết, đặc biệt trong các vấn đề liên quan đến nâng cấp mạng lưới và sự phối hợp kỹ thuật trên quy mô toàn hệ sinh thái.
Chris Buolos, Chủ tịch Dromos Labs, công ty phát triển chính đứng sau sàn giao dịch phi tập trung Aerodrome trên mạng Layer 2 Base của Ethereum, cho rằng Ethereum Foundation vẫn đang đảm nhiệm một vai trò mà rất ít tổ chức khác trong hệ sinh thái có thể thay thế một cách đáng tin cậy.
“Ethereum Foundation hoạt động hiệu quả nhất khi là một tổ chức nghiên cứu, một đơn vị điều phối trung lập đáng tin cậy và là tiếng nói hàng đầu về vận động chính sách, tiêu chuẩn kỹ thuật và định hướng phát triển,” Buolos cho biết. “Việc có một bên trung lập tham gia khi các nhóm vốn cạnh tranh với nhau cần thống nhất về các thông lệ tốt nhất mang lại giá trị lớn hơn nhiều so với những gì mọi người thường ghi nhận.”
Sự cân bằng đó — duy trì ảnh hưởng trong khi tránh tạo cảm giác kiểm soát — từ lâu đã trở thành đặc điểm của Ethereum Foundation. Đồng thời, nó cũng khiến tổ chức này thường xuyên trở thành tâm điểm tranh cãi trong những giai đoạn thị trường biến động mạnh, chuyển giao lãnh đạo hoặc xuất hiện bất đồng về định hướng tương lai của Ethereum.
Một số nhà phê bình cho rằng Ethereum Foundation đã không thích nghi kịp khi Ethereum phát triển thành một hạ tầng tài chính quan trọng.
“Ethereum không còn là một startup nữa,” Cole nói. “Đây là một hệ sinh thái trưởng thành và mạnh mẽ. Hàng tỷ, thậm chí hàng nghìn tỷ USD đang được đặt vào đó. Cuộc sống và sinh kế của rất nhiều người phụ thuộc vào nó.”
CoinDesk cho biết họ đã liên hệ với đại diện của Ethereum Foundation để lấy ý kiến, nhưng chưa nhận được phản hồi tại thời điểm bài báo được đăng tải.
Trước đây, nhiều người cũng từng chỉ trích EF vì đặt nặng yếu tố ý thức hệ hơn việc triển khai thực tế, đồng thời phản ứng quá chậm trong khi các hệ sinh thái blockchain đối thủ đang cạnh tranh quyết liệt để thu hút nhà phát triển, người dùng và dòng vốn tổ chức.
Buolos cho rằng một phần các chỉ trích nhắm vào Ethereum Foundation là hợp lý, đặc biệt liên quan đến định hướng sản phẩm và khả năng phối hợp với tầng ứng dụng của Ethereum.
“Những chỉ trích mang tính thực chất rằng định hướng phát triển chưa rõ ràng, lãng phí nguồn lực và coi tầng ứng dụng là ưu tiên thứ yếu là hoàn toàn có cơ sở,” ông nói. “EF đã cố gắng trở thành quá nhiều thứ cho quá nhiều nhóm lợi ích khác nhau cùng lúc. Điều đó không chỉ khó thực hiện mà còn khiến tổ chức mất tập trung vào những đơn vị có định hướng sản phẩm rõ ràng hơn.”
Tuy nhiên, Jameson cho rằng những đợt phản ứng dữ dội lặp đi lặp lại thực chất phản ánh cuộc khủng hoảng về bản sắc bên trong chính cộng đồng Ethereum.
“Lý do lớn nhất khiến mỗi lần Ethereum Foundation gặp khủng hoảng truyền thông đều tạo ra nhiều tranh cãi là vì mỗi chu kỳ thị trường lại có những người mới tham gia và những người cũ rời đi,” Jameson cho biết.
Theo Jameson, những căng thẳng trong cộng đồng Ethereum đôi khi phản ánh các quan điểm khác nhau về việc Ethereum nên trở thành gì trong tương lai. Một số người xem Ethereum chủ yếu là một tài sản tài chính và nền tảng giao dịch, trong khi những người khác vẫn coi đây là một dự án xã hội và công nghệ rộng lớn hơn, tập trung vào quyền tự chủ cá nhân, tính trung lập và khả năng chống kiểm duyệt.
“Mỗi người đều nghĩ rằng họ hiểu Ethereum có ý nghĩa gì đối với bản thân mình,” Jameson nói.
Tuần trước, đồng sáng lập Ethereum là Vitalik Buterin đã phản bác nhiều chỉ trích gần đây trong một bài viết dài, cho rằng những người chỉ trích đang hiểu sai hoàn toàn về những gì Ethereum Foundation muốn trở thành.
“EF không phải là ‘trung tâm của Ethereum’,” Buterin viết. “Thay vào đó, EF chỉ là ‘một nút trong mạng lưới, với một mục đích xác định, tồn tại bên cạnh nhiều nút khác’.”
Theo Buterin, Ethereum Foundation chưa bao giờ được thiết kế để trở thành cơ quan điều hành thường trực của Ethereum, cũng không nhằm cạnh tranh với các công ty crypto được hậu thuẫn bởi vốn đầu tư mạo hiểm đang theo đuổi chiến lược mở rộng mạnh mẽ hoặc chiếm lĩnh thị trường.
Thay vào đó, ông cho biết EF đang chủ động thu hẹp phạm vi hoạt động để tập trung vào những giá trị cốt lõi của Ethereum gồm: khả năng chống kiểm duyệt, tính mở, quyền riêng tư và bảo mật — được nội bộ gọi tắt là “CROPS”.
“EF đang lựa chọn sử dụng những nguồn lực còn lại để theo đuổi tính bền vững lâu dài thay vì mở rộng phạm vi hoạt động,” Buterin viết. “EF tập trung vào những công việc thiết yếu đối với sự thành công của Ethereum như một hệ thống mở, riêng tư, an toàn và chống bị kiểm soát hoặc chiếm đoạt — những việc mà nếu EF không làm thì sẽ không có ai làm.”
Liệu Ethereum Foundation thực sự đang dần trở nên không còn quan trọng hay chỉ đang chuyển đổi thành một tổ chức nhỏ gọn hơn với phạm vi hoạt động rõ ràng hơn vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải.
Dù vậy, Buolos cho rằng việc xem quá trình chuyển đổi hiện tại của EF như một cuộc khủng hoảng sống còn có lẽ là đánh giá quá mức tình hình thực tế.
“Một tổ chức nhỏ hơn, tập trung vào những lĩnh vực nghiên cứu mà chỉ họ mới có đủ uy tín để thực hiện, chẳng hạn như công nghệ hậu lượng tử, quyền riêng tư, tính trung lập và những vấn đề dài hạn không có nhà tài trợ thương mại, có lẽ là mô hình lành mạnh hơn so với sự dàn trải trong vài năm qua,” ông nói. “Việc mất nhân tài là có thật và quá trình chuyển đổi chắc chắn sẽ khó khăn, nhưng một tổ chức tinh gọn hơn, tập trung giải quyết các vấn đề phức tạp với tầm nhìn dài hạn vẫn rất hữu ích cho hệ sinh thái.”
Tuy nhiên, chính cuộc tranh luận này phản ánh một thực tế lớn hơn: Ethereum ngày nay không còn đơn thuần là một dự án blockchain mang tính thử nghiệm. Nó đồng thời là một phong trào tư tưởng, một hệ thống tài chính và một phần của hạ tầng kỹ thuật số toàn cầu.
Và tổ chức từng góp phần xây dựng nên Ethereum vẫn đang loay hoay tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi: vai trò tiếp theo của mình trong tương lai sẽ là gì.
Đọc thêm: Ethereum’s identity crisis is deepening after high-profile ‘brain drain’ frustrates the community
