Các bị cáo tại phiên tòa sơ thẩm – Ảnh: ĐOÀN CƯỜNG
Tòa đã tuyên án các bị cáo là cựu lãnh đạo ban quản lý dự án, kho bạc nhà nước cùng các thuộc cấp và giám đốc doanh nghiệp. Vậy số tiền bị thất thoát ai sẽ bồi thường?
Tiền ngân sách đầu tư làm đường bị “rút ruột”
Mới đây, TAND TP Đà Nẵng đã xét xử 6 bị cáo mà trong đó có 5 người là cựu lãnh đạo và nhân viên của Ban Quản lý dự án huyện Nam Giang, Kho bạc Nhà nước Nam Giang (tỉnh Quảng Nam cũ).
Còn bị cáo đã qua mặt dàn cán bộ, lấy tiền ngân sách đó là Phạm Bá Lĩnh – Giám đốc Công ty cổ phần xây dựng Hoàng Thông.
Theo cáo trạng, sau khi tỉnh Quảng Nam phê duyệt đầu tư dự án đường giao thông khu trung tâm hành chính mới huyện Nam Giang thì UBND huyện này được giao nhiệm vụ chủ đầu tư.
UBND huyện đã uỷ quyền cho Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện. Đơn vị này đã mở tài khoản để tiếp nhận vốn; đăng ký mẫu dấu, mẫu chữ ký của giám đốc là Thái Minh Hoàng, kế toán trưởng – Alăng Họa My, để thực hiện giao dịch thanh toán dự án đường trung tâm hành chính mới huyện.
Ban Quản lý dự án cũng ký kết hợp đồng xây dựng với Công ty Hoàng Thông, tổng giá trị hơn 69,6 tỉ đồng.
Quá trình thực hiện, Phạm Bá Lĩnh – Giám đốc Công ty Hoàng Thông – đã đưa ra thông tin gian dối để chủ đầu tư tin tưởng, cho thanh toán 2,1 tỉ đồng và tạm ứng 10 tỉ đồng.
Tuy nhiên, sau khi nhận 12,1 tỉ đồng, thay vì sử dụng đúng để thi công làm đường thì Giám đốc Công ty Hoàng Thông chỉ sử dụng hơn 2,4 tỉ đồng để mua vật tư, tập kết tại khu vực dự án nhưng không tổ chức thi công.
Còn hơn 9,6 tỉ đồng, ông Lĩnh sử dụng sai mục đích, phục vụ việc cá nhân. Ông này dùng 5 tỉ đồng để đầu tư nuôi tôm, trồng sâm và thua lỗ hết; hơn 4,6 tỉ đồng được dùng để trả nợ và trả tiền lương nhân viên công ty.
Cơ quan tố tụng xác định ông Thái Minh Hoàng với vai trò là giám đốc Ban Quản lý dự án, bà My – kế toán trưởng, đã vi phạm các quy định trong việc quản lý sử dụng tài sản của nhà nước, tạo điều kiện cho Lĩnh chiếm đoạt sử dụng sai mục đích tiền ngân sách.
Dù dư nợ tạm ứng của Công ty Hoàng Thông còn lại hơn 3 tỉ đồng không có bảo lãnh tạm ứng của ngân hàng, ông Hoàng vẫn chấp nhận thanh toán 2,1 tỉ và đề nghị cho doanh nghiệp tạm ứng 10 tỉ với lý do “thi công kịp tiến độ”.
Đáng chú ý, sau khi Kho bạc Nhà nước Nam Giang thực hiện kiểm soát, ông Hoàng ban hành thư thông báo miễn trách nhiệm bảo lãnh 10 tỉ đồng gửi ngân hàng, giúp doanh nghiệp được rút tiền mặt. Chính việc này đã giúp doanh nghiệp được quyền sử dụng toàn bộ 12,1 tỉ đồng mà không có bất kỳ ràng buộc pháp lý nào, dẫn đến thiệt hại cho ngân sách hơn 9,6 tỉ đồng.
Ngoài ra, các cựu lãnh đạo, nhân viên Kho bạc Nhà nước Nam Giang: quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình, các bị cáo được giao nhiệm vụ kiểm soát chi trong quá trình thanh toán, tạm ứng vốn đầu tư tại dự án đường trung tâm hành chính mới huyện Nam Giang.
Vậy nhưng trong quá trình kiểm soát chi, những người này đã không thực hiện đầy đủ quy trình kiểm soát hồ sơ, chứng từ dẫn đến việc thanh toán vốn đầu tư sai quy định gây thiệt hại cho Nhà nước.
Sau nhiều lần bị đôn đốc, ông Lĩnh đã sử dụng vật tư, thiết bị mà đơn vị cung cấp trước đó (vào năm 2019), vay mượn của người thân, tổ chức thi công hoàn trả lại một phần số tiền tạm ứng. Số tiền tạm ứng còn lại trên 8,7 tỉ đồng, Lĩnh không hoàn trả lại cho ngân sách nhà nước.
Ai bồi thường?
Tại phiên tòa, tất cả các bị cáo thừa nhận hành vi sai phạm của mình. Một số bị cáo xin hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ trách nhiệm hình sự vì bản thân đang mang bệnh, nhận thức còn hạn chế…
HĐXX nhận định đây là vụ án xuất phát từ việc thực hiện dự án xây dựng đường trung tâm hành chính mới đã phát sinh ra các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản; vi phạm quản lý tài sản nhà nước gây thất thoát lãng phí; thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Quá trình điều tra, truy tố và xét xử, tất cả các bị cáo ăn năn hối cải về hành vi phạm tội của mình.
Tòa đánh giá đối với số tiền 10 tỉ tạm ứng phải có bảo lãnh của ngân hàng, nhưng bị cáo Hoàng tự ý ra thông báo miễn trách nhiệm bảo lãnh. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến bị chiếm đoạt, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước.
Các bị cáo có hành vi chiếm đoạt tài sản; các bị cáo có vai trò lãnh đạo, điều hành để xảy ra sai phạm cần xử lý nghiêm minh.
Tại phiên xét xử, đại diện kế thừa quyền và nghĩa vụ của UBND huyện Nam Giang là UBND xã Thạnh Mỹ yêu cầu bị cáo Lĩnh phải bồi thường hơn 8,7 tỉ đồng còn thất thoát.
Xét thấy yêu cầu này là có căn cứ, HĐXX chấp nhận và tuyên buộc bị cáo Lĩnh phải bồi thường cho UBND xã Thạnh Mỹ số tiền hơn 8,7 tỉ đồng.
Ngoài việc bồi thường về dân sự, tòa cũng tuyên Phạm Bá Lĩnh – Giám đốc Công ty Hoàng Thông – 12 năm tù về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Các bị cáo: Thái Minh Hoàng – cựu giám đốc Ban Quản lý dự án huyện Nam Giang – lãnh 6 năm tù, Alăng Họa My – cựu kế toán trưởng – 3 năm tù nhưng cho hưởng án treo về tội vi phạm quy định quản lý, sử dụng tài sản gây thất thoát, lãng phí.
Nguyễn Quang Hoàn – cựu Giám đốc Kho bạc Nhà nước Nam Giang – lãnh 3 năm tù; Trần Đăng Thạnh và Phạm Thị Mỹ Duyên cùng bị 3 năm tù nhưng cho hưởng án treo, cùng về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Vì sao không xử lý UBND huyện Nam Giang?
Cơ quan tiến hành tố tụng xác định: UBND huyện Nam Giang sau khi được giao thực hiện nhiệm vụ chủ đầu tư dự án, huyện này đã giao cho Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện làm đại diện chủ đầu tư; ủy quyền tiếp nhận kế hoạch vốn đầu tư, thực hiện các quy trình, thủ tục thanh toán, giải ngân, chịu trách nhiệm quyết toán vốn đầu tư hàng năm và toàn bộ dự án.
Sau khi được giao nhiệm vụ đại diện chủ đầu tư và được ủy quyền, Ban Quản lý dự án đã thực hiện việc ký hợp đồng thi công với Công ty Hoàng Thông.
Cơ quan chức năng nhận thấy UBND huyện Nam Giang đã không thực hiện theo quy định tại thông tư của Bộ Tài chính về quản lý, thanh toán vốn đầu tư sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước.
Tuy nhiên, việc thanh toán, tạm ứng vốn dự án cho Công ty Hoàng Thông không đúng quy định là do bị cáo Hoàng, My tự thực hiện.
Do đó, cơ quan điều tra không xem xét xử lý trách nhiệm hình sự đối với UBND huyện Nam Giang là có căn cứ.
