VN-Index liên tục lập đỉnh mới và tiến sát vùng cao lịch sử, nhưng nghịch lý là không ít nhà đầu tư vẫn chưa thể “về bờ”, thậm chí tài khoản tiếp tục thua lỗ. Khác với những giai đoạn tăng trưởng mạnh trước đây, khi dòng tiền lan tỏa rộng giúp phần lớn cổ phiếu cùng đi lên, đà tăng hiện tại của thị trường lại tập trung chủ yếu ở một số mã vốn hóa lớn. Điều này khiến khoảng cách giữa diễn biến chỉ số và hiệu quả thực tế trong tài khoản của nhà đầu tư ngày càng rõ rệt.
Theo ông Bùi Văn Huy, Phó Giám đốc FIDT , hiện tượng VN-Index tăng mạnh nhưng nhiều nhà đầu tư vẫn thua lỗ phản ánh khá rõ sự phân hóa của dòng tiền trên thị trường. Ông cho rằng đà tăng của chỉ số hiện chưa đại diện cho phần lớn cổ phiếu khi gần như toàn bộ mức tăng trong tháng 4 đến từ nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup.
Khi chỉ số được kéo bởi một số mã vốn hóa lớn, danh mục phổ biến của nhiều nhà đầu tư, đặc biệt ở nhóm midcap, smallcap hoặc các cổ phiếu chưa có câu chuyện riêng sẽ không tăng tương ứng. Điều này cho thấy chất lượng dòng tiền chưa thực sự cao, bởi một thị trường tăng khỏe thường cần sự lan tỏa từ nhóm dẫn dắt sang các nhóm cổ phiếu hưởng lợi thứ hai và thứ ba.
Ngược lại, ở giai đoạn hiện nay, dòng tiền vẫn mang tính tập trung, chọn lọc và có phần phòng thủ. Phiên giao dịch ngày 15/5 là ví dụ điển hình khi VN-Index đóng cửa quanh 1.921 điểm nhưng trên HoSE có tới 197 mã giảm, cao hơn đáng kể so với 122 mã tăng. Cùng với đó, khối ngoại tiếp tục bán ròng khoảng 30,4 triệu USD. Theo ông Huy, khi chỉ số ở vùng cao nhưng độ rộng thị trường không tích cực, nhà đầu tư rất dễ rơi vào trạng thái “index tăng nhưng tài khoản không tăng”.
Vì vậy, ông cho rằng nhà đầu tư không nên đồng nhất xu hướng của VN-Index với cơ hội sinh lời trên toàn thị trường. Thay vì mua theo beta thị trường, chiến lược phù hợp hơn lúc này là chọn lọc cổ phiếu dựa trên yếu tố lợi nhuận, định giá, dòng tiền và điểm mua cụ thể. Nếu độ rộng thị trường không cải thiện, VN-Index vẫn có thể tăng nhờ một vài cổ phiếu trụ, nhưng sự lệch pha giữa chỉ số và hiệu quả danh mục có thể còn kéo dài.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Tiến Dũng – Trưởng phòng Phân tích Chứng khoán MB (MBS) , cho rằng hiện tượng này phản ánh chất lượng dòng tiền và độ rộng thị trường chưa thực sự thuyết phục. Do VN-Index chịu ảnh hưởng lớn từ các cổ phiếu vốn hóa lớn, chỉ cần một vài mã tăng mạnh cũng đủ giúp chỉ số vượt đỉnh, dù phần lớn nhà đầu tư không cảm nhận được sự tích cực trong danh mục của mình.
Theo ông Dũng, đà tăng hiện tại mang tính phân hóa rất cao khi dòng tiền chưa lan tỏa rộng mà chủ yếu tập trung vào một số nhóm ngành hoặc cổ phiếu có câu chuyện riêng. Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư nắm giữ sai nhóm ngành, mua cổ phiếu ở vùng giá cao hoặc không thuộc nhóm dẫn dắt vẫn có thể thua lỗ dù VN-Index liên tục lập đỉnh.
Chuyên gia cho rằng đây là một tín hiệu đáng chú ý, bởi một thị trường khỏe không chỉ được phản ánh qua điểm số của VN-Index mà còn cần sự cải thiện ở độ rộng thị trường, số lượng cổ phiếu vượt đỉnh, thanh khoản lan tỏa và mức độ tham gia đồng đều của dòng tiền. Nếu chỉ số tăng nhưng phần lớn tài khoản không tăng theo, điều đó cho thấy xu hướng hiện tại chưa thực sự bền vững, đồng thời rủi ro điều chỉnh cục bộ ở các nhóm cổ phiếu tăng nóng vẫn ở mức cao.
Theo đánh giá của chuyên gia, một nhịp vượt đỉnh bền vững cần đồng thời hội tụ ba yếu tố gồm chỉ số duy trì được vùng giá mới trong vài phiên, thanh khoản cải thiện rõ rệt và độ rộng thị trường lan tỏa mạnh hơn. Tuy nhiên, thanh khoản hiện chưa thực sự bùng nổ tương xứng với pha vượt đỉnh, trong khi khối ngoại vẫn bán ròng mạnh với giá trị lũy kế từ đầu năm vượt 44.000 tỷ đồng.
Đại diện MBS cho rằng rủi ro bull trap vẫn có mức tương đối cao, đặc biệt nếu VN-Index không giữ được vùng đỉnh vừa vượt qua hoặc xuất hiện các phiên tăng điểm nhưng thanh khoản suy yếu. Dù vậy, xu hướng ngắn hạn vẫn đang được nâng đỡ bởi dòng tiền nội nên chưa cần quá bi quan. Điều quan trọng là nhà đầu tư không nên mua đuổi theo trạng thái hưng phấn, mà cần chờ thêm tín hiệu xác nhận từ thanh khoản và độ rộng của thị trường.
