WHO ban bố tình trạng khẩn cấp quốc tế về dịch Ebola

AFP hôm qua 17.5 dẫn thông báo ngày 16.5 từ Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh châu Phi (CDC Africa) cho hay đợt bùng phát dịch Ebola mới do chủng vi rút Bundibugyo ở CHDC Congo đã khiến 88 người chết và 336 trường hợp nghi nhiễm. Bộ trưởng Y tế CHDC Congo Samuel-Roger Kamba cho hay bệnh nhân đầu tiên là một y tá đã đến một cơ sở y tế ở thủ phủ Bunia của tỉnh Ituri vào ngày 24.4 với các triệu chứng nghi mắc Ebola như sốt, xuất huyết và nôn mửa.

Bộ trưởng Kamba khẳng định: “Không có vắc xin và không có phương pháp điều trị đặc hiệu đối với chủng Bundibugyo. Chủng này có tỷ lệ tử vong rất cao, có thể lên tới 50%”. Hiện chỉ có vắc xin cho chủng Zaire, được xác định vào năm 1976 và có tỷ lệ tử vong cao hơn, từ 60 – 90%. Chủng Bundibugyo, được phát hiện lần đầu vào năm 2007, cũng đã khiến một công dân Congo thiệt mạng ở nước láng giềng Uganda. Bộ Y tế Uganda hôm 15.5 đã xác nhận sự bùng phát của dịch Ebola do chủng Bundibugyo.

Nguy cơ lây lan đáng kể

Trước tình trạng nói trên, WHO hôm qua tuyên bố dịch bệnh Ebola do chủng Bundibugyo ở CHDC Congo và Uganda là “tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế”, mức cảnh báo cao thứ hai theo quy định y tế quốc tế. WHO cảnh báo quy mô thực sự của số ca mắc bệnh và sự lây lan vẫn chưa rõ ràng, nhưng không tuyên bố tình trạng khẩn cấp đại dịch.

Tuy nhiên, WHO nhấn mạnh tỷ lệ dương tính cao của các mẫu ban đầu, việc xác nhận các trường hợp mắc bệnh ở hai quốc gia này và số lượng báo cáo về những trường hợp nghi nhiễm ngày càng tăng, “tất cả đều cho thấy một đợt bùng phát tiềm tàng lớn hơn nhiều so với những gì đang được phát hiện và báo cáo, với nguy cơ lây lan đáng kể ở cấp địa phương và khu vực”.

Ngoài ra, đại diện Tổ chức cứu trợ y tế Bác sĩ không biên giới cho hay họ đang chuẩn bị một cuộc “phản ứng quy mô lớn”, gọi đà lây lan Ebola hiện nay là “vô cùng đáng lo ngại”. Việc vận chuyển thiết bị y tế quy mô lớn là một thách thức ở CHDC Congo, quốc gia có hơn 100 triệu dân nhưng lại có cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc kém.

15.000 người chết trong 50 năm

Đây là đợt bùng phát Ebola thứ 17 xảy ra ở CHDC Congo, theo AFP. Đợt bùng phát trước đó xảy ra vào tháng 8.2025 ở khu vực miền trung CHDC Congo, khiến ít nhất 34 người chết, trước khi được khống chế hoàn toàn vào tháng 12.

Dịch bệnh Ebola đã cướp đi sinh mạng của khoảng 15.000 người ở châu Phi trong 50 năm qua, dù đã có những tiến bộ về vắc xin và phương pháp điều trị. Các đợt bùng phát trong nửa thế kỷ qua đã ghi nhận tỷ lệ tử vong từ 25 – 90%, theo WHO.

Ebola, được cho là có nguồn gốc từ dơi, có thể gây chảy máu nghiêm trọng và suy nội tạng. Vi rút này lây lan từ người sang người qua tiếp xúc với máu hoặc những dịch cơ thể khác của bệnh nhân, và người nhiễm bắt đầu có khả năng lây bệnh khi xuất hiện các triệu chứng. Thời gian ủ bệnh có thể kéo dài đến 21 ngày.