Gần dân, sát dân để tạo đồng thuận cho sự phát triển

Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ VN lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 – 2031 nhấn mạnh chỉ khi bám sát cơ sở, địa bàn dân cư, nắm chắc tình hình nhân dân, công tác Mặt trận mới thực sự hiệu quả.

Gần dân, phát huy vai trò cầu nối

“Gần dân, sát dân” không phải là khẩu hiệu hành chính mà đã trở thành phương thức hành động của Mặt trận các cấp. Điều này thể hiện rõ trong phong trào vận động hiến đất làm đường, chỉnh trang nông thôn mới tại nhiều địa phương của Hà Nội.

Ở Minh Châu, xã đảo duy nhất của Hà Nội, “dân vận khéo” không chỉ là khẩu hiệu, mà là cách giải quyết việc khó bằng phương châm công khai – lắng nghe – thuyết phục – đồng thuận, điển hình là phong trào “xanh thôn, sạch ngõ, đẹp điểm đến”. Dân vận khéo còn thể hiện rõ trong việc chấn chỉnh công tác quản lý đất đai, đất công ích, xây dựng nông thôn mới. Đặc biệt, xã đã vận động nhân dân đồng thuận giải phóng mặt bằng mỏ cát phục vụ thi công dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình.

Với phương châm “dân biết, dân bàn, dân hiểu, dân đồng thuận, dân giám sát”, xã tổ chức đối thoại trực tiếp, công khai chủ trương và chính sách bồi thường. Kết quả, 100% hộ dân đồng thuận nhận bồi thường, bàn giao mặt bằng, bảo đảm tiến độ dự án và giữ vững an ninh trật tự. Đồng thời, khi xã có chủ trương mở rộng đường giao thông, xây dựng các khu vui chơi cộng đồng, nhiều hộ dân trên địa bàn đã hiến đất, góp tiền, ngày công lao động với sự đồng thuận cao.

Tại xã Vật Lại, hàng chục hộ dân tự nguyện hiến hàng trăm mét vuông đất, tháo dỡ công trình, tường rào để mở rộng đường giao thông nông thôn. Ở xã Đoài Phương, phong trào hiến đất được lan tỏa nhờ sự kiên trì tuyên truyền, đối thoại trực tiếp của Ban Công tác Mặt trận thôn. Xã Phượng Dực vận động nhân dân hiến đất chỉnh trang ao hồ, xây dựng hạ tầng đồng bộ, hướng tới tiêu chí đô thị văn minh.

Điểm chung ở những địa bàn này là Mặt trận không đứng ngoài vận động mà vào cuộc từ sớm, từ cơ sở. Cán bộ Mặt trận nắm bắt tâm tư, phân tích lợi ích lâu dài, tạo niềm tin rằng mỗi mét đất hiến tặng hôm nay chính là đầu tư cho tương lai con cháu mai sau. Khi người dân hiểu, người dân tin và đồng thuận, việc khó sẽ thành dễ, việc cá nhân sẽ trở thành việc chung, việc của làng, việc của nước. Vai trò “cầu nối” không còn trừu tượng mà hiện diện sinh động trong từng quyết định của mỗi gia đình, từng mét đường được mở rộng, diện mạo xóm làng khang trang, lòng người thêm nhiều niềm vui mới.

Công tác giải phóng mặt bằng dự án đường vành đai 1, đoạn Voi Phục – Hoàng Cầu (Hà Nội) lại là bài kiểm nghiệm vai trò của Mặt trận trong giải quyết những tồn tại cũ kéo dài, những “việc lớn, việc khó” của thủ đô. Đây là dự án trọng điểm, liên quan hàng nghìn hộ dân, đòi hỏi sự đồng thuận cao. Tại P.Giảng Võ, kinh nghiệm được nhấn mạnh là phải công khai, minh bạch, đối thoại nhiều vòng, giải thích cặn kẽ chính sách, lắng nghe từng kiến nghị cụ thể. Mặt trận phường cùng các tổ chức thành viên trực tiếp tham gia tuyên truyền, vận động, giám sát quá trình thực hiện, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân.

Không chỉ là “người vận động”, Mặt trận còn là kênh phản biện, góp ý để chính sách sát thực tế hơn. Khi người dân thấy tiếng nói của mình được lắng nghe, sự hy sinh quyền lợi riêng vì lợi ích chung sẽ trở nên tự giác hơn. Cụm từ “gần dân” là từ khóa được nhắc lại nhiều lần trong dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ VN lần thứ XI. Trong phương hướng hành động giai đoạn 2026 – 2031, dự thảo nhấn mạnh tiếp tục đổi mới toàn diện về tổ chức, nội dung, phương thức hoạt động theo hướng thực chất, hiệu quả, hướng mạnh về cơ sở, gần dân, sát dân, đồng hành cùng nhân dân. Thực hiện tốt phương châm “khi dân cần Mặt trận có, khi dân khó Mặt trận sẵn sàng tham gia”, đáp ứng yêu cầu của tình hình mới và lợi ích, nguyện vọng chính đáng của đoàn viên, hội viên và nhân dân.

Tăng cường vai trò chủ trì của MTTQ VN, sự chủ động phối hợp, thống nhất hành động của các tổ chức thành viên, phát huy thế mạnh của từng tổ chức. Thực hành dân chủ; thực hiện tốt chức năng là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng, lắng nghe và phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng của nhân dân.

Trong công tác xây dựng bộ máy của MTTQ VN giai đoạn mới, dự thảo yêu cầu phải tinh gọn, thực hiện đúng chức năng, không hành chính hóa, gần dân, gần cơ sở, gần không gian số, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Yêu cầu đối với cán bộ Mặt trận và các đoàn thể trong giai đoạn mới cũng được dự thảo nhấn mạnh phải là hạt nhân nòng cốt, giữ “3 gần”: gần dân – gần cơ sở – gần không gian số; “5 phải”: phải lắng nghe – phải đối thoại – phải làm mẫu – phải chịu trách nhiệm – phải báo cáo kết quả; “4 không”: không hình thức – không né tránh – không đùn đẩy – không làm sai chức năng.

Cạnh đó, cần nâng cao năng lực tham mưu, đề xuất đối với cán bộ chuyên trách công tác mặt trận các cấp, nhất là ở T.Ư. Xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận, các tổ chức thành viên có phong cách, phương thức hoạt động gần dân, sát dân, đồng hành cùng nhân dân, đặc biệt là ở cấp cơ sở.

Sát dân, chia sẻ lúc gian khó

Vai trò gần dân, sát dân càng được khẳng định trong những thời điểm thiên tai, dịch bệnh. Trong đợt mưa lũ lớn năm 2025, Mặt trận các cấp đã xuyên đêm tiếp nhận, phân loại, vận chuyển hàng hóa, lương thực, thực phẩm tới đồng bào vùng lũ. Nhiều cán bộ, tình nguyện viên thức trắng nhiều ngày để bảo đảm từng chuyến hàng đến đúng nơi, đúng đối tượng và đến sớm nhất với đồng bào vùng thiên tai. Hình ảnh ấy không chỉ là sự tận tâm mà còn là minh chứng cho bản chất “vì dân” của hệ thống Mặt trận. Khi người dân gặp khó khăn, Mặt trận không chờ chỉ đạo mà chủ động kết nối nguồn lực xã hội, phát huy sức mạnh đại đoàn kết để sẻ chia kịp thời.

Không chỉ giải quyết những việc “truyền thống”, Mặt trận còn tiên phong trong “việc mới” – chuyển đổi số. Nhiều địa phương trên cả nước đã triển khai chuyển đổi số toàn diện trong công tác tuyên truyền, giám sát, phản biện, tiếp nhận ý kiến nhân dân. Việc xây dựng “Mặt trận số” không đơn thuần là ứng dụng công nghệ, mà là mở rộng không gian tập hợp, phát huy dân chủ, để người dân có thể tham gia góp ý, phản ánh, giám sát thuận tiện hơn. Đây chính là bước đi phù hợp với yêu cầu xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả theo mô hình mới.

Trong bối cảnh cao điểm chuẩn bị công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp công tác hiệp thương, lấy ý kiến cử tri, nắm bắt dư luận được thực hiện công khai, minh bạch, kịp thời hơn. Qua đó, Mặt trận tiếp tục khẳng định vai trò chủ trì hiệp thương, bảo đảm lựa chọn những người đủ đức, đủ tài, xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân.

Trong các mục tiêu cụ thể của giai đoạn 2026 – 2031 được đặt ra trong dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ VN lần thứ XI, các nhiệm vụ để Mặt trận thực sự gần dân, sát dân, hiểu dân được nêu nổi bật. Cụ thể, hằng năm, 100% Ủy ban MTTQ VN, các tổ chức chính trị – xã hội, các tổ chức thành viên các cấp tổ chức “Tháng nghe dân nói”. 100% Ủy ban MTTQ VN các cấp và các tổ chức thành viên có báo cáo phản ánh kịp thời tình hình nhân dân và đề xuất giải pháp, hướng giải quyết.

100% Ủy ban MTTQ VN, các tổ chức chính trị – xã hội, các tổ chức thành viên triển khai “Cổng Mặt trận số” tiếp nhận kiến nghị 24/7. Phấn đấu 100% xã, phường thiết lập trang mạng xã hội để tương tác trực tiếp với người dân, tiếp nhận phản ánh ý kiến, kiến nghị của nhân dân. Hằng năm, 100% Ủy ban MTTQ VN cấp tỉnh triển khai một mô hình điểm về đối thoại xã hội. Các tổ chức chính trị – xã hội ở mỗi cấp phấn đấu tham mưu, tổ chức ít nhất một hội nghị đối thoại giữa cán bộ đoàn viên, hội viên với cấp ủy, chính quyền cùng cấp.

Phát biểu trước cử tri tỉnh Phú Thọ ngày 6.3 vừa qua, Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ VN Bùi Thị Minh Hoài nhấn mạnh trong phạm vi trách nhiệm của mình, Ủy ban sẽ tham mưu cho Đảng, kiến nghị, đề xuất với Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan nhà nước ban hành những chủ trương, chính sách cụ thể hóa quan điểm “dân là gốc”, “dân là chủ thể”, “dân là trung tâm” của công cuộc đổi mới và phát triển đất nước. Mọi chủ trương, chính sách đều phải thực sự xuất phát từ nguyện vọng, quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng và hạnh phúc của nhân dân.