Học sinh tìm hiểu kỹ thuật lắp ráp điện trong công nghiệp tại Ngày hội tuyển sinh của Trường cao đẳng công nghệ quốc tế Lilama 2 – Ảnh: HỒ NHƯỠNG
Việc phải vào đại học bằng mọi giá khi năng lực chưa phù hợp có thể khiến học sinh rơi vào trạng thái quá tải, thậm chí bỏ dở giữa chừng. Ngược lại, các chương trình học cao đẳng, giáo dục nghề nghiệp với thời gian đào tạo ngắn, chú trọng thực hành sẽ giúp người học sớm thích nghi với môi trường làm việc.
Thông tin này được các chuyên gia chia sẻ tại Ngày hội tuyển sinh do Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2 tổ chức mới đây tại Đồng Nai. Tại đây, các chuyên gia cũng nhấn mạnh sau khi tốt nghiệp cao đẳng, đặc biệt sau khi đã đi làm và muốn phát triển lên các vị trí cao hơn, người học có thể liên thông đại học nếu có nhu cầu.
Sớm giỏi kỹ năng thay vì “đuối sức” ở đại học
TS Nguyễn Trung Nhân – Trưởng Phòng đào tạo Trường đại học Công nghiệp TP.HCM – cho rằng với những học sinh cảm thấy năng lực học tập chưa thật sự nổi bật để thi vào các trường đại học, các em có thể cân nhắc lựa chọn học nghề hoặc cao đẳng để có hướng phát triển phù hợp hơn với khả năng.
Ông Nhân cho biết hiện nay chính sách giáo dục đang được điều chỉnh theo hướng phân luồng rõ ràng hơn, nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn không ít phụ huynh và học sinh e ngại việc học nghề, khiến lựa chọn này chưa thực sự phổ biến.
“Thực tế mỗi năm vẫn có không ít sinh viên bị buộc thôi học do không đáp ứng được yêu cầu đào tạo, vì vậy một hướng đi phù hợp, chắc chắn ngay từ đầu sẽ giúp các em đi xa hơn”, ông Nhân nhấn mạnh.
Điều này cũng phần nào phản ánh qua số liệu của Cục Thống kê trong quý 3 năm nay, có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15 – 24 tuổi không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo, tăng khoảng 250.000 người so với quý trước.
Theo ông Nhân, môi trường cao đẳng hay học nghề là lựa chọn vừa sức với chương trình đào tạo ngắn, nhiều trường chú trọng thực hành giúp người học nhanh chóng nâng cao kỹ năng tay nghề và sớm có cơ hội việc làm sau khi ra trường.
Bên cạnh đó, nếu trong quá trình học nếu các em cảm thấy mình tiếp thu tốt và có nhu cầu nâng cao trình độ, hoàn toàn có thể liên thông lên đại học.
“Phụ huynh và giáo viên là những người hiểu rõ năng lực của các em, vì vậy nên đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng, giúp các em lựa chọn con đường phù hợp ngay từ đầu”, ông Nhân nhấn mạnh.
Cơ hội học lên cao thuận lợi
Theo TS Nguyễn Trung Nhân, chương trình liên thông thường tập trung vào tư duy và phương pháp nên nhẹ nhàng hơn, điều này phù hợp với người đã có nền tảng nghề nghiệp.
Hiện nay điều kiện liên thông đã dễ hơn rất nhiều. Sinh viên chỉ cần tốt nghiệp cao đẳng là có thể nộp hồ sơ xét tuyển, thậm chí trong một số trường hợp có thể sử dụng giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời.
“Việc xét tuyển chủ yếu dựa trên kết quả học tập, trong khi chỉ tiêu liên thông được phân bổ khá lớn, sẽ giúp các em tăng cơ hội trúng tuyển. Ngoại trừ một số ngành đặc thù như sư phạm hoặc khối sức khỏe, phần lớn các ngành kỹ thuật, công nghệ, kinh doanh, quản lý đều không quá khắt khe”, ông Nhân nói.
Đặc biệt, nhiều chương trình liên thông hiện được tổ chức theo hình thức trực tuyến, lịch học thậm chí có thể dồn vào cuối tuần, tạo điều kiện để người học cân bằng giữa công việc và việc học.
Về giá trị bằng cấp, không có sự phân biệt giữa hệ liên thông và chính quy. Sau khi tốt nghiệp, sinh viên được cấp bằng cử nhân hoặc kỹ sư tùy theo chương trình đào tạo, có giá trị tương đương.
Học phí liên thông hiện nay cũng được đánh giá là phù hợp, thường chỉ khoảng 2/3 so với hệ đại học chính quy. Các trường thường hướng đến mục tiêu hỗ trợ người học nâng cao trình độ, nên vẫn tổ chức lớp ngay cả khi số lượng sinh viên không lớn, kết hợp linh hoạt giữa học ghép và học trực tuyến để đảm bảo tiến độ. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn nằm ở sự chủ động và quyết tâm học tập của mỗi người.
“Không chỉ dừng lại ở bằng đại học, nhiều sinh viên sau khi liên thông lại tiếp tục học lên thạc sĩ, tiến sĩ nếu có đủ năng lực và quyết tâm. Thực tế cho thấy, không ít trường hợp chỉ thực sự phát huy năng lực khi được học đúng ngành nghề yêu thích, đặc biệt trong các lĩnh vực kỹ thuật như điện, cơ khí hay điều khiển”, ông Nhân nhấn mạnh.
Cần thoát khỏi khuôn mẫu nghề nghiệp
Theo PGS.TS Nguyễn Duy Anh – Phó trưởng Phòng đào tạo Trường đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP.HCM, để học sinh mạnh dạn chọn con đường phù hợp năng lực, phụ huynh đóng vai trò định hướng rất quan trọng.
Trước hết, không nên quá đặt nặng bằng đại học, bởi hệ cao đẳng và giáo dục nghề nghiệp hiện nay mang lại nhiều cơ hội việc làm thực tế, giúp người học sớm có kỹ năng và ổn định nghề nghiệp.
Thứ hai, cần lựa chọn ngành học phù hợp với năng lực của con, tránh tình trạng học không phù hợp dẫn đến bỏ dở giữa chừng.
Thứ ba, phụ huynh nên xây dựng lộ trình học linh hoạt cho con, có thể liên thông lên đại học khi cần thiết, thay vì xem cao đẳng là điểm dừng.
“Nhiều gia đình hiện nay vẫn còn định hướng theo khuôn mẫu cố định, cho rằng con cái học xong thì chỉ cần vào làm việc trong khu công nghiệp. Việc lặp lại tư duy này có thể khiến cơ hội phát triển của các em bị giới hạn trong những lựa chọn quen thuộc, thiếu sự mở rộng và linh hoạt trong tương lai”, PGS.TS Nguyễn Duy Anh khuyên nhủ.
Đặt mục tiêu cụ thể
Ông Ngô Đức Nhâm – cựu sinh viên Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2, hiện là giám đốc một doanh nghiệp – cho biết trước đây ông lựa chọn học cao đẳng vì phù hợp với năng lực và định hướng cá nhân.
Sau một thời gian đi làm, khi bắt đầu hình thành ý tưởng khởi nghiệp, ông nhận ra kiến thức và tư duy của mình cần được bổ sung, cập nhật nhiều hơn. Vì vậy, ông quyết định quay trở lại giảng đường đại học để tiếp tục học tập và hoàn thiện bản thân.
Theo ông Nhâm, cơ hội học tập không bao giờ là muộn, điều quan trọng là mỗi người phải nhận ra mình đang thiếu gì và có sẵn sàng thay đổi hay không. “Vì vậy, mỗi bạn trẻ cần đặt mục tiêu rõ ràng và xây dựng kế hoạch cụ thể để từng bước tiến tới mục tiêu đó”, ông Nhâm chia sẻ.
