Điều gì diễn ra sau khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại?

Theo hãng tin Al Jazeera, eo biển Hormuz đóng cửa đã khiến dòng chảy năng lượng cung cấp cho nền kinh tế toàn cầu bị chặn đứng. Tuy nhiên, các chuyên gia vận tải và thương mại nhận định ngay cả khi tuyến đường thủy này mở cửa trở lại vào ngày mai, sự gián đoạn đối với chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ còn kéo dài rất lâu, kể cả khi các tàu thuyền được phép đi qua hàng loạt.

Nils Haupt, Giám đốc phụ trách truyền thông doanh nghiệp tại Tập đoàn vận tải biển khổng lồ Hapag-Lloyd của Đức cho biết: “Khi xung đột chính thức kết thúc và các cuộc oanh tạc dừng lại, điều đó không có nghĩa cuộc chiến về hậu cần đã chấm dứt bởi vì khi đó công việc thực sự mới bắt đầu. Chúng ta sẽ thấy hàng trăm tàu muốn cập cảng tại các cảng chính ở Vịnh Ba Tư. Rất nhiều công-te-nơ sẽ được vận chuyển vào khu vực và chúng ta sẽ thấy sự gián đoạn của chuỗi cung ứng đến và đi từ Vịnh Ba Tư”. 

Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), hiện có khoảng 2.000 con tàu đang bị mắc kẹt trong vùng khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz. Iran hiện chỉ cho phép một số tàu thuộc các quốc gia mà họ coi là thân thiện đi qua. 

Công ty tình báo hàng hải Windwar cho hay khoảng 400 tàu trong số trên đang ở Vịnh Oman gần đó và điều này cho thấy các công ty vận tải biển đang giữ vị trí để chờ tới khi eo biển Hormuz được mở trở lại. Các tàu khác đã được chuyển hướng đến kênh đào Suez hoặc đi đường vòng dài hơn nhiều quanh Mũi Hảo vọng ở Nam Phi để giao hàng đến châu Á và châu Âu. Các chuyến hàng dầu mỏ từ Ảrập Xêút đã được chuyển hướng qua Biển Đỏ, tránh eo biển Hormuz.

Svein Ringbakken, Giám đốc điều hành của Hiệp hội Bảo hiểm rủi ro chiến tranh tương hỗ của các chủ tàu Na Uy cho biết ngay cả khi các cơ sở hậu cần hoạt động hết công suất, việc giải quyết lượng dầu mỏ, khí đốt và các hàng hóa tồn đọng khác được dỡ xuống từ các tàu cũng tốn nhiều thời gian. Ông Ringbakken nói thêm, nhiệm vụ này trở nên khó khăn hơn do các cuộc tấn công đã làm hư hại cơ sở hạ tầng năng lượng và vận tải trên khắp Trung Đông.

Theo Cơ quan Năng lượng quốc tế, hơn 40 tài sản năng lượng trên khắp khu vực đã bị “thiệt hại nghiêm trọng hoặc rất nghiêm trọng”. Các công ty dầu khí, bao gồm QatarEnergy, Công ty dầu khí Kuwait và Bapco Energies của Bahrain tuyên bố đó là tình trạng bất khả kháng do gián đoạn sản xuất. 

Theo ông Ringbakken, nhiều dây chuyền sản xuất đã phải ngừng hoạt động do thiếu năng lực lưu trữ. Ngoài ra, các cơ sở sản xuất và cơ sở hạ tầng cảng cũng bị hư hại. Tất cả những điều này làm tăng thêm sự thiếu hiệu quả khi eo biển được mở lại.

Việc Iran phong tỏa tuyến đường thủy trọng yếu này đã làm gián đoạn khoảng 20% ​​nguồn cung dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới, đẩy giá năng lượng trên toàn cầu tăng cao. Eo biển Hormuz đóng cửa cũng làm gián đoạn việc xuất khẩu một lượng lớn chất hóa dầu, phân bón và nguyên liệu thô được sử dụng trong sản xuất nhựa.

Ông SV Anchan, Chủ tịch Tập đoàn vận tải và hậu cần toàn cầu Safesea, có trụ sở tại Mỹ nhận định ngoài việc gây ra gián đoạn thương mại tức thời, việc đóng cửa eo biển Hormuz đã làm dấy lên những câu hỏi về cách các chủ hàng sẽ kinh doanh thế nào trong tương lai, gồm cả việc tính toán rủi ro. 

Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) xác nhận đã có ít nhất 18 vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền trên khắp Vùng Vịnh xảy ra kể từ khi cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bắt đầu hồi cuối tháng 2, gồm cả vụ tàu chở dầu Safesea bị 2 xuồng không người lái đâm trúng, khiến 1 thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng. 

Ông Anchan nhấn mạnh: “Từ góc độ ngành công nghiệp vận tải và hậu cần, vấn đề vượt xa việc tiếp cận. Sự xuất hiện của các mối đe dọa bất đối xứng, bao gồm cả khả năng tấn công của xuồng không người lái đã làm thay đổi căn bản môi trường rủi ro. Ngay cả trong trường hợp eo biển Hormuz mở hoàn toàn, việc quay lại điều kiện bình thường cũng sẽ đòi hỏi một thời kỳ ổn định kéo dài”.

Các quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Donald Trump đã nói với các trợ lý rằng ông sẵn sàng chấm dứt chiến dịch quân sự chống Iran ngay cả khi eo biển Hormuz vẫn đóng cửa.

Khoảng 1.900 tàu thương mại đã bị mắc kẹt ở eo biển Hormuz, chủ yếu ở Vịnh Ba Tư kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu các chiến dịch quân sự chống Iran cách đây hơn một tháng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết nước này đã bắt đầu thực hiện các bước để kiểm soát eo biển Hormuz trong bối cảnh xung đột với Iran tiếp diễn.

Việc kiểm soát đảo Kharg có thể hấp dẫn về mặt chiến lược đối với Mỹ nhưng cũng là một phương án rủi ro và không thể đảm bảo việc Iran nhượng bộ ở eo biển Hormuz.