ENSO chuyển sang El Nino, mùa hè 2026 có thể khắc nghiệt đến mức kỷ lục?

Theo các chuyên gia khí tượng, năm 2026, nắng nóng tại Bắc Bộ và Trung Bộ xuất hiện sớm hơn khoảng nửa tháng so với trung bình nhiều năm. Thông thường, khu vực Tây Bắc Bộ và từ Thanh Hóa đến Huế bắt đầu nắng nóng vào giữa tháng 4, nhưng năm nay đã xuất hiện ngay từ cuối tháng 3.

Dự báo trong vài ngày tới, sau đợt nắng nóng đầu mùa, các khu vực này có thể tiếp tục hứng chịu một đợt nắng nóng gay gắt hơn, với nền nhiệt có khả năng vượt mức trung bình nhiều năm, thậm chí tiệm cận các kỷ lục đã ghi nhận.

ENSO chuyển pha, gia tăng nguy cơ nắng nóng cực đoan

Các yếu tố hoàn lưu khí quyển quy mô lớn cho thấy ENSO đang có xu hướng chuyển dần sang trạng thái El Nino.

Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết từ nửa cuối năm, ENSO sẽ nghiêng về pha nóng. Khi đó, gió tín phong trên Thái Bình Dương suy yếu, làm thay đổi phân bố đối lưu, kéo theo sự gia tăng các đợt nắng nóng kéo dài và cực đoan hơn tại khu vực nhiệt đới, trong đó có Việt Nam.

Dự báo từ tháng 4, nắng nóng sẽ gia tăng cường độ và mở rộng ra khu vực Tây Nguyên và miền Tây Nam Bộ; khu vực từ Thanh Hóa đến Huế bắt đầu xuất hiện các đợt nắng nóng rõ rệt.

Từ cuối tháng 5, nắng nóng có xu hướng lan rộng ra toàn bộ Bắc Bộ và Trung Bộ. Trong đó, ở Bắc Bộ, nắng nóng xuất hiện từ tháng 5, cao điểm vào tháng 6-7; Trung Bộ từ tháng 5-8.

Nhiệt độ trung bình mùa hè năm nay được dự báo cao hơn khoảng 1 độ C so với trung bình nhiều năm, thậm chí có thể gay gắt hơn năm 2025.

Biến đổi khí hậu khiến thời tiết ngày càng khó lường

Các chuyên gia nhận định, giai đoạn ENSO chuyển pha thường khiến thời tiết biến động mạnh và khó dự báo hơn.

Vì sao dự báo mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở rất khó khăn?

Theo chuyên gia khí tượng, nguyên nhân chính dẫn đến xu hướng nắng nóng gia tăng là biến đổi khí hậu và hiện tượng nóng lên toàn cầu. Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết 10 năm gần đây đều ghi nhận nhiệt độ toàn cầu cao hơn đáng kể so với trung bình nhiều năm; trong đó, 3 năm gần nhất là những năm nóng nhất từng được quan trắc.

Hiện nay, nhiệt độ trung bình toàn cầu đã tiệm cận ngưỡng tăng 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Trong bối cảnh El Nino có khả năng hình thành, số đợt nắng nóng trong năm 2026 được dự báo nhiều hơn và mức độ gay gắt cũng cao hơn năm 2025.

Trước diễn biến thời tiết phức tạp, cơ quan khí tượng khuyến cáo người dân cần chủ động các biện pháp ứng phó với nắng nóng kéo dài.

Trong sinh hoạt, cần sử dụng điện và nước tiết kiệm, hiệu quả, do nắng nóng làm gia tăng bốc hơi, khiến mực nước hồ chứa suy giảm, trong khi lượng mưa có xu hướng thiếu hụt, dẫn đến nguy cơ thiếu nước.

Ngoài ra, theo các chuyên gia, trong điều kiện khí hậu hiện nay, quỹ đạo và thời điểm xuất hiện bão ngày càng khó dự báo chính xác, thậm chí có thể xuất hiện những trường hợp bất thường. Năm 2026 là năm ENSO chuyển pha sang pha nóng, làm gia tăng khả năng bão mạnh lên nhanh hơn và gây mưa lớn hơn.

Dù số lượng bão có thể không nhiều, nguy cơ xuất hiện bão mạnh kèm mưa lớn gây ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất vẫn rất đáng lưu ý, các chuyên gia nhấn mạnh.

Miền Bắc và Trung Bộ sắp bước vào đợt nắng nóng đầu mùa, đến sớm hơn 10 ngày so với trung bình nhiều năm. Dự báo trong hai ngày 30-31/3, nhiệt độ đạt cao nhất có nơi vượt 37 độ, khu vực đồng bằng có thể dịu hơn.

Cục trưởng Khí tượng thủy văn nhấn mạnh vai trò không thể thay thế của các dự báo viên kinh nghiệm, đặc biệt trước những thiên tai chưa từng có tiền lệ, như siêu bão Yagi năm 2024.

Chiều 22/3, mưa giông diện rộng xuất hiện tại một số tỉnh như Sơn La, Phú Thọ và Lào Cai. Nhiều khu vực ghi nhận mưa đá với các hạt có đường kính từ 1-3cm.

Dự báo thời tiết ngày 30/3/2026, miền Bắc và Trung Bộ bắt đầu đợt nắng nóng đầu mùa với mức nhiệt cao nhất trên 38 độ. Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng kéo dài.