Xuất khẩu, trong đó có sản phẩm dệt may, vẫn là một trong những động lực quan trong cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2026 – Ảnh: QUANG ĐỊNH
“Việt Nam rõ ràng là một trong những quốc gia nổi bật nhất. Ngay cả trong ASEAN, tất cả đều đang tìm xem bí quyết của quốc gia này là gì”, ông Marcus Tantau, chuyên gia tư vấn chiến lược doanh nghiệp tại Templeton Research, chia sẻ với tạp chí The Diplomat về triển vọng kinh tế ASEAN năm 2026.
Vai trò ngày càng lớn trong chuỗi cung ứng
Theo truyền thông quốc tế, Việt Nam đang ghi nhận thành tích tăng trưởng hàng đầu khu vực khi GDP năm 2025 đạt hơn 8%, thuộc nhóm cao nhất thế giới. Xuất khẩu tiếp tục là động lực quan trọng: năm 2025 tăng 17% so với 2024 (theo Cục Thống kê), trong đó Mỹ duy trì vị thế thị trường xuất khẩu lớn nhất.
Đáng chú ý, nhóm hàng điện tử, máy tính và linh kiện đạt kim ngạch hơn 107 tỉ USD, tăng 48,4% và bỏ xa nhiều mặt hàng truyền thống. Với cơ cấu này, các dự báo cho rằng xuất khẩu năm 2026 còn dư địa tăng nhờ nhu cầu toàn cầu đối với công nghệ, điện tử và AI.
Mới đây nhất, Văn phòng Nghiên cứu kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO) dự báo GDP Việt Nam năm 2026 đạt 7,6%, dẫn đầu khu vực ASEAN+3 (gồm 10 nước Đông Nam Á cùng Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc).
Theo AMRO, triển vọng này phản ánh vai trò ngày càng lớn của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực, đặc biệt ở sản phẩm chế tạo và công nghệ cao, cùng nhu cầu nội địa và môi trường vĩ mô tương đối ổn định.
Trả lời Tuổi Trẻ, ông Edward Lee, Trưởng bộ phận nghiên cứu khu vực ASEAN và Nam Á của Ngân hàng Standard Chartered, cho rằng Việt Nam đang là nền kinh tế có độ mở cao thứ hai trong ASEAN với khoảng 50% GDP đến từ cầu bên ngoài.
Việt Nam cũng là điểm đến nổi bật của FDI với vốn đăng ký năm 2025 vượt 38 tỉ USD, vốn thực hiện cao nhất 5 năm. “Khác với Indonesia hay Ấn Độ, nơi FDI chủ yếu hướng vào thị trường nội địa, FDI tại Việt Nam gắn chặt với xuất khẩu”, ông Lee nói.
Trong khi đó, giáo sư David Dapice (từng giảng dạy tại Đại học Tufts, Mỹ) cho rằng tăng trưởng xuất khẩu ròng năm nay có thể chậm lại. Công suất của khu vực FDI tại VN chỉ tăng vừa phải và nhu cầu tại các nền kinh tế lớn nhiều khả năng phục hồi chậm.
“Doanh số bán lẻ thực và dịch vụ đang tăng khoảng 6%/năm. Phần lớn các dự báo tăng trưởng GDP nằm trong khoảng 6,5 – 7,5%, điều này là khả thi”, giáo sư Dapice dự báo về tăng trưởng kinh tế VN.
IFC sẽ là điểm “hút” dòng vốn mới
Việc Việt Nam đẩy mạnh đầu tư công cho hạ tầng – từ metro, đường sắt đến sân bay – đang được giới quan sát quốc tế đánh giá là nguồn lực nội tại quan trọng cho tăng trưởng trong giai đoạn tới.
Theo ông Edward Lee, đầu tư hạ tầng sẽ nâng cao năng lực trung hạn của nền kinh tế VN, đồng thời đóng vai trò “đệm” trong ngắn hạn trước các cú sốc bên ngoài. “Giả sử nhu cầu toàn cầu suy giảm vì lý do nào đó, vẫn còn động lực tăng trưởng từ trong nước”, ông nói.
Nhiều dự án hạ tầng giao thông quan trọng cũng đã được mở cửa để thu hút sự tham gia của khu vực tư nhân. Do vậy, đầu tư công không chỉ mang lại thành quả là hạ tầng phục vụ kinh tế, mà còn tạo cơ hội để doanh nghiệp nội địa tham gia vào các dự án quy mô lớn, tích lũy năng lực và kinh nghiệm.
Trong khi FDI vẫn là động lực chủ yếu của xuất khẩu và nhiều doanh nghiệp lớn của Việt Nam còn tập trung vào các lĩnh vực ngoài sản xuất, giáo sư Dapice gợi ý để chuyển đổi mô hình tăng trưởng, điều quan trọng hơn hết là Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu của doanh nghiệp.
“Nếu làm được điều này, vốn đầu tư sẽ theo sau. Nếu doanh nghiệp nội địa có lợi nhuận và có hệ thống kế toán minh bạch để chứng minh, dòng tiền sẽ chảy vào”, giáo sư Dapice nói và cho rằng Trung tâm Tài chính quốc tế TP.HCM được kỳ vọng sẽ là điểm “hút” dòng vốn mới.
Trong khi đó, ông Rich McClellan, Giám đốc điều hành cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế VN tại TP.HCM (VIFC – HCMC), cho rằng các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) và start-up cần nâng cao quản trị doanh nghiệp, chất lượng báo cáo tài chính và mức độ tuân thủ.
“IFC sẽ không tự động “chuyển đổi” các doanh nghiệp tham gia, nhưng những ai chuẩn bị sớm sẽ ở vị thế thuận lợi nhất khi nền tảng này dần hoàn thiện”, ông McClellan nêu.
IFC sẽ tạo động lực tăng trưởng một cách gián tiếp
Theo ông Rich McClellan, Giám đốc điều hành cơ quan điều hành VIFC – HCMC, một trung tâm tài chính quốc tế không chỉ nhằm thu hút dòng vốn, mà còn đại diện cho quá trình nâng cấp chuẩn mực vận hành của nền kinh tế.
Trước khi các dòng vốn lớn thực sự hình thành, việc xây dựng VIFC cần tập trung vào hoàn thiện khung pháp lý rõ ràng, bảo đảm sự nhất quán trong giám sát, nâng cao tính minh bạch và tiệm cận các thông lệ quốc tế. Những yếu tố này sẽ góp phần củng cố niềm tin thị trường.
“IFC sẽ tạo động lực tăng trưởng một cách gián tiếp – thông qua việc cải thiện cơ chế phân bổ vốn, nâng cao chất lượng định giá rủi ro và chuẩn hóa vận hành thể chế” – ông Rich McClellan nói và cho rằng niềm tin của nhà đầu tư sẽ phụ thuộc vào tốc độ và chất lượng xây dựng thể chế, thông qua giai đoạn định hình độ tín nhiệm của IFC Việt Nam.
“Thị trường sẽ theo dõi sát việc các cơ quan điều hành và giám sát có vận hành hiệu quả hay không, bộ quy tắc pháp lý có rõ ràng, quy trình cấp phép có ổn định và dự đoán được, các thủ tục có được áp dụng nhất quán, minh bạch hay không”, chuyên gia này phân tích.
