Theo các hộ kinh doanh, nên nâng ngưỡng doanh thu phải xuất hóa đơn điện tử lên ít nhất 3-5 tỉ đồng/năm thay vì trên 1 tỉ đồng/năm – Ảnh: HỮU HẠNH
Đó là ý kiến của nhiều hộ kinh doanh được nêu ra trong các câu hỏi gửi đến Cục Thuế thông qua Tuổi Trẻ sau hội thảo “Thực hiện thuế kê khai, hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì?” được tổ chức hôm 15-1.
Sau hội thảo, có gần 70 câu hỏi của hộ kinh doanh gửi đến Cục Thuế xoay quanh việc kê khai, tính thuế, chi phí được trừ, xuất hóa đơn điện tử (HĐĐT)…, hộ kinh doanh mong được hướng dẫn để thực hiện thuế kê khai.
Mốc doanh thu 1 tỉ đồng là quá thấp
Bà Lan – hộ kinh doanh ở TP.HCM – kiến nghị nâng ngưỡng doanh thu phải xuất HĐĐT lên ít nhất 3-5 tỉ đồng/năm thay vì quy định trên 1 tỉ đồng/năm. Bà cũng tha thiết đề nghị hãy cho hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm được lựa chọn đóng thuế theo doanh thu hoặc khấu trừ.
“Việc quy định hộ có doanh thu trên 3 tỉ phải tính thuế theo khấu trừ là rất phức tạp, khiến nhiều người chỉ tính làm dưới ngưỡng này rồi nghỉ” – bà Lan nói. Tương tự, bà Trần Thúy Vi (TP.HCM) đề xuất Bộ Tài chính cho phép hộ có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm được lựa chọn nộp thuế tỉ lệ trên doanh thu. Vì doanh thu cao nhưng lợi nhuận rất mỏng và trình độ kế toán, hạch toán, quyết toán thuế rất hạn chế.
Bà Vi cho biết mất ăn mất ngủ vì dự thảo nghị định hướng dẫn kê khai, tính thuế và sử dụng HĐĐT đối với hộ kinh doanh quy định hộ có doanh thu trên 3 tỉ đồng sẽ phải nộp thuế thu nhập (doanh thu – chi phí) với thuế suất 15%. Thêm nữa, cuối năm hộ kinh doanh phải quyết toán thuế nữa.
“Chúng tôi không sợ đóng thuế mà chỉ sợ làm sai và bị phạt vì thiếu trình độ, hiểu biết chính sách còn hạn chế. Chúng tôi tự kinh doanh, lấy công làm lãi đã rất vất vả rồi, giờ phải thực thi kế toán như doanh nghiệp thì quá sức với người kinh doanh. Rất mong cơ quan chức năng xem xét nguyện vọng của hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm” – bà Vi tha thiết.
Cũng liên quan đến HĐĐT, nhiều người bán hàng trên sàn thương mại điện tử như bà Nguyễn Thị Quỳnh Giao, ông Nguyễn Quốc Huy… cùng hỏi hộ kinh doanh bán hàng trên sàn có phải xuất HĐĐT không khi sàn đã kê khai và nộp thuế thay rồi? Cuối năm hộ kinh doanh phải nộp thuế, làm thủ tục gì?
Một vấn đề nữa mà được nhiều hộ kinh doanh mong Cục Thuế hướng dẫn liên quan đến chi phí được trừ trước khi tính thuế. Cụ thể, hộ kinh doanh tên Duy cho biết bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử có doanh thu khoảng 5 tỉ đồng/năm, trong đó 80% doanh thu là chi phí cho thuê người nổi tiếng, chi dịch vụ vận chuyển hàng từ nước ngoài về…
“Thu nhập thực tế chỉ đạt 10-15% doanh thu, trong khi các chi phí thuê ở nước ngoài lại không có hóa đơn theo quy định. Vậy tôi phải làm cách nào để trừ các chi phí thực tế này khi tính thuế?” – ông Duy đặt vấn đề.
Hộ kinh doanh Nguyễn Phan – chủ nhà thuốc có doanh thu 5 tỉ đồng/năm – hỏi liệu có được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào hay không và để được khấu trừ, người nộp thuế phải làm như thế nào?
Hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống không phải nộp thuế nhưng thực hiện sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ – Ảnh: HỮU HẠNH
Chi phí được trừ phải có hóa đơn, chứng từ
Trả lời nội dung về HĐĐT, Cục Thuế cho biết hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỉ đồng/năm trở lên thuộc đối tượng sử dụng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền kết nối chuyển dữ liệu với cơ quan thuế, theo quy định của nghị định 70 năm 2025.
Việc sử dụng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền giúp minh bạch hóa giao dịch, giảm thời gian, chi phí (cho phép người bán hàng xuất hóa đơn ngay tại thời điểm giao dịch, giảm thiểu độ trễ giữa thời điểm thanh toán và thời điểm lập hóa đơn), hỗ trợ người nộp thuế quản lý hiệu quả, tra cứu dễ dàng và nâng cao uy tín với khách hàng, sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.
Còn về xuất hóa đơn khi bán hàng trên sàn thương mại điện tử, theo quy định, người bán sẽ phải xuất HĐĐT. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thể ủy nhiệm cho sàn thương mại điện tử lập hóa đơn.
Và theo dự thảo nghị định quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh có doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống không thuộc đối tượng sử dụng HĐĐT.
Trường hợp hộ kinh doanh có doanh thu thực tế từ 500 triệu đến 1 tỉ đồng/năm đáp ứng điều kiện và có nhu cầu sử dụng HĐĐT thì đăng ký với cơ quan thuế.
Về kiến nghị hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm được lựa chọn phương pháp tính thuế, theo Cục Thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109 quy định hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng thì nộp thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp thu nhập tính thuế (doanh thu – chi phí) nhân với thuế suất.
“Cơ quan thuế luôn đồng hành, hỗ trợ người nộp thuế trong quá trình chuyển đổi hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai. Trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh gặp khó khăn, vướng mắc thì chủ động liên hệ cơ quan thuế quản lý trực tiếp để được hỗ trợ, hướng dẫn” – Cục Thuế phản hồi.
Trả lời về điều kiện để trừ chi phí, Cục Thuế cho biết về nguyên tắc, các khoản chi được trừ là các chi phí thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, có đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật.
Chẳng hạn, với các chi phí thuê người nổi tiếng, dịch vụ vận chuyển nước ngoài, theo Cục Thuế, cần có hợp đồng, hóa đơn/chứng từ, chứng từ thanh toán làm căn cứ xác định chi phí khi tính thuế thu nhập cá nhân.
Với câu hỏi của hộ kinh doanh Nguyễn Phan – chủ nhà thuốc, Cục Thuế cho biết theo Luật Thuế VAT, hộ kinh doanh thuộc đối tượng nộp thuế VAT theo phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu (doanh thu x tỉ lệ). Để được khấu trừ, hộ kinh doanh phải chuyển lên doanh nghiệp.
Nhiều hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỉ đồng mong mỏi được nộp thuế tỉ lệ trên doanh thu – Ảnh: QUANG ĐỊNH
VCCI: doanh thu 3 tỉ đồng/năm mới nên dùng HĐĐT
Trong văn bản góp ý liên quan đến ngưỡng doanh thu buộc phải xuất HĐĐT, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng việc yêu cầu ngưỡng doanh thu 1 tỉ đồng phải sử dụng HĐĐT là thấp, chưa tương thích với năng lực tài chính và trình độ quản trị của phần lớn hộ kinh doanh.
Do vậy, nên nâng lên ngưỡng 3 tỉ đồng, tương đương ngưỡng bắt đầu áp dụng cách tính thuế trên lợi nhuận (doanh thu – chi phí). “Với các hộ có doanh thu năm dưới 3 tỉ, cơ quan thuế có thể tăng giám sát qua dữ liệu thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, thay vì yêu cầu áp dụng đồng loạt”, VCCI đề xuất và cho biết kết quả khảo sát hồi tháng 6 của đơn vị này cho thấy nhóm hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỉ đồng còn gặp nhiều trở ngại khi chuyển đổi số. 32% hộ ở nông thôn và 23% ở đô thị thiếu vốn đầu tư thiết bị. Khoảng 2/3 số hộ được hỏi chưa đủ kiến thức, kỹ năng công nghệ để vận hành hệ thống.
Vướng mắc nữa được VCCI nêu là quy định về thông tin người mua. Theo nghị định 70, thông tin này phải có mã số thuế hoặc số định danh cá nhân người mua, trừ trường hợp khách lẻ (siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng xăng dầu, casino…). Điều này khiến các tiệm như tạp hóa, quán ăn – vốn có lượng khách lẻ lớn, giá trị giao dịch nhỏ và cần thanh toán nhanh – gặp khó vì phát sinh thời gian, chi phí nhân sự nhập liệu, thậm chí gây tâm lý không thoải mái cho người tiêu dùng.
Do đó, VCCI kiến nghị cho phép hóa đơn của hộ kinh doanh bán cho cá nhân không kinh doanh được miễn các trường thông tin định danh (mã số thuế, định danh người mua…) để giảm tải thủ tục.
Nên giao sàn TMĐT xuất hóa đơn thay người bán
Về xuất HĐĐT của người bán hàng trên sàn thương mại điện tử, bà Lê Thị Duyên Hải – Phó tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam – kiến nghị Bộ Tài chính xem xét sửa đổi quy định lập HĐĐT đối với hộ kinh doanh trên sàn TMĐT có chức năng thanh toán.
Theo bà Hải, nghị định 117 năm 2025 quy định trách nhiệm sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán bắt buộc phải khấu trừ, khai và nộp thuế thay hộ kinh doanh. Nhưng theo nghị định về HĐĐT và thông tư 32 của Bộ Tài chính, hộ kinh doanh trên sàn thương mại điện tử được ủy nhiệm cho sàn xuất hóa đơn, dẫn đến thực tế các sàn có chức năng thanh toán hiện không nhận ủy nhiệm.
Do đó, trách nhiệm lập hóa đơn thuộc về các hộ, cá nhân kinh doanh qua các sàn này. Trong khi đó trên thực tế, hộ kinh doanh, cá nhân gần như không thể xuất được hóa đơn cho người mua. Bởi việc mua bán, thanh toán, danh tính người mua trên sàn do các sàn thương mại điện tử nắm. Điều này khiến hộ kinh doanh không thể có thông tin để lập HĐĐT, cũng không thể lập hóa đơn đúng thời điểm người mua nhận hàng, tiềm ẩn nguy cơ bị xử phạt về hóa đơn.
“Từ thực tiễn này, Hội Tư vấn thuế Việt Nam kiến nghị cần bổ sung quy định bắt buộc các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán phải xuất hóa đơn thay các hộ kinh doanh, song song với trách nhiệm khấu trừ, khai thay và nộp thuế thay. Hoặc chính sách cần loại bỏ nghĩa vụ xuất hóa đơn của hộ kinh doanh trong trường hợp đã được sàn thương mại điện tử khấu trừ và nộp thuế thay” – bà Hải nói.
Chi phí xuất hóa đơn điện tử cao hơn cả lợi nhuận
Hộ kinh doanh phản ánh: đơn hàng có giá trị 5.000 – 25.000 đồng. Lợi nhuận vào khoảng 10 – 15% doanh thu. Trong khi chi phí cho từng lần xuất HĐĐT là khoảng 500 – >1.000 đồng cho mỗi đơn hàng như vậy là quá cao, thậm chí cao hơn cả số thuế phải nộp.
Hộ kinh doanh khác phản ánh nhiều đơn hàng chỉ là gói mì, cây bút có giá 5.000 đồng; cuộn keo chỉ 2.000 đồng. “Lợi nhuận rất mỏng, mỗi đơn hàng lời 200 đồng mà xuất hóa đơn và phần mềm mất 500 đồng/hóa đơn là quá nhiều và gây lãng phí rất lớn. Có cách nào để giảm chi phí cho khoản này? Nếu không người tiêu dùng cuối cùng sẽ phải chịu khoản này” – hộ kinh doanh phản ánh.
Cục Thuế cho biết sẽ nghiên cứu để trình cấp có thẩm quyền xem xét về việc lập hóa đơn đối với bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ từng lần có giá trị nhỏ. Đồng thời, Cục Thuế giao cơ quan thuế hướng dẫn người nộp thuế tiếp cận các nhà cung cấp giải pháp về HĐĐT để có thông tin về các gói giải pháp hóa đơn miễn phí.
Ngành thuế cam kết đồng hành, hỗ trợ hộ kinh doanh
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Mai Sơn – Phó cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) – cho biết thực hiện cam kết với hộ kinh doanh tại hội thảo “Thực hiện thuế kê khai: hộ kinh doanh cần lưu ý gì?”, do Cục Thuế và báo Tuổi Trẻ tổ chức hôm 15-1, tại TP.HCM tối 19-1, Cục Thuế đã chuyển phần trả lời của 67 câu hỏi mà người nộp thuế gửi đến.
Ông Mai Sơn cũng nhấn mạnh ngành thuế sẽ có buổi đánh giá công tác hỗ trợ hộ kinh doanh. “Tôi hy vọng bước vào kỳ kê khai, sẽ không còn hộ kinh doanh nào băn khoăn, vướng mắc nữa. Nên toàn ngành thuế sẽ tiếp tục nỗ lực hết sức mình hỗ trợ, đồng hành để hộ, cá nhân kinh doanh yên tâm hoạt động, làm ăn”, ông Mai Sơn nói.
