Hương Uyên: “Mỗi ngôn ngữ như một cánh cửa mở thêm cơ hội cho mình bước ra thế giới” – Ảnh: NVCC
Đâu chỉ là bài toán về thời gian, học cùng lúc nhiều ngoại ngữ khác nhau ở trình độ cao còn là thử thách về trí nhớ và tư duy.
Cùng lúc tiếp nhận nhiều thứ tiếng, có người thừa nhận từng phải đối mặt với tình trạng lẫn ngôn ngữ, quá tải trí nhớ và cả những giới hạn của bản thân. Nhưng cũng từ chính những va vấp này lại giúp họ dần tìm ra cách học hợp lý để có thể đi đường dài với ngoại ngữ và ngày càng yêu thích.
Phải khổ luyện, có cách học riêng
Ở tuổi 18, Hồ Đắc Minh Khôi (học sinh lớp 12CTR-N Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM) đã đạt chứng chỉ tiếng Anh IELTS 8.0 Overall (tháng 12-2025) và chứng chỉ tiếng Nhật JLPT N1 cũng là cấp bậc cao nhất của chứng chỉ này. Minh Khôi khoe từ nhỏ đã bị cuốn hút bởi những người trẻ sử dụng nhiều ngôn ngữ trước công chúng và bạn tự đặt ra mục tiêu: “Mình muốn đạt được cấp độ cao nhất và có thể sử dụng thông thạo như những người đã biết”.
Với Khôi, thách thức lớn nhất khi học song song cả hai ngôn ngữ Nhật và Anh nằm ở việc cân bằng cả hai khi đều đã lên trình độ cao. Đã từng có lúc bạn quên từ tiếng Nhật nhưng lại nhớ tiếng Anh. Thậm chí có khi bạn quên một số từ vựng khi muốn diễn đạt… tiếng Việt. Những lúc đó, Khôi nói phải nhìn nhận rõ hơn về cách não bộ xử lý ngôn ngữ và chấp nhận những giới hạn tạm thời của bản thân.
Trong khi đó bạn Hương Uyên, sinh viên năm 2 khoa quan hệ quốc tế Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn TP.HCM, đang sở hữu chứng chỉ tiếng Anh IELTS 7.5, học tiếng Tây Ban Nha ở trình độ B1 và hiện đang theo đuổi thêm tiếng Trung.
“Tiếng Trung là thử thách lớn nhất với mình ở thời điểm hiện tại. Hệ thống Hán tự với yêu cầu ghi nhớ và luyện viết thường xuyên khiến việc học trở nên áp lực hơn so với hai ngoại ngữ còn lại”, Uyên cho biết.
Để tránh tình trạng lẫn ngôn ngữ, Uyên chủ động kết hợp học những ngôn ngữ có nét tương đồng như tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha vốn cùng sử dụng hệ chữ cái Latin và có nhiều điểm gần nhau về từ vựng. Ngoài ra bạn xây dựng thời gian biểu tương đối rõ ràng.
Mỗi ngoại ngữ được Uyên tập trung học trong khoảng hai ngày, kết hợp với việc ôn tập ngữ pháp thường xuyên. Đồng thời bạn tự làm các bài kiểm tra nhỏ để theo dõi tiến độ và điều chỉnh cách học phù hợp. Do đó giúp việc học ngoại ngữ trở thành một phần ổn định trong lịch học hằng tuần.
Quả ngọt chỉ đến từ nỗ lực
Mong muốn lớn nhất của Hương Uyên khi học nhiều thứ tiếng không gì khác là tự mở rộng cơ hội việc làm cho mình. Nhờ đó cũng sẽ tăng khả năng trải nghiệm văn hóa mới cũng như thuận lợi hơn trong giao tiếp, du lịch.
Đặc biệt với sinh viên ngành quan hệ quốc tế, ngoại ngữ không chỉ là kỹ năng bổ trợ mà phải như công cụ trực tiếp để tiếp cận kiến thức, bước ra thế giới. “Ngoại ngữ không chỉ giúp mình giao tiếp với người nước ngoài và còn thêm khả năng tiếp cận tài liệu chuyên ngành mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào bản dịch”, Uyên bày tỏ.
Sự nỗ lực tích lũy kiến thức mỗi ngày đã mang lại những kết quả bước đầu. Cùng với kết quả IELTS 7.5, Uyên từng giành quán quân một số cuộc thi tranh biện tiếng Anh, đồng thời hiện đã theo học tiếng Tây Ban Nha đến trình độ B1. Với tiếng Trung, dù mới tiếp xúc thời gian ngắn song cô bạn đã xem đây là khoản đầu tư dài hạn cho tương lai.
Theo Uyên, việc học nhiều ngoại ngữ cùng lúc mang lại cho mỗi người nhiều lợi thế rõ rệt, đặc biệt là sinh viên khi vào quá trình học chuyên ngành. Nhờ ngoại ngữ, các bạn có thể dễ dàng đọc hiểu tài liệu quốc tế, tham gia giao tiếp trong các hoạt động học thuật và mở rộng cơ hội nghề nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế giảng đường.
“Mỗi ngôn ngữ mới cũng như một cánh cửa giúp người học tiếp cận sâu hơn với văn hóa và tư duy của quốc gia khác”, Uyên cười.
Sinh viên Trần Đinh Trúc Nhi (Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn TP.HCM) nói ngôn ngữ chính là công cụ để cô kết thêm nhiều bạn mới. Nhờ vốn tiếng Anh phong phú, Nhi có thể tự tin giao tiếp với bạn bè quốc tế, có thể dễ bắt chuyện với họ hơn. Nhi nói nhờ học tốt ngoại ngữ, bạn còn có dịp học hỏi để hiểu thêm về văn hóa, đất nước dùng ngôn ngữ ấy và cả khả năng “rèn luyện trí nhớ khi biết cùng lúc nhiều ngôn ngữ khác nhau”.
Về lời khuyên cho ai vừa mới bắt đầu học ngoại ngữ, theo Nhi, là “nắm chắc ngữ pháp và tích cực đặt ví dụ với cấu trúc ngữ pháp đã học”. Nhưng quá trình học tiếng không phải ngày một ngày hai.
“Mình nghĩ mỗi ngôn ngữ sẽ mất khoảng 1-2 năm để có thể giao tiếp mà không gặp nhiều trở ngại. Hành trình này khó có thể ngắn hơn được vì ngôn ngữ cần thời gian thẩm thấu và cần luyện tập rất nhiều để bạn có thể thực sự dùng được”, Nhi chia sẻ
kinh nghiệm.
Trong khi đó, điểm khá thú vị trong phương pháp học của Minh Khôi là ứng dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) như ChatGPT hay Gemini. Thay vì chỉ kiểm tra đúng sai, bạn sử dụng AI để phân tích sâu lỗi sai theo nhiều lớp như lỗi ở đâu, vì sao cách làm chưa phù hợp, xu hướng sai lặp lại bắt nguồn từ đâu và hướng khắc phục là gì. “Học theo cách ấy giúp mình hiểu rõ hơn phong cách làm bài của mình và điều chỉnh cách học hiệu quả hơn”, Khôi chia sẻ.
Học để thi và học để dùng
Hồ Đắc Minh Khôi (học sinh lớp 12CTR-N Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM)
Minh Khôi cho biết phân biệt khá rõ giữa học để thi và dùng được ngoại ngữ. Theo bạn, học để thi đa phần sẽ học cách vận dụng theo các mẹo sẵn có hay các dạng câu hỏi hay ra để giải quyết tốt các đề thi truyền thống.
Điều này không hẳn sai nhưng nếu lạm dụng mẹo, người học sẽ khó sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên và thành thạo.
Ngược lại học để dùng được ngoại ngữ chỉ hình thành khi người học tiếp xúc thường xuyên với ngôn ngữ trong đời sống hằng ngày để việc sử dụng trở thành phản xạ.
Minh Khôi vẫn duy trì nguyên tắc cốt lõi là tích hợp ngôn ngữ vào đời sống như xem phim, dùng mạng xã hội, chơi game, tự luyện nói và phản xạ trong các tình huống quen thuộc.
Bạn cũng chia giai đoạn ôn tập rõ ràng, tập trung cao độ vào một ngôn ngữ khi cận kỳ thi thay vì cố gắng học một cách quá tải.
“Mình đang dự định học thêm tiếng Pháp theo hướng giao tiếp ứng dụng. Với mình, học ngoại ngữ không phải như cuộc đua mà là hành trình dài cần niềm vui và sự bền bỉ. Vậy nên bạn nào có ý định học nhiều ngôn ngữ hãy xem việc học ngoại ngữ là niềm vui và tìm kiếm nó mỗi ngày một cách chậm rãi mà chắc chắn”, Khôi nói.
Ngôn ngữ bổ trợ lẫn nhau
Sinh viên Trần Đinh Trúc Nhi (Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn TP.HCM)
Sinh viên Trần Đinh Trúc Nhi dù đã thành thạo tiếng Anh với trình độ IELTS 8.0 từ những năm phổ thông song bạn vẫn miệt mài học thêm tiếng Trung và tiếng Nhật.
Nhi đã bắt đầu học tiếng Anh từ ngay khi vào tiểu học, sau này học thêm tiếng Trung vì sở thích cá nhân. Còn hiện giờ bạn đang học tiếng Nhật để chuẩn bị cho chương trình trao đổi tại Nhật vào tháng 3 tới đây.
Thời gian đầu khi học tiếng Trung, Nhi nhớ có một từ mà bạn đã học cả chục lần vẫn không nhớ được mặt chữ.
Bạn nói lúc đó cũng khá hoảng và hoang mang nhưng sau khi xem nhiều video chỉ cách nhớ chữ Hán lâu bạn bắt đầu thử chậm lại, học lại từ bộ thủ cơ bản, liên kết chữ với những câu chuyện liên quan và dần thấy việc học Hán tự của mình dễ thở hơn.
“Mình thấy học tiếng Nhật và tiếng Trung cùng lúc vô tình làm cho việc học cả hai ngôn ngữ của mình dễ dàng hơn. Kanji của tiếng Nhật và chữ Hán của tiếng Trung đều được tạo nên từ các bộ thủ nên lúc học nếu đối chiếu qua lại sẽ giúp mình nhớ lâu hơn”, Nhi chia sẻ.
