Tổng thống Nga Vladimir Putin (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc gặp tại bang Alaska, Mỹ vào tháng 8-2025 – Ảnn: REUTERS
Dự luật có tên Đạo luật trừng phạt Nga (Sanctioning Russia Act) đã được xây dựng trong hơn một năm qua, nhằm gia tăng sức ép lên Matxcơva và làm suy giảm nguồn thu phục vụ chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine.
Dự luật này đang gây nhiều sự chú ý vì nếu được thông qua, Mỹ có thể áp thuế quan thứ cấp rất cao lên cả những nước mua dầu mỏ và khí đốt của Nga.
Trong dự luật có gì?
Hôm 10-7, chỉ một ngày trước khi đột ngột qua đời, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham thông báo các nhà lập pháp đã đạt được thỏa thuận với Nhà Trắng để thúc đẩy dự luật.
Ngày 14-7 (giờ Mỹ), các thượng nghị sĩ đã công bố phiên bản sửa đổi của dự luật trừng phạt Nga do ông Graham khởi xướng.
Theo Đài CNN, nếu được thông qua, dự luật dài hơn 60 trang này sẽ áp các biện pháp trừng phạt đối với giới lãnh đạo chính trị và quân sự Nga, gồm cả Tổng thống Vladimir Putin, cùng các nhà tài phiệt, doanh nghiệp nhà nước và các công ty nước ngoài hỗ trợ nền công nghiệp quốc phòng của Nga.
Dự luật cũng sẽ cho phép trừng phạt các tàu chở dầu, dự án năng lượng và tổ chức tài chính của Nga.
Ngoài ra, dự luật sẽ trao cho Tổng thống Mỹ quyền áp thuế quan thứ cấp rất cao đối với hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia tiếp tục làm ăn với lĩnh vực năng lượng của Nga.
Phiên bản sửa đổi của dự luật sẽ cho phép Mỹ áp mức thuế quan lên tới 100% đối với 5 quốc gia nhập khẩu nhiều dầu thô và khí đốt tự nhiên của Nga nhất.
Phiên bản ban đầu của dự luật thậm chí đề xuất áp mức thuế tới 500%.
Theo các trợ lý tại Thượng viện Mỹ, 5 nước mua dầu thô Nga nhiều nhất là Trung Quốc, Ấn Độ, Slovakia, Hungary và Azerbaijan.
Năm nước nhập khẩu khí tự nhiên của Nga nhiều nhất là Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hungary và Bỉ.
Một trợ lý Thượng viện giải thích rằng “phần lớn nguồn thu của Nga, đặc biệt là khoản được sử dụng cho cuộc chiến tại Ukraine, đến từ xuất khẩu dầu mỏ và khí đốt”, vì vậy dự luật được “thiết kế có mục tiêu rõ ràng”, tập trung vào lĩnh vực này của nền kinh tế Nga.
Theo một trợ lý khác tại Thượng viện, tại Hội nghị thượng đỉnh NATO tuần trước, ông Graham và Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Jeanne Shaheen đã có nhiều cuộc trao đổi cấp cao với các quan chức trong chính quyền ông Trump, trong đó có Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, nhằm thúc đẩy dự luật.
Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Richard Blumenthal, một trong những người bảo trợ chính của dự luật, cho biết các điểm đàm phán với chính quyền ông Trump “chủ yếu mang tính kỹ thuật”. Ông nói rằng trong phiên bản ban đầu của dự luật, hơn 60 quốc gia có thể bị áp thuế.
Tuy nhiên phiên bản mới sửa đổi của dự luật chỉ còn áp thuế với 5 nước mua dầu Nga nhiều nhất và 5 nước mua khí đốt Nga nhiều nhất. Trong đó Trung Quốc đều thuộc cả hai nhóm này.
Ông Blumenthal nói rằng mức thuế cụ thể sẽ do Đại diện Thương mại Mỹ quyết định và dự kiến được ấn định ở “mức phù hợp” để ngăn cản Trung Quốc, Ấn Độ và các nước khác mua dầu khí Nga.
“Sự tưởng niệm xứng đáng” dành cho ông Graham
Hiện chưa rõ khi nào dự luật sẽ được đưa ra bỏ phiếu, nhưng Hãng Reuters dẫn thông tin từ các trợ lý tại Thượng viện Mỹ cho biết dự luật hiện có 26 nghị sĩ đồng bảo trợ và con số này vẫn đang tăng.
Các thượng nghị sĩ tin tưởng dự luật sẽ được thúc đẩy thông qua tại cả Thượng viện lẫn Hạ viện Mỹ sau khi nhận được sự ủng hộ của Tổng thống Donald Trump.
Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Richard Blumenthal cho biết ông tin rằng dự luật này có thể được thông qua “trước tháng 8”.
Ông nói lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune đã phát tín hiệu “sẵn sàng đưa dự luật ra xem xét khi có đủ số phiếu, và tôi tin rằng chúng tôi đã có đủ số phiếu đó”.
“Dự luật này đã được đàm phán trong gần hai năm, rất công phu, đôi lúc gian nan và kéo dài” – vị thượng nghị sĩ đến từ bang Connecticut nói.
Các thượng nghị sĩ thuộc Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa đều kêu gọi thông qua dự luật này, cho rằng đây là “sự tưởng niệm xứng đáng” dành cho ông Graham.
Ông Blumenthal kể lại ông đã nói chuyện với ông Graham “chỉ vài giờ trước khi ông qua đời” và “chưa từng thấy ông ấy phấn khởi đến vậy, bởi chúng tôi vừa nhận được thông tin Nhà Trắng sẽ ủng hộ dự luật trừng phạt sau quá trình đàm phán lưỡng đảng công phu, đôi lúc khó khăn, với Đại diện Thương mại Mỹ, Nhà Trắng và Bộ Tài chính Mỹ”.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Katie Britt từ bang Alabama – một người đồng bảo trợ khác – cho biết bà đã nói chuyện với ông Graham tối 11-7 và “ông ấy rất hào hứng khi Nhà Trắng đồng ý ủng hộ dự luật trừng phạt Nga”.
“Ông ấy vừa nói chuyện với Tổng thống. Ông nói đây sẽ là thành tựu có ý nghĩa nhất trong sự nghiệp chính trị lâu dài của mình” – bà Britt kể.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Rick Scott từ bang Florida khẳng định ông sẽ ủng hộ dự luật.
Ngày 14-7, Tổng thống Donald Trump bày tỏ lạc quan rằng dự luật sẽ được thông qua và trở thành luật, nhưng gợi ý có thể bổ sung các biện pháp nhằm vào Iran và nhóm vũ trang Hezbollah.
“Tôi tôn trọng Tổng thống, nhưng ông ấy đã chấp thuận dự luật này và chúng ta nên thúc đẩy thông qua dự luật, thay vì mở rộng nó sang những mục tiêu khác” – ông Blumenthal nói với các phóng viên ngày 14-7.
