Cuộc đối đầu giữa Tổng thống Trump và truyền thông Mỹ

Tranh cãi về cách phát sóng

Cuộc đối đầu mới nhất giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và giới truyền thông bùng lên quanh bài phát biểu giờ vàng tối 16.7 về an ninh bầu cử. Trước giờ lên sóng, kêu gọi các đài truyền hình phát trực tiếp toàn bộ, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết ông Trump có thể đề cập thêm tình hình Iran, kinh tế và nhiều vấn đề quan trọng khác.

Tuy nhiên, các hãng truyền thông chọn cách xử lý khác nhau, theo Reuters. Fox News phát toàn bộ bài phát biểu. CBS lên sóng một phần rồi chuyển sang phân tích, kiểm chứng thông tin trong bài phát biểu. Các đài ABC, NBC và CNN không truyền nguyên văn trên các kênh chính, nhưng vẫn cập nhật qua nền tảng số hoặc các chương trình bình luận. 

Cách đưa tin này phản ánh thế lưỡng nan của truyền thông Mỹ khi bài phát biểu của tổng thống có giá trị tin tức, nhưng phát trực tiếp không qua thẩm định có thể giúp lan rộng những cáo buộc chưa được kiểm chứng. Vì vậy, nhiều đài chọn dung hòa giữa quyền tiếp cận thông tin của công chúng và trách nhiệm đặt phát ngôn của Nhà Trắng trong bối cảnh, theo tờ USA Today.

Tổng thống Trump ngày 17.7 phản ứng gay gắt, cáo buộc những đài không phát bài nói của ông tham gia một “âm mưu”. “Hành vi gian lận như thế này đáng lẽ phải dẫn đến việc thu hồi giấy phép hoạt động của họ”, ông nói khi chỉ trích ABC và NBC. Chủ tịch Ủy ban Truyền thông liên bang Mỹ (FCC) Brendan Carr cũng cho rằng đây là nội dung “người dân Mỹ hoàn toàn có quyền được tiếp cận”.

Vụ việc trở nên nhạy cảm hơn vì lời đe dọa được đưa ra giữa lúc một số tập đoàn truyền thông chịu sức ép quản lý. FCC đang xem xét giấy phép của 8 đài địa phương thuộc ABC, điều tra chương trình “The View”, đồng thời xem xét Comcast và NBC liên quan các chính sách đa dạng hóa, theo báo The Guardian.

Tuy nhiên, Chủ tịch FCC không thể đơn phương tước giấy phép phát sóng. Mọi quyết định thu hồi đều phải qua quy trình pháp lý theo Đạo luật Truyền thông và chịu sự ràng buộc của Tu chính án thứ nhất của hiến pháp Mỹ về tự do ngôn luận, tự do báo chí.

Truy tìm nguồn tin báo chí

Lời dọa thu hồi giấy phép phát sóng của ông Trump không phải diễn biến đơn lẻ. Trong nhiệm kỳ thứ 2, cuộc đối đầu giữa ông chủ Nhà Trắng và truyền thông Mỹ đã mở rộng từ công kích công khai sang kiện tụng, điều tra, hạn chế quyền tiếp cận và truy tìm nguồn tin báo chí.

Gần đây, Bộ Tư pháp Mỹ gửi trát triệu tập cho ít nhất 4 phóng viên The New York Times, yêu cầu họ ra làm chứng trước bồi thẩm đoàn liên bang tại Manhattan (bang New York). Nguyên nhân là những người này từng đưa tin về mối lo ngại an ninh xung quanh chuyên cơ do Qatar tặng Mỹ để cải tạo thành Không lực Một. Theo tờ The New York Times, trước khi bài báo được công bố, một quan chức Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) đã đề nghị tòa soạn trì hoãn đăng tải và tiết lộ nguồn tin với lý do an ninh quốc gia. Tuy nhiên, tờ báo đã từ chối đề nghị này.

Bộ Tư pháp Mỹ khẳng định các phóng viên không phải mục tiêu, mà cuộc điều tra nhằm xác định những người làm rò rỉ thông tin mật. Sau đó, Lầu Năm Góc cũng thông báo thành lập lực lượng đặc nhiệm nhằm xác định và truy tố những người tiết lộ thông tin mật, theo Reuters. Trước đó, chính quyền ông Trump cũng từng gửi trát triệu tập cho phóng viên các báo The Washington Post và The Wall Street Journal, đồng thời siết quyền tiếp cận báo chí tại một số cơ quan liên bang.

Tranh chấp giữa các bên hiện tập trung vào ranh giới giữa bảo vệ bí mật nhà nước và bảo vệ hoạt động báo chí. Phía chính quyền ông Trump lập luận tự do báo chí không đồng nghĩa nhân viên chính phủ được phép tiết lộ thông tin mật. Ngược lại, báo The New York Times cùng các tổ chức bảo vệ nhà báo cảnh báo việc buộc phóng viên làm chứng có thể làm lộ nguồn tin, tạo hiệu ứng răn đe và khiến người nắm thông tin ngần ngại lên tiếng về những vấn đề công chúng cần biết, theo tờ The Hill.