Một kỹ thuật viên pháp y làm việc cùng robot xử lý bom bên cạnh máy bay của Ukraine tại sân bay Leipzig/Halle, nơi phát hiện chiếc máy bay không người lái mang chất nổ. Ảnh chụp tại Schkeuditz, Đức ngày 5-8-2026 – Ảnh: AP
Theo Hãng tin Bloomberg, trong bối cảnh chiến sự Ukraine sắp bước sang mùa đông thứ năm, căng thẳng đang lan rộng trên khắp châu Âu với hàng loạt vụ tấn công mạng, phóng hỏa, phá hoại và sử dụng máy bay không người lái (drone) đáng ngờ.
Giới chức và chuyên gia phương Tây cho rằng các vụ việc cho thấy một thách thức ngày càng lớn đối với châu Âu: làm thế nào đáp trả những hoạt động bị nghi do Nga đứng sau, nhưng chưa nghiêm trọng đến mức kích hoạt cơ chế phòng thủ tập thể của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Hàng loạt vụ phá hoại đáng ngờ
Gần đây, một loạt quốc gia châu Âu đã điều tra các vụ tấn công họ nghi có liên quan đến Nga.
Ba Lan hôm 13-8 thông báo đã ngăn chặn âm mưu ám sát một công dân Mỹ gốc Ukraine mà nước này cáo buộc do Matxcơva chỉ đạo.
Estonia cũng đang điều tra khả năng Nga liên quan đến vụ hỏa hoạn tại Milrem Robotics, nhà sản xuất drone cung cấp thiết bị cho Ukraine. Một tổ chức từ thiện ở Latvia có tham gia hỗ trợ Kiev cho biết nhà kho của họ đã bị phóng hỏa hồi tháng 7 vừa qua.
Mối lo ngại càng gia tăng sau khi một drone mang chất nổ được phát hiện tại sân bay Leipzig/Halle của Đức, gần một máy bay chở hàng Ukraine. Berlin chưa cáo buộc Nga đứng sau vụ việc, nhưng Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 25-8 cảnh báo những người chịu trách nhiệm về các cuộc tấn công này “sẽ phải trả giá”.
Tổng công tố Lithuania Nida Grunskiene nhận định vụ drone mang chất nổ tại Đức có thể có “liên hệ” với cuộc điều tra loạt bưu kiện chứa thiết bị gây cháy nổ được gửi từ Lithuania tới một số nước châu Âu vào năm 2024.
Lithuania khi đó đã truy tố 5 người trong vụ án mà giới chức nước này cáo buộc được tổ chức theo chỉ đạo của tình báo quân sự Nga.
Các vụ việc cũng cho thấy phương thức hoạt động của những vụ tấn công này ngày càng khó truy vết. Sau khi nhiều nhà ngoại giao Nga bị trục xuất khỏi châu Âu kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát, Matxcơva bị cáo buộc đã chuyển sang tuyển người qua mạng xã hội để thực hiện các vụ phá hoại.
Tại Anh, hai công dân Ukraine hồi tháng 6 bị kết án vì âm mưu phóng hỏa một chiếc ô tô và bất động sản có liên quan đến Thủ tướng Anh khi đó là ông Keir Starmer. Công tố viên cho biết một trong hai người được một tài khoản nói tiếng Nga trên Telegram tuyển mộ.
Châu Âu chưa tìm được cách răn đe
Điều khiến giới chức châu Âu lo ngại là dù họ đã dự đoán từ nhiều tháng trước rằng Nga có thể đẩy mạnh những hoạt động như vậy, nhưng đến nay các phản ứng vẫn chủ yếu mang tính phòng thủ.
Bà Agnia Grigas, nghiên cứu viên không thường trú tại Hội đồng Đại Tây Dương, nhận định NATO và các nước châu Âu chỉ đang tập trung phát hiện, xử lý từng vụ việc riêng lẻ, chứ chưa tạo được sức răn đe đủ mạnh để khiến Matxcơva ngừng hoặc hạn chế các hoạt động này.
Khoảng trống đó xuất phát một phần từ tính chất của “chiến tranh hỗn hợp”. Những vụ phá hoại, phóng hỏa hay tấn công mạng có thể gây thiệt hại và bất ổn, nhưng riêng lẻ chúng vẫn chưa đạt tới ngưỡng một cuộc tấn công quân sự có thể kích hoạt điều khoản phòng thủ tập thể của NATO.
Một quan chức tình báo chia sẻ với Hãng tin Bloomberg rằng tình báo và các cơ quan an ninh Nga đang xem xét những hoạt động chiến tranh hỗn hợp nhằm vào Ba Lan và các nước Baltic.
Bộ trưởng Quốc phòng Lithuania Robertas Kaunas còn cảnh báo Matxcơva có thể sử dụng drone Ukraine thu giữ được để thực hiện một “chiến dịch giả”, tấn công cơ sở hạ tầng trọng yếu trong khu vực.
Theo ông Kokcharov, mục tiêu của chiến dịch này nhằm gây bất ổn các hệ thống chính trị phương Tây, làm suy yếu sự đoàn kết của NATO và EU, đồng thời bào mòn sự ủng hộ dành cho Ukraine.
Sức ép xuất hiện đúng lúc châu Âu ngày càng đảm nhận vai trò chính trong hỗ trợ Kiev. NATO đã cam kết viện trợ quân sự 80 tỉ USD cho Ukraine trong năm 2026 và ít nhất mức tương đương vào năm 2027, với phần lớn nguồn lực đến từ các nước châu Âu.
Một số thành viên EU vì vậy đang thúc đẩy phản ứng mạnh hơn, gồm tịch thu tài sản, hạn chế thị thực và cấm vận chuyển khí LNG của Nga. Khối này cũng chuẩn bị một gói trừng phạt mới nhằm vào hàng trăm cá nhân và thực thể của Matxcơva, dự kiến triển khai vào mùa thu này.
Tuy nhiên câu hỏi vẫn là liệu các biện pháp kinh tế có đủ sức răn đe Matxcơva hay không, khi những vòng trừng phạt trước đây vẫn chưa ngăn được các hành động phá hoại và gây sức ép của Nga lên các nước châu Âu.
