Bà Hanh – người nhận có mặt trong bức ảnh được tìm thấy ở mộ liệt sĩ tại Đà Nẵng – Ảnh: QUANG CƯỜNG
Sau gần 60 năm, một bức ảnh đen trắng tưởng như vô danh dưới mộ liệt sĩ ở Đà Nẵng bất ngờ tìm được người trong ảnh. Từ đó, gia đình một liệt sĩ ở Bắc Ninh có thêm hy vọng tìm lại người thân đã mất tích từ thời chiến tranh.
Bức ảnh trở về sau gần 60 năm
Chiều 22-8, phóng viên Tuổi Trẻ liên lạc được với gia đình bà Nguyễn Thị Hanh, 72 tuổi, ở Bắc Ninh – người nhận ra mình trong bức ảnh được tìm thấy dưới một ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang liệt sĩ Tam Thái, Đà Nẵng.
“Khi xem tấm ảnh, bà tôi khẳng định người trong ảnh chính là mình”, chị Nguyễn Thị Huyền, cháu của bà Hanh, kể.
Chị Huyền chia sẻ mấy hôm nay gia đình rất mừng vì có khả năng phần mộ liệt sĩ được khai quật ở Nghĩa trang Tam Thái (nơi tìm thấy bức ảnh) chính là mộ của liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu – người mà cả gia đình đang tìm kiếm hàng chục năm qua.
Lời kể nghẹn ngào của cụ bà 72 tuổi, là người trong bức ảnh tìm thấy dưới mộ liệt sĩ – Video: THÁI BÁ DŨNG
Theo lời bà Hanh, bức ảnh được chụp cuối năm 1968, trước khi người chú của bà là liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu lên đường vào chiến trường miền Nam.
Khi ấy, bà Hanh cùng con gái của liệt sĩ đi bộ hơn 10km đến một tiệm ảnh để chụp hình. Mỗi người chụp một tấm, rồi tặng liệt sĩ Hậu làm kỷ niệm.
“Bà tôi kể rằng lúc đó không có gì làm kỷ niệm cho ông Hậu nên bà rủ con gái ông đi bộ hơn 10 cây số ra chụp ảnh. Bà chụp một tấm và con gái liệt sĩ chụp một tấm. Trước lúc lên đường đi B, ông Hậu lấy hai tấm ảnh mang theo, bảo lúc nhớ sẽ lấy ra nhìn ngắm. Anh trai cũng tặng ông Hậu một cuốn sổ và cây bút kim tinh” – chị Huyền kể.
Các di vật, ảnh đen trắng tìm thấy dưới mộ liệt sĩ – Ảnh: QUANG CƯỜNG
Thuật lại câu chuyện bà Hanh tình cờ thấy bức ảnh chính mình sau gần 60 năm, chị Huyền cho biết cách đây ít hôm một người tên Nhật mà chị quen ở TP Đà Nẵng có gửi qua Zalo cho chị tấm ảnh đen trắng có mặt bà Hanh. Người này nói anh em bộ đội khai quật và tìm thấy ở Nghĩa trang liệt sĩ Tam Thái.
“Mấy chục năm qua gia đình đi tìm nơi an nghỉ của ông tôi nhưng chưa tìm ra. Qua nhiều thông tin, chúng tôi nghi ngờ ông được mai táng ở Nghĩa trang liệt sĩ Tam Thái. Tôi kết nối tới khu vực này và biết anh Nhật qua mạng xã hội.
Mới đây khi tìm thấy bức ảnh, anh Nhật gửi để tôi xem, thật bất ngờ vì bức ảnh này lại chính là của bà Hanh gửi ông tôi trước lúc lên đường đi B” – chị Huyền kể.
Bà Hanh cho biết liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu là chú ruột của mình, bức ảnh được bà tặng liệt sĩ trước lúc lên đường đi B năm 1968 – Ảnh: QUANG CƯỜNG
Những manh mối tìm người đã khuất
Theo chị Huyền, trước lúc vào Nam đi B, liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu đã có vợ và các con gồm bà Nguyễn Thị Nụ, bà Nguyễn Thị Dụ, bà Nguyễn Thị Kiên và ông Nguyễn Văn Hiền – bố của chị Huyền.
Ông Hiền đang nhận thờ phụng liệt sĩ nhiều năm qua. Gia đình đã tìm từ Nam ra Bắc nhưng chưa tìm thấy nơi liệt sĩ an nghỉ.
Thông qua ông Nguyễn Tiến Đãi – cựu chiến binh Quân khu 5 và là người cùng quê với liệt sĩ, gia đình nghi ngờ liệt sĩ Hậu được mai táng, chôn cất ở Nghĩa trang liệt sĩ Tam Thái.
Vài ngày qua, khi lực lượng chức năng tìm thấy tấm ảnh đen trắng của bà Hanh, gia đình rất vui, làm các thủ tục gửi vào Đà Nẵng để phục vụ xác minh.
Từ thông tin do bà Hanh cung cấp, cơ quan chức năng đã rà soát, đối chiếu danh sách liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Tam Thái.
Bản sao bằng Tổ quốc ghi công của liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu – Ảnh: QUANG CƯỜNG
Kết quả bước đầu cho thấy có liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu, sinh năm 1930, quê quán Nam Sơn, Quế Võ, Hà Bắc. Cấp bậc của liệt sĩ là binh nhất, chức vụ chiến sĩ; hy sinh ngày 14-5-1969 tại khu vực Khánh Thượng, Kỳ Nghĩa, Tam Kỳ, Quảng Nam (nay là TP Đà Nẵng).
Những thông tin này cơ bản trùng khớp với nội dung do thân nhân cung cấp.
Ngoài thông tin trên, theo chị Huyền, nhiều năm trước có một cựu chiến binh cùng đơn vị, từng trực tiếp chôn cất liệt sĩ Hậu đã tìm về nhà báo tin cho gia đình biết nơi liệt sĩ đang nằm lại, đó là khu vực Khánh Thượng (Tam Kỳ), gần Nghĩa trang Tam Thái hiện nay.
“Có thể lúc đó liệt sĩ Hậu còn chưa được cất bốc vào nghĩa trang. Bây giờ người cung cấp thông tin đó đã qua đời rồi nên chúng tôi không thể xác tín được. Dù vậy bức ảnh tìm thấy dưới mộ ở Nghĩa trang Tam Thái thì chính xác là của bà Hanh, bà còn rất minh mẫn và kể rõ về lúc đi chụp bức ảnh đó.
Thậm chí bà còn nhớ lúc ông Hậu lên đường, vợ ông còn nhờ bà viết thư, đọc vanh vách để gửi cho chồng ở chiến trường. Trong thư có đoạn ‘anh cứ yên tâm làm nhiệm vụ để tới ngày toàn thắng, ở nhà mẹ con đều mạnh khỏe'” – chị Huyền kể.
Như báo Tuổi Trẻ thông tin, mới đây Bộ Chỉ huy quân sự TP Đà Nẵng thông báo tìm người biết thông tin bức ảnh đen trắng được tìm thấy dưới mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin ở nghĩa trang liệt sĩ. Bức ảnh này được chôn dưới mộ cùng một số di vật khác.
“Gia đình hiện nay rất mừng vì nhiều thông tin trùng khớp với mộ liệt sĩ vừa được khai quật ở nghĩa trang tại Đà Nẵng. Dù vậy, để biết chính xác thì phải đợi kết quả xét nghiệm ADN, chúng tôi rất mong mỏi cơ quan chức năng sẽ quyết liệt tra soát các thông tin, hỗ trợ giúp gia đình để có thể đón ông trở về quê hương” – chị Nguyễn Thị Huyền, cháu liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu, nói.
