Quang cảnh buổi thông báo – Ảnh: P. HOA
Ngày 18-6, tại buổi thông báo kết quả phiên họp thứ 30 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, phóng viên dẫn lại thông tin trong 6 tháng đầu năm 2026, các cơ quan tiến hành tố tụng đã khởi tố mới 1.985 vụ/4.671 bị can về các tội tham nhũng, kinh tế, chức vụ.
Từ đó đề nghị Bộ Công an cho biết những phương thức, thủ đoạn mới, nổi lên trong các vụ án tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thời gian qua?
Tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tiếp tục xảy ra ở nhiều lĩnh vực
Trả lời nội dung này, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng – người phát ngôn Bộ Công an, nêu rõ qua quá trình đấu tranh nổi lên 2 vấn đề lớn liên quan loại tội phạm trên.
Thứ nhất, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tiếp tục xảy ra ở nhiều lĩnh vực, nhất là trong triển khai các dự án trọng điểm quốc gia, thực hiện chính sách an sinh xã hội, giải quyết các thủ tục hành chính công, cấp các loại giấy phép.
Thứ hai, tình trạng tham nhũng xảy ra tại các doanh nghiệp cổ phần, doanh nghiệp tư nhân có xu hướng gia tăng gây thất thoát tài sản của Nhà nước, chủ doanh nghiệp.
Các hành vi phổ biến gồm nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ, quyền hạn khi thi hành công vụ, tham ô tài sản, vi phạm quy định về quản lý sử dụng tài sản nhà nước, vi phạm về đầu tư công và các quy định về đấu thầu.
“Các hành vi vi phạm này không mới, nhưng trong 6 tháng qua tiếp tục là vi phạm chủ yếu diễn ra”, ông nói thêm.
Ông thông tin về phương thức, thủ đoạn chính. Trong đó đầu tiên là có sự cấu kết móc nối giữa đối tượng trong cơ quan nhà nước và ngoài xã hội, hình thành thông đồng xuyên suốt, chuỗi hoạt động từ đầu tư, đấu thầu đến nghiệm thu, thanh quyết toán.
“Tức là tội phạm đi vào từng khâu của quá trình thực hiện dự án”, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản nhấn mạnh.
Cùng với đó hình thành các lợi ích nhóm, cài cắm tiêu chí kỹ thuật, nâng khống dự toán công trình, lợi dụng chức vụ can thiệp để nhà thầu trúng thầu, sử dụng doanh nghiệp trung gian, hệ sinh thái để che giấu dòng tiền tham nhũng.
Thứ hai, nổi lên thủ đoạn lợi dụng được giao nhiệm vụ trong cấp các loại giấy phép, giải quyết thủ tục hành chính để thu thêm phí ngoài.
Thứ ba, lợi dụng việc được giao nhiệm vụ quản lý tài sản, quá trình cổ phần hóa, tái cơ cấu doanh nghiệp, xử lý tài sản công để thực hiện các hành vi định giá thấp tài sản nhà nước, chuyển quyền sử dụng đất công, bán tài sản không qua định giá, đấu giá, gây thất thoát.
Thứ tư, lợi dụng chuyển đổi số để che giấu tội phạm. Đây là hành vi, xu hướng của tội phạm mang tính chất quy luật khi chuyển đổi số, Chính phủ số, kinh tế số được triển khai mạnh mẽ. Đặc biệt là việc lợi dụng tin nhắn mã hóa, tài sản ảo, hồ sơ điện tử, giao dịch tài chính trực tuyến.
Thứ năm là lợi dụng các mô hình kinh doanh mới, tài sản mới để chiếm đoạt và trục lợi.
“Đặc biệt, nổi lên mô hình bất động sản nghỉ dưỡng, sở hữu kỳ nghỉ, huy động vốn dự án. Vừa qua, Công an Hà Nội đã khởi tố 21 vụ án liên quan 23 công ty và 187 đối tượng về hành vi này”, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản nói.
Nhận diện sớm, đi trước tội phạm
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản nhấn mạnh Bộ Công an xác định giải pháp đầu tiên phải nhận diện sớm, đi trước tội phạm.
Theo đó tất cả các loại tội phạm phát sinh đều gắn chặt với môi trường, điều kiện hoạt động phạm tội và đều có dấu hiệu nên phải bám sát, giám sát trên cơ sở nhiều biện pháp.
Đồng thời tăng cường công tác phòng ngừa, đặc biệt, trong xây dựng mô hình quản trị quốc gia liêm chính, hiệu quả, xây dựng kỷ luật, kỷ cương công vụ, trách nhiệm liêm chính gắn với kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình.
Ngoài ra cần tiếp tục những giải pháp mạnh mẽ với phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm công nghệ, trên không gian số.
Việc này phải tập trung triển khai và gắn liền với hoàn thiện, xây dựng cơ sở dữ liệu, kết nối dữ liệu để chủ động phòng ngừa, đấu tranh các loại tội phạm, nhất là tội phạm tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Một giải pháp khác là tăng cường tuyên truyền trong hệ thống chính trị, Nhân dân để thực hiện và phối hợp với các cơ quan xây dựng văn hóa công vụ, văn hóa liêm chính…
Thu hồi khoảng 37.522 tỉ đồng
Về thu hồi tài sản, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản khẳng định đây là nhiệm vụ trọng tâm, không chỉ là quy trình tố tụng mà nhằm tái sử dụng các nguồn lực cho phát triển.
Từ tháng 12-2023 đến tháng 5-2026, công an các cấp đã khởi tố, điều tra 6.685 vụ án tham nhũng, chức vụ, kinh tế, thu hồi khoảng 37.522 tỉ đồng (đạt tỉ lệ 57,7%).
Trong đó án tham nhũng, chức vụ thu hồi 9.500 tỉ đồng (đạt trên 85%), án kinh tế thu hồi 28.023 tỉ đồng (đạt 52%).
Tuy nhiên hiện còn nhiều khó khăn trong đấu tranh phòng chống tội phạm như nhiều tài sản do phạm tội mà có đã được chuyển dịch, hợp thức hóa đứng tên người thân, pháp nhân trung gian hoặc bên thứ ba, gây khó trong quá trình thu và tạo khoảng trống thời gian cho đối tượng tẩu tán tài sản.
Việc tẩu tán, chuyển hóa tài sản ngày càng tinh vi, đòi hỏi việc xác minh, điều tra rất công phu. Ví dụ chuyển tiền qua nhiều tài khoản trung gian, ví điện tử, đầu tư cổ phiếu, bất động sản hoặc chuyển tài sản ra nước ngoài, đầu tư vào tài sản số, tài sản mã hóa…
Nhiều vụ án kinh tế đặc biệt lớn nhưng người vi phạm lại không trực tiếp chiếm hưởng hoặc không còn tài sản tương xứng để khắc phục.
Bộ Công an sẽ chỉ đạo các cơ quan điều tra tập trung cao độ thu hồi tài sản nhằm thu hồi nguồn lực nhà nước, phục vụ cho phát triển, tập trung truy vết dòng tiền, chuyển mạnh sang bảo toàn, phong tỏa, xử lý tài sản ngay từ đầu.
“Bộ Công an sẽ tiếp tục thực hiện hiệu quả Nghị quyết 164 của Quốc hội về thí điểm xử lý vật chứng, tài sản và đang nghiên cứu hoàn thiện cơ chế thu hồi.
Nhất là với tài sản không giải trình được nguồn gốc hợp pháp hoặc tài sản đứng tên người thứ ba nhưng có căn cứ xác định có liên quan đến hành vi phạm tội”, ông Toản nói.
