Ala Shaabana giải thích cách áp dụng mô hình điều phối và thưởng (coordinate-and-reward) của mạng lưới Bitcoin để phá vỡ thế độc quyền của các tập đoàn lớn trong lĩnh vực AI.
Ngày 2/6/2026, 23:25 | Thời gian đọc: 2 phút.
Cơ sở hạ tầng hỗ trợ hoạt động tính toán toàn cầu đang trải qua một sự chuyển dịch lớn. Sức mạnh tính toán thực sự không còn thuộc về các trung tâm dữ liệu riêng lẻ của các tập đoàn mà đang dần chuyển sang các mạng lưới mở mang tính toàn cầu.
Phát biểu tại hội nghị Proof of Talk ở Paris, đồng sáng lập Bittensor và đối tác của Crucible Labs, Ala Shaabana, đã nhấn mạnh quy mô khổng lồ của các mạng lưới phi tập trung. Để minh họa cho khả năng của điện toán phân tán, ông so sánh mạng lưới Bitcoin với các hệ thống doanh nghiệp truyền thống.
“Chúng ta đều biết Bitcoin vượt xa 100 siêu máy tính hàng đầu thế giới. Có ai biết mức chênh lệch là bao nhiêu không? Tốc độ băm (hash rate) của Bitcoin lớn hơn hơn 600.000 lần sức mạnh mà các siêu máy tính đó có thể tạo ra. Và đó mới chỉ là Bitcoin.”
Để hiểu rõ nhận định của Shaabana, cần hiểu Bittensor là gì.
Bittensor là một giao thức Layer 1 được xây dựng dựa trên triết lý tương tự Bitcoin: nguồn cung tối đa 21 triệu token, cơ chế halving được lập trình sẵn, không pre-mine và không nhận vốn đầu tư mạo hiểm (VC).
Thay vì sử dụng cơ chế đào Bitcoin dựa trên việc giải các bài toán băm, Bittensor xây dựng một mạng lưới phi tập trung nơi người tham gia vận hành và xác thực các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI).
Kiến trúc khuyến khích đã giúp Bitcoin trở thành một cỗ máy tính toán mạnh hơn 600.000 lần tổng sức mạnh của 100 siêu máy tính hàng đầu thế giới nay được Bittensor áp dụng cho AI. Hệ thống này được tổ chức thành 128 mạng lưới chuyên biệt gọi là “subnet”, mỗi subnet theo đuổi một mục tiêu riêng.
Các thợ đào (miners) cạnh tranh để nhận phần thưởng bằng token TAO bằng cách hoàn thành các nhiệm vụ mà subnet yêu cầu. Điều đó đồng nghĩa với việc trí tuệ của toàn mạng lưới được định hình hoàn toàn bởi những gì hệ thống lựa chọn để thưởng.
Lập luận cốt lõi của Shaabana khá đơn giản: nếu sự kết hợp giữa mã nguồn mở và cơ chế điều phối có thể tạo ra mạng lưới tính toán tài chính mạnh nhất thế giới như Bitcoin, thì mô hình tương tự cũng có thể được áp dụng cho AI.
Bằng cách chia mạng lưới thành 128 “khu phố giải quyết vấn đề” riêng biệt, các nhà phát triển có thể huy động phần cứng và trí tuệ từ khắp thế giới mà không cần phụ thuộc vào các tập đoàn công nghệ độc quyền.
Theo ông, chìa khóa để một hệ thống phi tập trung vận hành hiệu quả nằm hoàn toàn ở thiết kế cơ chế khuyến khích.
“Hãy cho tôi xem subnet đó và tôi sẽ nói cho bạn biết các miner đang tối ưu hóa điều gì.”
Nếu hệ thống thưởng cho tốc độ xử lý, người tham gia sẽ tối ưu tốc độ. Nếu thưởng cho khả năng lưu trữ dữ liệu, họ sẽ tối ưu khả năng lưu trữ.
Bằng cách thiết lập các mục tiêu được lập trình sẵn như vậy, các mạng lưới mở có thể tự nhiên thu hút nhân tài và sức mạnh tính toán hiệu quả hơn nhiều so với mô hình doanh nghiệp truyền thống.
Shaabana kết luận:
“Luận điểm tăng giá dài hạn không còn chủ yếu dựa vào công nghệ nữa. Nó được thúc đẩy bởi nợ công, thanh khoản và sự suy giảm niềm tin vào các hệ thống chủ quyền truyền thống. Các subnet thực chất đang tạo ra những thị trường mới. Trí tuệ không còn bị giới hạn bởi các vấn đề tổ chức; tín hiệu sẽ quyết định đâu là sự thật và hiệu suất sẽ được tưởng thưởng.”

Titan Network cho biết mạng lưới điện toán cộng đồng của họ đã ký kết với các tập đoàn công nghệ lớn như Tencent và Alibaba, giúp các khách hàng này tiết kiệm tới 75% chi phí AI.
(Đọc chi tiết tại đây)