Vì sao quân đội Mỹ đang thiếu đạn dược?

Thời gian qua, nhiều phân tích cho rằng nước Mỹ đang thiếu đạn dược, nhưng Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên tiếng bác bỏ và khẳng định nước này có đủ đạn dược để thực hiện các kế hoạch quân sự ở Iran nếu ông yêu cầu.

Kho đạn dược giảm nhanh

Mới đây, CNN dẫn 3 nguồn phân tích an ninh dựa trên các báo cáo của Lầu Năm Góc và một báo cáo mới khẳng định kho đạn dược của quân đội Mỹ, bao gồm cả kho tên lửa phòng không, dần cạn kiệt sau đợt tái bùng phát xung đột lớn với Iran. Sự cạn kiệt tập trung vào các loại tên lửa tấn công chính xác tầm xa và các loại tên lửa đánh chặn.

Liên quan vấn đề này, phân tích cập nhật đến ngày 27.7 do Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ) đưa ra thì số lượng tên lửa đánh chặn Patriot lẫn THAAD lần lượt chỉ còn khoảng 759 – 827 tên lửa và khoảng 234 – 278 tên lửa trong kho quân đội Mỹ. Hai chuyên gia Mark Cancian và Chris H. Park (đều thuộc CSIS) đã đưa ra phân tích về các nguyên nhân khiến cho kho đạn dược của Mỹ rơi vào tình trạng trên.

Nguyên nhân đầu tiên là cuộc chiến Iran. Phân tích đã đánh giá xoay quanh các loại đạn dược quan trọng mà quân đội Mỹ sử dụng trong cuộc chiến này gồm: các loại tên lửa đánh chặn Patriot, THAAD, SM-2/3/6; các loại tên lửa tấn công PrSM, JASSM, Tomahawk. Kết quả, cuộc chiến Iran đã khiến cho nhóm các tên lửa Patriot, THAAD và PrSM giảm 1/2 lượng tồn kho, nhóm JASSM, SM-2/3/6 và Tomahawk thì giảm khoảng 1/3 tồn kho so với trước đó. Số tên lửa này có vai trò rất cần thiết cho việc dự phòng rủi ro xảy ra xung đột ở những nơi khác, đặc biệt là ở châu Á – Thái Bình Dương.

Một vấn đề dẫn đến tình trạng trên là trong cuộc chiến Iran, Mỹ đã sử dụng quá nhiều Tomahawk và JASSM, nhưng lại ít sử dụng các loại đạn dược có giá rẻ hơn như JDAM. Về độ chính xác và sức công phá thì bom dẫn đường JDAM không hề thua kém Tomahawk hay JASSM, nhưng đòi hỏi chiến đấu cơ phải xâm nhập sâu hơn vào lãnh thổ đối phương vốn ẩn chứa nhiều nguy hiểm.

Bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân

Tuy nhiên, phân tích của hai chuyên gia Mark Cancian và Chris H. Park cho rằng tình trạng cạn kiệt đạn dược của quân đội Mỹ hiện nay bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác, bao gồm cả nguyên nhân dài hạn, chứ không phải chỉ vì cuộc chiến Iran.

Điển hình, khi không còn đối mặt với siêu cường như Liên Xô sau Chiến tranh Lạnh, Mỹ có xu hướng cắt giảm kho đạn dược dự trữ với mức dự phòng cho những cuộc xung đột có giới hạn ở tầm khu vực. Quan điểm này có phần thay đổi sau khi Nga chiếm đóng một số khu vực của Ukraine vào năm 2014 và Trung Quốc có nhiều hành động ở các vùng biển tại Đông Á. Mặc dù vậy, chỉ đến khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự nhằm vào Ukraine từ năm 2022 thì nhu cầu đạn dược lớn mới trở thành đòi hỏi bức thiết hơn đối với Mỹ.

Cũng sau khi kết thúc Chiến tranh Lạnh, vào năm 1993, Lầu Năm Góc cũng đã thu nhỏ hoạt động của các nhà sản xuất vũ khí. Cụ thể, số lượng nhà thầu hàng không vũ trụ và quốc phòng chính đã giảm từ 51 xuống còn 5, các thành phần khác cũng giảm theo. Điều này khiến cho nền công nghiệp quốc phòng của Mỹ cũng giảm năng suất.

Bên cạnh đó, khi phân bổ ngân sách quốc phòng, Mỹ thường có xu hướng tập trung mua các nền tảng vũ khí như chiến đấu cơ, tàu chiến, xe tăng, xe bọc thép… nhiều hơn việc mua đạn dược. Các nền tảng vũ khí có tuổi thọ lâu hơn, đồng thời thể hiện sức mạnh răn đe quân sự hơn so với đạn dược chủ yếu giữ trong kho và có thời gian sử dụng ngắn hơn.

Trong khi đó, Mỹ lại tiêu tốn quá nhiều vũ khí cao cấp trong các cuộc chiến những năm gần đây. Cả chính quyền của Tổng thống Joe Biden và nhiệm kỳ 2 của Tổng thống Donald Trump đều tốn kém các loại vũ khí đánh chặn chính xác để đối phó Iran và một số bên kể từ lúc xung đột Trung Đông bùng phát sau khi lực lượng Hamas tấn công Israel hồi năm 2023. Hay dưới thời Tổng thống Biden, Mỹ cũng sử dụng nhiều loại vũ khí chính xác cao để đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của lực lượng Houthi ở Yemen. 

Rồi trong các cuộc xung đột, Washington còn phải hỗ trợ các đồng minh ở khu vực để đánh chặn tên lửa và UAV do Tehran tấn công. Chỉ đến gần đây, khi quân đội Mỹ có thêm nhiều biện pháp đánh chặn UAV ít tốn kém hơn thì tình trạng vừa nêu mới hạn chế. Ngoài số tên lửa phòng không, Mỹ cũng sử dụng nhiều loại tên lửa tầm xa tốn kém để tấn công các mục tiêu ở Trung Đông.

Về số vũ khí viện trợ cho Ukraine, phân tích trên cho rằng tuy giá trị rất lớn, lên đến khoảng 85 tỉ USD, nhưng chủ yếu là các loại vũ khí bộ binh như xe tải, xe bọc thép như xe tăng và xe chiến đấu, xe chở quân, đạn pháo binh, vũ khí chống tăng… Thêm vào đó, một số lượng lớn vũ khí viện trợ cho Ukraine có sự phối hợp giữa Mỹ với các đồng minh châu Âu theo những chương trình riêng, nên không ảnh hưởng đến kho dự trữ của Lầu Năm Góc.