Rạng sáng qua (theo giờ VN), Tổng thống Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social rằng: “Hôm nay, Hội đồng Hòa bình đã đạt được một thỏa thuận lịch sử cho việc giải giáp hoàn toàn lực lượng Hamas và tất cả các nhóm vũ trang khác ở Gaza”. Cho rằng đã nhận được sự đồng thuận từ Hamas, ông nhấn mạnh “đây là một bước tiến vĩ đại hướng tới hòa bình và an ninh lâu dài” cho Gaza.
Thông báo trên được đưa ra sau vài tháng kể từ khi vị chủ nhân Nhà Trắng lần đầu tiên công bố thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian giữa Hamas và Israel.
Lộ trình hòa bình
Theo trang Axios, thỏa thuận dựa trên nguyên tắc rằng Gaza sẽ có một chính phủ, một hệ thống pháp luật và một cơ quan an ninh hợp pháp. Ủy ban Quốc gia quản lý Gaza (NCAG) thay thế vai trò của c lẫn chính quyền Palestine hiện tại để quản lý Dải Gaza.
Dải Gaza đã bị tàn phá nghiêm trọng sau vài năm xung đột giữa Hamas và Israel
Ảnh: AP
Quá trình phi quân sự hóa dự kiến kéo dài từ 200 – 250 ngày và sẽ tiến hành qua từng phần của Gaza. Trong đó, trước hết thì cảnh sát dân sự của Hamas chuyển vũ khí cho một lực lượng cảnh sát Palestine dưới chính quyền mới. Tiếp đến, vũ khí hạng nặng của Hamas được giao nộp và lưu giữ, mạng lưới hầm ngầm và các cơ sở chế tạo vũ khí của lực lượng này bị phá bỏ. Vũ khí nhỏ sẽ được thu gom theo luật pháp Palestine. Mặt khác, tất cả các lực lượng quân sự ở Gaza, bao gồm cả các nhóm do Israel hậu thuẫn chống Hamas, đều phải giao nộp vũ khí.
Ngược lại, theo Tổng thống Trump, Israel tiến hành rút quân dần dần khỏi Gaza theo một lộ trình đang trong quá trình hoàn thiện. Tổng thống Trump cho biết lực lượng Israel sẽ rút lui khi việc giải giáp các phe nhóm vũ trang ở Gaza hoàn tất và lực lượng quốc tế cùng cảnh sát Palestine mới đảm nhận trách nhiệm an ninh. Tel Aviv cũng ngừng các hoạt động quân sự và các vụ giết người có chủ đích ở Gaza, trừ những trường hợp liên quan các mối đe dọa cấp bách.
Cũng nằm trong kế hoạch trên, một lực lượng ổn định quốc tế sẽ giúp huấn luyện cảnh sát Palestine mới, hỗ trợ thu thập vũ khí và triển khai nhân lực giữa các khu vực do Palestine lẫn Israel kiểm soát. Từng giai đoạn chỉ được chuyển tiếp khi các giám sát viên xác nhận rằng cả hai bên đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ. Quy trình này nhằm giải quyết nguy cơ chính quyền mới kiểm soát Gaza về mặt danh nghĩa nhưng các phe nhóm quân sự vẫn duy trì quyền lực trong bóng tối đối với vùng đất này.
Ông Trump nói Hội đồng Hòa bình đạt thỏa thuận giải giáp Hamas tại Gaza
Tồn tại nhiều bất định
Dù Hamas chưa chính thức phản hồi thông báo của Tổng thống Trump, nhưng trả lời Đài Al Jazeera thì ông Ghazi Hamad, quan chức cấp cao của lực lượng này, đã mô tả thỏa thuận trên là một sự nhượng bộ của người Palestine. Đặc biệt, vị quan chức Hamas khẳng định sẽ không giao nộp vũ khí cho đến khi Israel thực hiện các nghĩa vụ theo thỏa thuận, bao gồm việc rút quân khỏi Gaza.
Nếu như nhiều nước lên tiếng thúc ép Hamas tiến hành thỏa thuận trên, thì một số nguồn tin tiết lộ Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) kêu gọi Hamas không vội vàng ký kết thỏa thuận và nên câu giờ. Thực tế thời gian qua, cuộc xung đột đang xảy ra của Iran được cho là nguyên nhân khiến cho Hamas thiếu đi nguồn lực hỗ trợ từ Tehran. Trong khi đó, Hamas đã bị tổn thất nặng nề do các cuộc tấn công của Israel, đồng thời nhiều lãnh đạo cấp cao của lực lượng này cũng thiệt mạng. Các sức ép vừa nêu khiến cho Hamas lùi bước, nhưng cũng có thể đây là đòn nghi binh.
Ngay cả khi Hamas lùi bước, thỏa thuận trên vẫn đối mặt nhiều trắc trở vốn tồn tại từ lâu. Trước tiên là vấn đề Hamas giải giáp trước hay Israel rút quân trước. Sau thông tin do ông Trump đưa ra, Hamas lẫn Phong trào thánh chiến Hồi giáo Palestine đều cho rằng nội dung thỏa thuận được tiết lộ là không chính xác. Các phong trào vũ trang ở Dải Gaza đều yêu cầu Israel phải rút quân trước.
Thế nhưng, Tel Aviv lại luôn khẳng định chỉ rút quân khi các lực lượng vũ trang đối địch bị giải giáp hoàn toàn. Vừa qua, tờ Times of Israel dẫn lời một quan chức Israel nhấn mạnh: “Sẽ không có cuộc rút quân của Israel khỏi Đường Vàng ở Dải Gaza trước khi Hamas bị giải giáp và Dải Gaza được phi quân sự hóa hoàn toàn”. Đường Vàng chính là đường phân định chia Dải Gaza thành hai phần kể từ khi thực hiện kế hoạch hòa bình hồi tháng 10.2025 nhằm chấm dứt xung đột tại vùng đất này.
Sự mâu thuẫn vừa nêu chính là nguyên nhân cản trở những bước tiến hòa bình của hai bên suốt nhiều tháng qua. Không chỉ vậy, chỉ 2 tuần trước, các bộ trưởng quốc phòng và tài chính của Israel đề xuất thành lập 3 tiền đồn “nahal” ở phía bắc Gaza. Đây chính là mô hình khu định cư mà Tel Aviv đã thiết lập. Khả năng Tel Aviv lùi bước là rất thấp, bởi chính quyền của Thủ tướng Benjamin Netanyahu đang chịu nhiều sức ép nội bộ.
Bên cạnh đó, Hamas không chỉ tồn tại ở Dải Gaza, mà còn có mặt ở vùng Bờ Tây và Đông Jerusalem, nhưng chưa rõ liệu việc giải trừ vũ khí có mở rộng đến các khu vực vừa nêu hay không. Mặt khác, trước tình trạng bạo lực leo thang giữa người định cư Do Thái và người Palestine ở Bờ Tây và Đông Jerusalem, thì việc các thành viên của Hamas hoặc những phong trào vũ trang khác của người Palestine liệu có đồng ý buông súng?
Đặc biệt, nếu quả thực Hamas chỉ đang nghi binh nhằm tìm cách hồi phục thực lực và tổ chức sau những cuộc tấn công từ Israel, thì không loại trừ khả năng lực lượng này vẫn theo đuổi việc xây dựng năng lực kháng cự trong cộng đồng Palestine rộng lớn hơn.
Chính vì thế, thỏa thuận lịch sử trên vẫn đối mặt nhiều bất định.
