Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam

Xây dựng thị trường tài chính phát triển đồng bộ, hiện đại và hội nhập với khu vực và thế giới

Mục tiêu tổng quát của Đề án là xây dựng thị trường tài chính Việt Nam phát triển đồng bộ, hiện đại và hội nhập với khu vực và thế giới; có cấu trúc cân đối, hợp lý, có khả năng huy động, phân bổ hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước cho phát triển kinh tế – xã hội; phát huy vai trò cung ứng vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế; là động lực để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao, liên tục đến năm 2045.

Phấn đấu đến năm 2045 thị trường tài chính Việt Nam có trình độ phát triển cao, vận hành theo nguyên tắc thị trường, có hệ thống thể chế, hạ tầng, sản phẩm, nhà đầu tư và cơ chế quản lý giám sát đạt chuẩn quốc tế; trong đó thị trường chứng khoán giữ vai trò trọng yếu, hệ thống ngân hàng phát triển an toàn, hiện đại, thị trường bảo hiểm phát triển bền vững; Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam từng bước trở thành cấu phần quan trọng trong kết nối dòng vốn, dịch vụ tài chính và các định chế tài chính trong khu vực.

Ban hành các cơ chế đột phá để phát triển thị trường vốn

Đề án đưa ra mục tiêu phát triển thị trường tài chính theo hướng cân bằng về cơ cấu, có sự liên kết, hỗ trợ giữa các cấu phần của thị trường; phát triển thị trường vốn, thị trường chứng khoán công khai, minh bạch, tăng quy mô và độ sâu, tăng cường hiệu quả huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp và nền kinh tế, đẩy mạnh huy động vốn thông qua chào bán cổ phiếu, trái phiếu ra công chúng; nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức kinh doanh chứng khoán, các định chế tài chính trung gian.

Phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng bền vững, ưu tiên phát triển nhà đầu tư tổ chức có tiềm lực tài chính (quỹ đầu tư, quỹ hưu trí, doanh nghiệp bảo hiểm…). Tăng tỷ trọng nhà đầu tư có tổ chức để phát triển cân bằng hơn giữa nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư cá nhân; phấn đấu đến năm 2030, giá trị tài sản đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường vốn, thị trường chứng khoán đạt khoảng 15%GDP; tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán đạt 5%GDP; quy mô tổng tài sản các quỹ hưu trí tăng trưởng bình quân 11,5%/năm trong giai đoạn 2026-2030.

Hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, nâng cao chất lượng tín dụng, phát triển ngân hàng số, tài chính toàn diện và bảo đảm an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng; phát triển thị trường bảo hiểm toàn diện, an toàn, bền vững, đóng góp tích cực cho ổn định tài chính, an sinh xã hội và đầu tư dài hạn.

Hiện đại hóa hạ tầng tài chính và thúc đẩy chuyển đổi số. Thiết lập hạ tầng thanh toán hiện đại, đồng bộ, hoạt động thông suốt, tự chủ, có kết nối với hệ thống thanh toán song phương và đa phương với các đối tác, khu vực và thế giới chậm nhất vào năm 2028. Triển khai thực hiện cơ chế đối tác bù trừ trung tâm trên thị trường chứng khoán cơ sở trong năm 2027. Xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý, giám sát trên thị trường tài chính trong giai đoạn 2030-2035; vận hành hiệu quả các sản phẩm mới, thị trường mới, ban hành các cơ chế đột phá để phát triển thị trường vốn cả về quy mô và tính thanh khoản.

8 nhóm giải pháp

Để đạt được các mục tiêu trên, Đề án đưa ra 8 nhóm giải pháp cần thực hiện.

1- Nhóm giải pháp về thể chế chính sách: Rà soát, sửa đổi, bổ sung pháp luật chuyên ngành; nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để đề xuất xây dựng Luật về quản lý giám sát thị trường tài chính và dịch vụ tài chính, điều chỉnh tất cả các hoạt động liên quan đến việc thiết lập, giao dịch, trao đổi các sản phẩm tài chính vào thời điểm phù hợp; tiếp tục hoàn thiện chính sách pháp luật về thanh tra, kiểm tra, giám sát trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, thị trường tài chính và dịch vụ tài chính.

Rà soát, đánh giá để xây dựng, cập nhật các Chiến lược phát triển của từng thị trường cấu phần: ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, chiến lược phát triển Trung tâm tài chính quốc tế; đề xuất cụ thể các mục tiêu, giải pháp, nhiệm vụ và lộ trình triển khai phù hợp với yêu cầu phát triển.

2- Nhóm giải pháp về sản phẩm, hàng hóa bao gồm: Thị trường cổ phiếu; thị trường trái phiếu Chính phủ; thị trường trái phiếu doanh nghiệp; thị trường chứng khoán phái sinh; thị trường tiền tệ – tín dụng; thị trường bảo hiểm; thị trường tài sản mã hóa.

Xây dựng lộ trình phát triển phân khúc vốn xanh trên thị trường chứng khoán thông qua phát triển các sản phẩm cổ phiếu xanh, trái phiếu doanh nghiệp xanh, các quỹ đầu tư ESG chuyên biệt. Xây dựng Bộ chỉ số chứng khoán xanh và nâng cấp các bộ chỉ số ESG hiện tại tiệm cận các chuẩn mực quốc tế nhằm hình thành hệ sinh thái đầu tư xanh.

Đối với thị trường trái phiếu Chính phủ thực hiện đa dạng hóa sản phẩm (trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững, trái phiếu lãi suất thả nổi, trái phiếu gắn với chỉ số lạm phát…) đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư, nâng cao khả năng huy động vốn của Chính phủ.

Về thị trường tiền tệ – tín dụng tiếp tục phát triển tài chính toàn diện và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng cho người dân; hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên (trong đó có doanh nghiệp nhỏ và vừa) và các động lực tăng trưởng kinh tế theo chủ trương của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, thúc đẩy tín dụng xanh; đẩy mạnh cung cấp các sản phẩm, dịch vụ thông tin tín dụng trên môi trường số…

3- Nhóm giải pháp về cơ sở nhà đầu tư

Đối với các nhà đầu tư tổ chức trong nước: Triển khai các giải pháp tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán; tập trung phát triển và đa dạng hóa các loại hình quỹ đầu tư và bộ chỉ số chứng khoán, mở rộng hạn mức đầu tư quỹ mở và đa dạng hóa kênh phân phối chứng chỉ quỹ; khuyến khích các loại hình quỹ đầu tư phục vụ đầu tư dài hạn cho cơ sở hạ tầng, bất động sản, khởi nghiệp sáng tạo, chương trình dự án có mục tiêu xanh, bền vững…

Đối với các nhà đầu tư cá nhân khuyến khích nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường vốn, thị trường chứng khoán thông qua các định chế đầu tư chuyên nghiệp nhằm giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả đầu tư…

Đối với nhà đầu tư nước ngoài từng bước đơn giản hóa thủ tục mở tài khoản, quy trình chuyển đổi ngoại tệ và chuyển lợi nhuận về nước đối với các nhà đầu tư nước ngoài; mở rộng việc tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài theo lộ trình phù hợp…

4- Nhóm giải pháp về phát triển các định chế tài chính trung gian và các tổ chức cung cấp dịch vụ: Nghiên cứu hình thành các ngân hàng có quy mô lớn, năng lực cạnh tranh khu vực và quản trị tiệm cận chuẩn mực và thông lệ quốc tế; tiếp tục khuyến khích một số ngân hàng thương mại có tầm quan trọng hệ thống áp dụng sớm các tỷ lệ đảm bảo an toàn theo quy định, tiệm cận chuẩn Basel III từ năm 2026; đẩy mạnh xử lý nợ xấu, ngăn ngừa, hạn chế tình trạng sở hữu chéo, tiếp tục đổi mới công tác giám sát theo hướng chuyển từ giám sát tuân thủ sang giám sát trên cơ sở rủi ro, tiệm cận với chuẩn mực và thông lệ quốc tế…

5- Nhóm giải pháp về hạ tầng thị trường, ứng dụng công nghệ thông tin: Thực hiện nâng cấp, hiện đại hoá Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng Quốc gia, Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử; đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ, hiện đại hóa hạ tầng giao dịch và thanh toán trên thị trường chứng khoán; nâng cấp tính năng kỹ thuật để đáp ứng các yêu cầu vận hành sản phẩm mới theo lộ trình…

6- Nhóm giải pháp về quản lý giám sát, điều hành thị trường : Tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác, kiên định mục tiêu kiểm soát lạm phát, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững; tiếp tục đổi mới công tác giám sát ngân hàng theo hướng chuyển từ giám sát tuân thủ sang giám sát trên cơ sở rủi ro, tiệm cận với chuẩn mực và thông lệ quốc tế; triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý thị trường vàng…

7- Nhóm giải pháp về hội nhập tài chính, nâng hạng thị trường chứng khoán và triển khai Trung tâm tài chính quốc tế: Triển khai công tác đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế một cách toàn diện, hiệu quả, phù hợp với các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Chính phủ, đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, an ninh, an toàn hệ thống tài chính tiền tệ – ngân hàng…

8- Nhóm giải pháp về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tài chính và phổ cập kiến thức tài chính: Xây dựng Đề án phát triển nguồn nhân lực tài chính chất lượng cao để tổ chức triển khai tại các trường đại học trọng điểm; xây dựng đội ngũ chuyên gia về AI tài chính, an ninh mạng, dữ liệu lớn, quản trị rủi ro định lượng và tài chính quốc tế…