Não bộ dễ lão hóa hơn nếu bạn chật vật với cuộc sống khi còn trẻ – Ảnh minh họa
Nghiên cứu mới của Đại học College London (UCL) cho thấy những người phải đối mặt với khó khăn tài chính trong nhiều năm có nguy cơ suy giảm nhận thức và xuất hiện các dấu hiệu lão hóa não sớm hơn khi về già.
Nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Innovation in Aging, đã theo dõi 2.759 người Anh từ khi sinh ra vào năm 1946 cho đến khi gần 80 tuổi. Đây được xem là một trong những nghiên cứu theo dõi sức khỏe suốt đời dài nhất thế giới, giúp các nhà khoa học đánh giá tác động của áp lực tài chính kéo dài đối với chức năng não bộ.
Không phải nghèo trong chốc lát, mà là nhiều năm áp lực tài chính mới đáng lo
Theo nhóm nghiên cứu, phần lớn các nghiên cứu trước đây chỉ đánh giá tình trạng tài chính của một người tại một thời điểm nhất định. Tuy nhiên, điều đó chưa phản ánh được tác động tích lũy của việc phải sống trong cảnh khó khăn suốt nhiều năm.
Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học thu thập dữ liệu về thu nhập và tình trạng tài chính của người tham gia ở nhiều giai đoạn khác nhau trong cuộc đời, từ tuổi trưởng thành cho đến trung niên.
Kết quả cho thấy những người có thu nhập thấp kéo dài hoặc thường xuyên gặp khó khăn trong việc chi trả các khoản sinh hoạt đạt điểm thấp hơn trong các bài kiểm tra về trí nhớ, khả năng xử lý thông tin và tư duy ở tuổi 53.
Đáng chú ý hơn, những người được chụp cộng hưởng từ (MRI) ở độ tuổi từ 69 đến 71 còn xuất hiện nhiều dấu hiệu lão hóa não hơn, bao gồm não teo nhiều hơn và các khoang chứa dịch trong não giãn rộng, hai đặc điểm thường liên quan đến quá trình lão hóa và nguy cơ sa sút trí tuệ.
Ngay cả khi đã loại trừ các yếu tố như trình độ học vấn, khả năng nhận thức từ nhỏ hay hoàn cảnh thời thơ ấu, mối liên hệ này vẫn được ghi nhận.
Tiến sĩ Jacques Wels, tác giả chính của nghiên cứu thuộc Đại học College London, cho biết điều quan trọng không phải là một giai đoạn thiếu thốn ngắn ngủi, mà là sự tích lũy áp lực tài chính qua nhiều năm mới có liên quan mạnh nhất đến sức khỏe não bộ khi về già.
Vì sao áp lực tiền bạc có thể ảnh hưởng đến não?
Các nhà khoa học cho rằng có nhiều cơ chế sinh học và tâm lý cùng góp phần tạo nên mối liên hệ này.
Một trong những giả thuyết được nhắc đến nhiều nhất là căng thẳng mạn tính. Khi con người liên tục phải lo lắng về tiền bạc, cơ thể sẽ duy trì trạng thái căng thẳng kéo dài, làm tăng nồng độ hormone stress như cortisol.
Theo thời gian, tình trạng này có thể thúc đẩy phản ứng viêm trong cơ thể. Nhiều nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng viêm mạn tính là một trong những yếu tố góp phần làm tăng tốc quá trình lão hóa não và suy giảm chức năng nhận thức.
Ngoài ra, việc thường xuyên phải tính toán chi tiêu, lo trả hóa đơn hay đối mặt với áp lực tài chính cũng khiến não bộ phải tiêu tốn nhiều nguồn lực để xử lý các mối lo trước mắt. Điều này có thể làm giảm khả năng tập trung, ghi nhớ và giải quyết những nhiệm vụ khác.
Một phát hiện thú vị khác là mặc dù những người gặp khó khăn tài chính có điểm nhận thức thấp hơn ở tuổi 53, tốc độ suy giảm trí nhớ của họ từ 53 đến 69 tuổi lại chậm hơn so với nhóm còn lại.
Theo các nhà nghiên cứu, điều này không có nghĩa là họ được bảo vệ tốt hơn, mà có thể vì sự suy giảm đã xảy ra sớm hơn trước thời điểm được đánh giá.
Tác động của áp lực tài chính không giống nhau
Nghiên cứu cũng phát hiện tác động của áp lực tài chính không giống nhau ở tất cả mọi người.
Mối liên hệ giữa khó khăn tài chính kéo dài và sức khỏe não bộ đặc biệt rõ ở nam giới, những người từng có hoàn cảnh khó khăn từ nhỏ và những người mang biến thể gene APOE-ε4, yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer.
Theo nhóm nghiên cứu, nam giới trong thế hệ sinh năm 1946 thường là lao động chính trong gia đình nên có thể phải chịu áp lực kinh tế lớn hơn. Bên cạnh đó, tỉ lệ hút thuốc, uống nhiều rượu hoặc các hành vi không lành mạnh ở nhóm này cũng cao hơn, góp phần làm gia tăng nguy cơ suy giảm nhận thức.
Các tác giả nhấn mạnh rằng nghiên cứu chỉ cho thấy mối liên hệ, chưa thể khẳng định khó khăn tài chính là nguyên nhân trực tiếp gây lão hóa não. Tuy nhiên, kết quả cho thấy việc giảm nghèo, hỗ trợ tài chính và hạn chế tình trạng căng thẳng kéo dài không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, xã hội mà còn có thể góp phần bảo vệ sức khỏe não bộ trong dài hạn.
Theo GS Praveetha Patalay, đồng tác giả nghiên cứu, nếu giảm được tình trạng khó khăn tài chính kéo dài trong cộng đồng, đây có thể trở thành một trong những giải pháp giúp giảm nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ trong tương lai.
