Cháy rừng châu Âu và vòng luẩn quẩn nguy hiểm

Giới chức Pháp ngày 26.7 cho hay thêm 50.000 người buộc phải sơ tán khỏi các làng quanh TP.Bordeaux (tỉnh Gironde), nâng tổng số người sơ tán tránh đám cháy rừng đang hoành hành ở phía tây nam lên hơn 220.000. 

Ngoài ra, theo AFP, hàng chục ngàn người cũng phải sơ tán vì cháy rừng ở các khu vực khác của Pháp cũng như miền trung Tây Ban Nha. Đến nay, đám cháy ở Gironde đã thiêu rụi khoảng 42.000 ha, trở thành một trong những đám cháy lớn nhất tại Pháp kể từ Thế chiến 2. 

Tại Tây Ban Nha, 3 đám cháy tại khu vực lân cận Madrid khiến nước này lần đầu ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia do cháy rừng. Nhiều thành viên Liên minh châu Âu như Ý, Hy Lạp, Hà Lan và Bồ Đào Nha đã điều máy bay chuyên dụng đến hỗ trợ chữa cháy tại Tây Ban Nha.

Nghiêm trọng bất thường

Mức độ tàn phá của các vụ cháy rừng ở Pháp và Tây Ban Nha đã khiến các đội cứu hỏa và chính quyền bất ngờ. Lực lượng cứu hỏa ở Tây Ban Nha cho biết các đám cháy lan nhanh và dữ dội đến mức không thể dập tắt trực diện. Theo AP, Tây Ban Nha đã điều động 2.600 lính cứu hỏa, cảnh sát và nhân viên cứu hộ khác cùng 19 máy bay đến ứng phó 2 đám cháy ở phía tây Madrid. 

Hôm 25.7, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez đến thăm một sở chỉ huy ở phía tây Madrid và cho biết cháy rừng đã thiêu rụi hơn 130.000 ha trên cả nước trong năm nay, cao hơn 30% so với mức trung bình hằng năm trong thập niên qua.

Tại Pháp, một số người đã phải tháo chạy bằng thuyền khi lửa quét qua các thị trấn du lịch ven bờ Đại Tây Dương. Chính quyền nước này đã triển khai 1.400 lính cứu hỏa tới đám cháy ở Gironde và hàng trăm người khác tới một vụ cháy rừng khác xa hơn về phía nam, ở vùng Landes. Từ đầu năm đến nay, cháy rừng đã thiêu rụi hơn 98.000 ha, điều mà giới chức Pháp gọi là “kỷ lục lịch sử”.

Lý giải nguyên nhân cháy rừng diễn biến nghiêm trọng bất thường, giới khoa học cho rằng những đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp ở châu Âu đã làm khô kiệt thảm thực vật, biến các khu rừng thành vật liệu dễ cháy. Ở góc độ tổng quan, biến đổi khí hậu đang gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan và thường xuyên hơn, làm bốc hơi nước trong đất và sông suối, thúc đẩy các vụ cháy rừng và dẫn đến hàng ngàn ca tử vong vượt dự báo. Đáng chú ý, châu Âu đang nóng lên với tốc độ gấp đôi mức trung bình toàn cầu.

Nguy cơ lâu dài

Theo Văn phòng Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khu vực châu Âu, các vụ cháy rừng tại châu lục này tăng 57% chỉ trong 4 năm. Riêng từ đầu năm đến ngày 22.7, có 1.254 vụ tại nhiều nước như Pháp, Đức, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Ý. Đài Euronews dẫn lời Giám đốc Văn phòng WHO khu vực châu Âu Hans Henri P. Kluge cảnh báo cháy rừng sẽ xảy ra nhiều và nghiêm trọng hơn do biến đổi khí hậu khiến thời tiết ấm hơn. Theo ông, cháy rừng không chỉ phá hủy sinh kế, buộc người dân sơ tán, làm gián đoạn hệ thống y tế và gây thương vong, mà còn ảnh hưởng sức khỏe của những người ở xa, do khói có thể bay hàng trăm km, mang theo những chất ô nhiễm độc hại.

Theo bà Jane Burston, CEO Quỹ Không khí sạch (trụ sở tại Anh), ô nhiễm không khí, biến đổi khí hậu và cháy rừng là một vòng luẩn quẩn tự củng cố. “Các chất gây ô nhiễm được thải ra cùng với khí nhà kính khi con người đốt nhiên liệu hóa thạch làm tăng nhiệt độ, gây ra nhiều vụ cháy rừng hơn, từ đó lại tạo ra nhiều ô nhiễm hơn”, bà phân tích. Theo chuyên gia này, cần có hệ thống cảnh báo sớm mạnh mẽ hơn để phát hiện cháy rừng, trong khi cơ quan chức năng nên kết hợp dự báo với hướng dẫn rõ ràng về thời điểm người dân nên ở trong nhà, sử dụng máy lọc không khí hoặc sơ tán.