Ông Carlo Negri – Giám đốc quốc tế Phát triển & Quy hoạch đô thị Sweco kể về hành trình thiết kế quy hoạch Coastal Quảng Ngãi – Ảnh: PHONG ANH
Tại Việt Nam, Sweco đảm nhiệm quy hoạch Coastal Quảng Ngãi – A Community by HAUS. Thay vì đưa một mô hình có sẵn vào vùng đất ven biển miền Trung, Sweco bắt đầu bằng quá trình khảo sát khí hậu, địa hình, hệ sinh thái và đời sống bản địa.
Theo ông Carlo Negri, Giám đốc quốc tế Phát triển & Quy hoạch đô thị Sweco, đó là nền tảng để kinh nghiệm quốc tế không lấn át đặc trưng địa phương, mà góp phần làm những giá trị vốn có của Quảng Ngãi hiện lên rõ nét hơn trong cộng đồng tương lai.
Ông Carlo Negri (ngoài cùng, bên phải) bám sát công trường cùng đội ngũ Coastal Quảng Ngãi – Ảnh: PHONG ANH
Kết hợp 130 năm kinh nghiệm quốc tế với thấu hiểu địa phương
* Điều gì đưa Sweco đến với vùng biển miền Trung Việt Nam với dự án Coastal Quảng Ngãi – A Community by HAUS, thưa ông?
Hơn hai năm trước, đội ngũ kiến trúc sư của chúng tôi kết nối với HAUS để thảo luận về dự án. Chúng tôi nhận ra tầm nhìn đầy cảm hứng về việc kiến tạo cộng đồng bền vững của HAUS rất ăn ý với phương châm biến đổi xã hội của Sweco.
Chúng tôi quyết định hợp tác với mong muốn xây dựng Coastal Quảng Ngãi để góp phần đem tới môi trường sống bền vững cho khoảng 4.000 cư dân Quảng Ngãi và vùng lân cận, đồng thời tôn vinh, bảo tồn hệ sinh thái, văn hóa, di sản nơi đây.
Phối cảnh đường dạo rừng ngập mặn giữ gìn môi trường sinh thái, văn hóa bản địa – Ảnh: DNCC
* Vì sao đội ngũ Sweco dành nhiều tháng nghiên cứu thực địa Quảng Ngãi trước khi hoàn thiện quy hoạch?
Ngay lần đầu đặt chân đến Quảng Ngãi, thiên nhiên và con người nơi đây đã mang lại nguồn cảm hứng lớn. Thách thức của chúng tôi là tôn vinh những giá trị sẵn có này trong một công trình bất động sản mà không sao chép bất kỳ mô hình nào khác.
Chúng tôi khảo sát nơi đây nhiều lần trong cả mùa mưa lẫn mùa nắng gắt để hiểu rõ điều kiện khí hậu, đồng thời tìm hiểu văn hóa, ẩm thực và đời sống bản địa cùng đối tác HAUS – một nhà bảo tồn và phát triển cộng đồng rất am hiểu mảnh đất này.
Sự kết hợp giữa quá trình nghiên cứu thực địa và kinh nghiệm quốc tế giúp Sweco có thể đưa bản sắc địa phương vào Coastal Quảng Ngãi – từ kiến trúc, cảnh quan đến từng loại cây trồng, vật liệu – giúp cư dân cảm nhận sự gần gũi trong khi vẫn tận hưởng những tiện ích hiện đại.
Thiết kế nhà đại lộ lấy cảm hứng từ nhà ống Việt Nam – Ảnh: DNCC
Quy hoạch vì cộng đồng và thích ứng khí hậu
* Ông nhắc nhiều đến bản sắc và con người địa phương. Vậy đội ngũ của ông đã làm thế nào để Coastal Quảng Ngãi không bị tách biệt hay xa rời cộng đồng xung quanh ?
Chúng tôi đề cao tính bao trùm, muốn Coastal Quảng Ngãi trở thành một phần của cộng đồng địa phương năng động chứ không phải khu nhà ở khép kín.
Bạn có thể thấy kiến trúc một số phân khu được lấy cảm hứng từ nhà ống Việt Nam, dĩ nhiên chúng tôi không sao chép một cách máy móc mà chuyển hóa nó thành ngôn ngữ kiến trúc đương đại.
Trong quy hoạch cảnh quan, đội ngũ thiết kế ưu tiên lựa chọn các loài cây bản địa vì chúng đã thích nghi hoàn hảo với khí hậu, thổ nhưỡng và hệ sinh thái vùng ven biển Quảng Ngãi.
Bên cạnh đó, khu đô thị còn có các không gian vui chơi giải trí, đặc biệt là trung tâm triển lãm cộng đồng – “trái tim” của toàn dự án – mở cửa chào đón tất cả mọi người.
Các căn nhà phố đại lộ và khu vực thương mại cũng được quy hoạch bài bản với mục tiêu góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương, tạo công ăn việc làm cho người dân trong khu vực.
Những căn biệt thự biển tối ưu nắng gió tự nhiên, cho phép lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời – Ảnh: DNCC
* Trước điều kiện thời tiết khắc nghiệt tại Quảng Ngãi, quy hoạch giải quyết bài toán ứng phó khí hậu ra sao?
Trước tình hình thời tiết thay đổi liên tục tại Quảng Ngãi, mấu chốt là xây dựng hệ thống hạ tầng đô thị tích hợp có khả năng chống chịu và phục hồi nhanh sau các sự kiện thời tiết cực đoan.
Chẳng hạn chúng tôi đã xem xét các hình thái thời tiết ở Quảng Ngãi, đồng thời phân tích dữ liệu về mực nước dâng sau các đợt lũ để xác định cao độ xây dựng an toàn cho dự án.
Đội ngũ thiết kế tận dụng thảm thực vật tự nhiên và các giải pháp cảnh quan để quản lý nước mưa và kiểm soát tình trạng ngập lụt, thay vì phải xây dựng quá nhiều hạ tầng cứng.
Điều kiện ánh nắng dồi dào quanh năm cho phép lắp đặt hệ thống điện mặt trời để cấp điện cho toàn dự án, trong khi khí hậu nơi đây cũng thúc đẩy thông gió tự nhiên, giảm phụ thuộc vào máy lạnh và từ đó hạn chế “hiệu ứng đảo nhiệt”, mang đến không gian ngoài trời dễ chịu, mát mẻ cho cư dân và khách tham quan.
Thiết kế bảo tồn thiên nhiên, hướng tới con người, giúp nâng cao chất lượng sống cư dân tại Coastal Quảng Ngãi – Ảnh: DNCC
Giải pháp bền vững hiệu quả và cam kết đồng hành
* Theo ông, đâu là ranh giới giữa một đô thị thực sự bền vững và một dự án chỉ mang tính hình thức?
Cốt lõi của đô thị bền vững nằm ở quy hoạch tổng thể. Tại Sweco, những kiến trúc sư như tôi sẽ làm việc cùng các chuyên gia về năng lượng, về môi trường, về xử lý rác thải… để đưa tất cả những yếu tố này vào một quy hoạch chung bền vững.
Từ những tấm pin mặt trời trên mái nhà, các giải pháp lưu giữ nước mưa ở sâu dưới lòng đất và trong cảnh quan, cho đến hệ thống thu gom rác bằng chân không nhằm hạn chế xe chở rác trong đô thị – chúng có thể “vô hình” đối với cư dân nhưng lại cực kỳ quan trọng.
Qua đó góp phần giảm ô nhiễm và cắt giảm lượng khí CO₂ phát thải ra môi trường địa phương cũng như bầu khí quyển.
Với tư cách là kiến trúc sư, chúng tôi muốn tạo ra một môi trường hấp dẫn và kiến trúc phải hỗ trợ điều đó. Chúng tôi thiết kế các tòa nhà một cách cẩn thận để bảo vệ cư dân khỏi nắng và gió, nhưng đồng thời cũng khai thác được sức mạnh của tự nhiên.
Điều này cũng đến từ việc lựa chọn vật liệu. Chúng tôi ưu tiên sử dụng vật liệu địa phương để hạn chế quá trình vận chuyển, từ đó giảm dấu chân carbon tích lũy của vật liệu, cũng như giảm lượng carbon vận hành của toàn bộ dự án.
Xây một tòa nhà thì dễ, nhưng phải tính đến việc vận hành và bảo trì trong tương lai, đòi hỏi tư duy dài hạn trong suốt vòng đời của dự án. Đây chính xác là những gì chúng tôi đã và đang thực hiện tại Coastal Quảng Ngãi.
Coastal Quảng Ngãi sẽ góp phần nâng cao chất lượng sống cho khoảng 4000 người – Ảnh: DNCC
* Vậy, ông và đội ngũ Sweco sẽ đồng hành thế nào để đảm bảo những ý tưởng này thành hiện thực?
Chúng tôi duy trì hợp tác dài hạn với HAUS, theo sát dự án và áp dụng phương pháp SymbioCity – tìm kiếm sự cộng hưởng giữa các hệ thống và gắn kết các bên liên quan.
Thực tế, HAUS và đội ngũ của họ đã đi đến nhiều trường học địa phương để gặp gỡ, tìm hiểu mong muốn về không gian sống của các em nhỏ – một mảnh ghép rất quan trọng, những người sẽ trở thành một phần của cộng đồng Coastal Quảng Ngãi tương lai.
Phía Sweco cũng thường xuyên đến trò chuyện với người dân và trao đổi với chính quyền địa phương. Tôi tin những mối quan hệ gắn kết chặt chẽ như vậy rất cần thiết để có thể biến khu đất ven biển hôm nay thành một đô thị tràn đầy sức sống trong tương lai.
Ông Carlo Negri (thứ hai, từ trái qua) đại diện Coastal Quảng Ngãi nhận giải thưởng tại Asia Architecture Design Awards – Ảnh: PHONG ANH
Tháng 5 vừa qua, Asia Architecture Design Awards – giải thưởng kiến trúc và thiết kế uy tín hàng đầu khu vực, quy tụ những công trình có tầm ảnh hưởng tại châu Á, vinh danh khu đô thị sinh thái Coastal Quảng Ngãi – A Community by HAUS ở 3 hạng mục giải thưởng:
– Asia’s Best Landscape Planning (Quy hoạch cảnh quan xuất sắc nhất châu Á)
– Asia’s Best Mixed-use Development (Dự án phức hợp xuất sắc nhất châu Á)
– Asia’s Best Residential Architecture Design (Thiết kế kiến trúc nhà ở cao tầng xuất sắc nhất châu Á).
