Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung (thứ hai từ trái sang) và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio (thứ ba từ trái sang) cùng các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN chụp ảnh bắt tay theo phong cách ASEAN ngày 22-7 – Ảnh: AFP
Ngày 22-7 tại Manila (Philippines), Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN – Mỹ đã được tổ chức. Cuộc họp thường lệ, mang tính chuẩn bị cho Hội nghị cấp cao ASEAN – Mỹ sắp tới tại Philippines.
Đề xuất của Việt Nam
Theo Bộ Ngoại giao Việt Nam, tại hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đánh giá cao cam kết của Mỹ đối với hòa bình, ổn định và phát triển khu vực, đồng thời đề nghị hai bên sớm hoàn tất và triển khai hiệu quả chương trình công tác toàn diện giai đoạn mới.
Về hợp tác kinh tế, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị hai bên thúc đẩy thương mại và đầu tư cởi mở, minh bạch và cùng có lợi, tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế số, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi năng lượng và kết nối năng lượng khu vực.
Ông cũng đề nghị Mỹ tiếp tục hỗ trợ hợp tác tiểu vùng Mekong, nhất là trong các lĩnh vực quản lý nguồn nước, ứng phó biến đổi khí hậu, phát triển hạ tầng bền vững và nguồn nhân lực.
Trước những diễn biến phức tạp của tình hình khu vực và quốc tế, Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, an ninh, ổn định, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế.
Đánh giá cao sự ủng hộ của Mỹ đối với lập trường nguyên tắc của ASEAN về vấn đề Biển Đông, ông Lê Hoài Trung đồng thời kêu gọi Mỹ tiếp tục hỗ trợ xây dựng cấu trúc khu vực cởi mở, bao trùm, minh bạch, tự cường và dựa trên luật lệ với ASEAN là trung tâm.
Về tình hình Trung Đông, Bộ trưởng Lê Hoài Trung kêu gọi các bên thúc đẩy đối thoại, khôi phục lại các tuyến giao thông an toàn, liên tục và không bị cản trở tại eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng lâu dài của việc bảo vệ tự do hàng hải, phù hợp với luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS 1982.
Mỹ khẳng định cam kết bằng hành động với ASEAN
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN – Mỹ ngày 22-7 ở Philippines – Ảnh: AFP
Tại hội nghị, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tái khẳng định cam kết “ủng hộ 100%” vai trò trung tâm của ASEAN. Ông đánh giá Đông Nam Á là động lực tăng trưởng toàn cầu của thế kỷ 21, gắn kết trực tiếp quan tâm và lợi ích của Mỹ ở khu vực.
Nhấn mạnh các cam kết của Mỹ “được thể hiện bằng hành động”, ông Rubio cho hay Mỹ đang cung cấp 2,5 tỉ USD đầu tư chiến lược của Chính phủ Mỹ vào Đông Nam Á.
Tập đoàn Tài chính phát triển quốc tế Mỹ (DFC), một cơ quan thuộc Chính phủ Mỹ, gần đây đã phê duyệt khoản đầu tư chiến lược mới trị giá 1,5 tỉ USD để thúc đẩy cơ sở hạ tầng hàng không, an ninh năng lượng và chuỗi cung ứng an toàn tại Đông Nam Á.
Washington cam kết tiếp tục hỗ trợ ASEAN trong kinh tế số và an ninh năng lượng, quá trình chuyển đổi năng lượng của ASEAN, kết nối lưới điện và hợp tác năng lượng hạt nhân dân sự. Ngoài ra, khoản viện trợ gần 130 triệu USD cũng được Mỹ dành cho các nước ASEAN trong công tác rà phá bom mìn.
Đề cập tình hình Trung Đông, ông Rubio cho biết Mỹ có lập trường cởi mở về cuộc xung đột ở Trung Đông và sẵn sàng tham gia đàm phán và giải quyết những khác biệt với Iran. Ông cũng kêu gọi tự do lưu thông hàng hóa qua eo biển Hormuz.
Cân nhắc Hội nghị cấp cao kỷ niệm 50 năm quan hệ ASEAN – Mỹ
Tại hội nghị, các bộ trưởng ASEAN đánh giá cao cam kết của Mỹ ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và tích cực tham gia các cơ chế do ASEAN dẫn dắt. Phía ASEAN đồng thời ghi nhận đề xuất xây dựng Tuyên bố của lãnh đạo ASEAN – Mỹ về “10 nguyên tắc công – tư trong phòng chống lừa đảo trực tuyến”.
Hai bên nhất trí đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao nhằm làm sâu sắc hơn nữa quan hệ kinh tế. Bên cạnh tiếp tục thúc đẩy giao lưu nhân dân cũng như hợp tác giáo dục – đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, hợp tác về y tế và quản lý thiên tai cũng sẽ được mở rộng trong giai đoạn mới.
ASEAN và Mỹ sẽ tiếp tục thúc đẩy triển khai các dự án cụ thể trong khuôn khổ Tài liệu quan điểm ASEAN về Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương (AOIP), tăng cường hợp tác ứng phó các thách thức an ninh phi truyền thống như khủng bố, tội phạm mạng, mua bán người, ma túy và lừa đảo trực tuyến.
Hai bên nhất trí hướng tới kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ đối thoại ASEAN – Mỹ vào năm 2027 với nhiều hoạt động ý nghĩa, trong đó có khả năng tổ chức Hội nghị cấp cao kỷ niệm ASEAN – Mỹ.
Hội nghị cấp cao kỷ niệm là một hình thức đặc biệt giữa ASEAN với các nước đối tác, không chỉ đánh dấu cột mốc trong quan hệ hai bên, nhìn lại chặng đường hợp tác đã qua mà còn đề ra định hướng cho giai đoạn hợp tác mới.
Lần gần đây nhất một hội nghị kiểu này diễn ra giữa ASEAN và Mỹ là vào năm 2022, nhân cột mốc 45 năm. Trước đó vào năm 2016, một hội nghị kiểu này cũng đã được tổ chức giữa hai bên.
Cả hai hội nghị đều diễn ra trên đất Mỹ, với sự tham dự của Tổng thống Mỹ đương nhiệm vào thời điểm đó, nguyên thủ và người đứng đầu chính phủ các nước ASEAN.
