Người dân dâng hương tại khu tưởng niệm liệt sĩ ở công viên Lê Thị Riêng – Ảnh: PHƯƠNG PHƯƠNG
Nắng tháng bảy phủ kín tán cây già công viên Lê Thị Riêng. Dòng người vẫn qua lại như mọi ngày, nhưng trước khu tưởng niệm, nhiều bước chân bỗng chậm lại. Người rưng rưng đứng lặng vài phút, người nán lại lâu hơn.
Mỗi người mang đến nén nhang, bó hoa và cúi đầu thành kính. Từng cử chỉ rất đỗi giản dị mà xúc động khiến khoảng sân nhỏ bỗng mang ý nghĩa thiêng liêng đặc biệt.
Rưng rưng tìm lịch sử anh hùng ở công viên Lê Thị Riêng
Khoảng 8h sáng, khu tưởng niệm đã có nhiều người lui tới. Mỗi người chỉ nán lại ít phút, nhưng khi người này rời đi lại có thêm người khác tìm đến. Có người đứng lặng trước bia tưởng niệm, có người thắp nén hương rồi cúi đầu mặc niệm.
Những bước chân lặng lẽ nối dài từ sáng đến chiều suốt nhiều tuần qua.
Cạnh đó có cuốn sổ lưu niệm đã dày lên sau nhiều tuần.
Một cô gái trẻ cúi sát trang giấy, nắn nót từng dòng: “Ngày 14-7-2026. Chúng con đời đời ghi nhớ công ơn của các Bác, các Chú, các Anh…”. Có người viết kín cả trang, có người để lại vài dòng: “Chúng con không quên, mong các chú yên nghỉ”.
Tôi đứng lặng nhìn, có dòng chữ run run như nét viết người lớn tuổi, có dòng ngay ngắn như của em học sinh… liền nhau trong cùng một cuốn sổ như thể nhiều thế hệ cùng tìm đến đây để nói lời tri ân.
Bảo vệ công viên kể ngày nào cũng có hàng trăm lượt người ghé lại, và anh chưa phải nhắc ai giữ gìn trật tự hay vệ sinh khu tưởng niệm.
Mọi người tự khom xuống nhặt lá, xếp lại mâm lễ, thay chén nước khi nó đã cạn… khiến khoảng sân nhỏ lúc nào cũng như có người thân lui tới chăm nom.
Những lời tri ân xúc động được gửi lại trong cuốn sổ lưu niệm ở công viên Lê Thị Riêng – Ảnh: PHƯƠNG PHƯƠNG
Gần một tháng nay, sáng nào chị Cúc cũng dậy từ tờ mờ sáng nấu nồi cháo, nồi cơm nóng cùng vài món ăn giản dị rồi mang vào công viên. Không có người thân nào của chị nằm trong số các hài cốt vừa được quy tập.
“Các anh, các chú nằm lại lâu quá rồi. Giờ trở về cũng phải có bữa cơm đàng hoàng như người trong nhà”, chị vừa nói vừa cẩn thận bày từng món ăn lên mâm lễ.
Có lần anh bảo vệ ngỏ ý kê thêm cái bàn. Chị nhẹ nhàng lắc đầu: “Để dưới này được rồi. Các anh có người bị thương tay, bị thương chân, còn yếu lắm. Để bàn cao thì lấy sao được”.
Tôi xúc động trước cách chị gọi người lính đã hy sinh là các anh, các chú, như thể đang nói về người thân vừa trở về sau chuyến đi rất dài.
Không chỉ người dân TP.HCM, nhiều người từ các tỉnh thành cũng tìm đến nơi đây.
Người ghé thắp hương, người viết vài dòng sổ lưu niệm, người hỏi cách quyên góp để tiếp sức cho lực lượng tìm kiếm. Mỗi việc làm tuy nhỏ nhưng góp lại thành vòng tay lớn, lặng lẽ đồng hành cùng hành trình đưa liệt sĩ trở về.
Cô Hường (bên trái) cùng chị Cúc chuẩn bị mâm lễ cho các anh hùng liệt sĩ – Ảnh: PHƯƠNG PHƯƠNG
Các anh hùng liệt sĩ sống mãi trong lòng dân
Trong dòng người tìm đến khu tưởng niệm sáng hôm ấy có thạc sĩ Ngô Thị Thu Hoài, giảng viên Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM.
Chị mang theo ít trái cây và hai bó nhang. Thắp hương xong, chị đứng khá lâu trước bia tưởng niệm rồi nói: “Đứng ở đây, tôi càng thấy cuộc sống bình yên hôm nay đáng quý biết bao. Tôi mong có nhiều bạn trẻ đến để hiểu rằng hòa bình không tự nhiên mà có”.
Gần chị, em sinh viên vẫn còn đeo nguyên ba lô trên vai ghé qua sau giờ học, anh nhân viên văn phòng tranh thủ ít phút nghỉ trưa để thắp hương. Có người đứng rất lâu trước bảng thông tin quy tập, đọc đi đọc lại từng mốc thời gian. Người khác lặng lẽ dựng lại bó hoa bị gió làm nghiêng.
Ở góc khác, cặp vợ chồng trẻ dắt cậu con trai khoảng bảy tuổi đến thắp hương. Người cha chỉ về khu vực khai quật, kể rằng dưới mảnh đất này từng có những người lính nằm lại suốt gần sáu mươi năm.
Cậu bé nhận nén nhang từ tay mẹ, chắp hai tay cúi đầu trước bia tưởng niệm. Lòng biết ơn cũng được gìn giữ từ buổi sáng bình dị như thế.
Trong khoảng lặng dưới tán cây, tôi có cảm giác mỗi người đều mang theo suy nghĩ riêng khi rời đi. Có người đến vì người thân, có người vì lòng biết ơn, cũng có người muốn dành ít phút để hiểu thêm về phần lịch sử của thành phố thân yêu mình đang sống.
ThS Ngô Thị Thu Hoài rưng rưng chuẩn bị lễ dâng hương liệt sĩ – Ảnh: PHƯƠNG PHƯƠNG
Lòng biết ơn vẫn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác
Tôi sinh ra ở miền biên giới phía Tây Nam của Tổ quốc, thuộc thế hệ lớn lên trong hòa bình. Chiến tranh với tôi là bài học qua sách vở, phim tài liệu và câu chuyện của ông bà, cha mẹ.
Chỉ đến khi theo dõi cuộc quy tập ở công viên Lê Thị Riêng, tôi mới cảm nhận rõ hơn giá trị của hai chữ trở về. Nhiều năm trôi qua, vẫn có những người lính được đồng đội và các lực lượng kiên trì tìm kiếm, vẫn có gia đình mòn mỏi chờ một tin tức để khép lại cuộc đợi chờ kéo dài gần cả đời người.
Điều khiến tôi thêm xúc động là bước chân tri ân của người hôm nay. Họ lặng lẽ tìm đến khoảng sân nhỏ ấy, thắp một nén nhang, đặt một bó hoa rồi đứng yên trước bia tưởng niệm. Cử chỉ bình dị ấy khiến tôi hiểu điều còn ở lại sau chiến tranh không chỉ là ký ức về sự hy sinh, mà còn là lòng biết ơn vẫn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Các anh hùng liệt sĩ đã đổ máu xương cho Tổ quốc và các anh vẫn sống mãi trong lòng mỗi người dân nước Việt.
