Giá dầu bùng nổ, thị trường toàn cầu chao đảo
Thị trường tài chính toàn cầu mở cửa ngày 14/7 trong trạng thái căng thẳng sau cú tăng gần 10% của giá dầu trong phiên trước đó, mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2020. Dầu Brent vọt lên hơn 83 USD/thùng, còn dầu WTI tiến sát 80 USD/thùng, đánh dấu sự bứt phá khỏi vùng dao động quanh 70 USD/thùng kéo dài nhiều tuần trước đó.
Động lực chính đến từ tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc tái áp đặt phong tỏa hải quân đối với Iran, đồng thời yêu cầu thu khoản phí tương đương 20% giá trị hàng hóa đi qua eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu.
Trong bối cảnh Mỹ và Iran tiếp tục không kích lẫn nhau, thị trường lập tức định giá lại rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng.
Cú sốc dầu nhanh chóng lan sang các thị trường tài chính. Chứng khoán Mỹ đồng loạt giảm điểm trong phiên đêm qua, trong khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ tăng mạnh khi nhà đầu tư yêu cầu mức bù đắp cao hơn trước nguy cơ lạm phát quay trở lại.
Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm của Mỹ lên mức 4,62%/năm và kỳ hạn 2 năm lên 4,29%.
Đồng USD cũng tăng giá, với chỉ số DXY lên khoảng 101,3 điểm.
Điều khiến giới đầu tư lo ngại không chỉ là giá dầu tăng, mà là khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dưới thời tân Chủ tịch Kevin Warsh buộc phải duy trì lãi suất cao lâu hơn. Thay vì kỳ vọng nới lỏng tiền tệ như trước, thị trường đang ngày càng tính đến kịch bản Fed nâng lãi suất nhiều lần trong năm nay nếu lạm phát không hạ nhiệt.
Lợi suất trái phiếu tăng cùng đồng USD mạnh lên tạo thành “gọng kìm” đối với vàng. Điều đó lý giải vì sao ngay sau cú sốc dầu, giá vàng có thời điểm rơi xuống 3.995 USD/ounce trước khi hồi phục nhẹ.
Dầu tăng sẽ tác động ra sao tới vàng?
Điều đáng chú ý là đợt tăng giá dầu hiện nay chưa phản ánh vào các số liệu lạm phát của Mỹ. Giá năng lượng thường cần vài tuần đến vài tháng để lan tỏa sang giá xăng dầu, vận tải, logistics, sản xuất và cuối cùng là chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Nếu dầu duy trì quanh hoặc trên 80 USD/thùng trong thời gian dài, áp lực lạm phát những tháng tới sẽ lớn hơn đáng kể.
Đây mới là vấn đề khiến Fed đau đầu. Mục tiêu đưa lạm phát về 2% vốn đã rất khó khăn, trong khi một chu kỳ tăng mới của giá năng lượng có thể tạo ra “lạm phát vòng hai”, buộc Fed phải duy trì lãi suất cao lâu hơn hoặc thậm chí tiếp tục nâng lãi suất. Khi đó, lợi suất trái phiếu và đồng USD nhiều khả năng tiếp tục tăng, khiến vàng – tài sản không sinh lợi suất – mất đi sức hấp dẫn tương đối.
Tuy nhiên, dù căng thẳng Trung Đông tiếp tục leo thang, giá dầu vẫn chưa bùng nổ lên 100-120 USD/thùng như hồi đầu tháng 3 và đầu tháng 4.
Nguyên nhân quan trọng nhất là thị trường hiện mới phản ứng với rủi ro, chứ chưa phải cú sốc nguồn cung thực sự. Phần lớn hoạt động khai thác và xuất khẩu dầu của Saudi Arabia, UAE, Iraq và các nước vùng Vịnh vẫn diễn ra bình thường. Tuyến vận tải qua Hormuz tuy căng thẳng nhưng chưa bị phong tỏa hoàn toàn, trong khi OPEC+ vẫn còn công suất dự phòng để bù đắp nếu cần.
Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu cũng không còn tăng quá mạnh khi kinh tế Trung Quốc và châu Âu phục hồi chậm.
Kịch bản dầu leo lên 100-120 USD/thùng chỉ thực sự xảy ra nếu xuất hiện cú sốc nguồn cung quy mô lớn, chẳng hạn eo biển Hormuz bị đóng cửa trong thời gian dài hoặc hoạt động xuất khẩu của các quốc gia vùng Vịnh bị gián đoạn nghiêm trọng. Khi ấy, thị trường sẽ đối mặt với tình trạng thiếu hụt dầu vật chất thay vì chỉ là nỗi lo tâm lý.
Nếu điều đó xảy ra, vàng sẽ đứng trước hai lực tác động trái chiều. Một mặt, dầu tăng mạnh sẽ đẩy lạm phát lên cao, khiến Fed có xu hướng tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ, gây áp lực giảm giá đối với vàng. Mặt khác, nếu nguyên nhân là xung đột Trung Đông leo thang và nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu gia tăng, nhu cầu trú ẩn an toàn sẽ bùng nổ, hỗ trợ giá vàng.
Ở thời điểm này, cán cân vẫn nghiêng về yếu tố lãi suất. Chừng nào thị trường còn tin Fed sẽ tiếp tục cứng rắn với lạm phát, vàng sẽ rất khó bứt phá khỏi 4.000 USD/ounce một cách bền vững.
Dù vậy, triển vọng giảm sâu cũng không quá lớn bởi lực mua dài hạn từ các ngân hàng trung ương vẫn rất mạnh. Việc nhiều tổ chức tiếp tục coi vùng giá hiện tại là cơ hội tích lũy cho thấy chu kỳ tăng dài hạn của vàng chưa bị phá vỡ, nhưng trong ngắn hạn, cú sốc dầu đã tạo ra sức ép rất lớn đối với kim loại quý.
Giá vàng SJC tiếp tục bốc hơi, liệu có cú sốc mới cho vàng?Kịch bản Fed tăng lãi suất 3 lần dưới thời Kevin Warsh đang gây chú ý trên thị trường, bởi nếu xảy ra, toàn bộ chu kỳ cắt giảm lãi suất năm 2025 có thể bị đảo ngược, tạo sức ép lớn lên giá vàng.
