Du khách đến với TP.HCM bất ngờ với những cánh rừng xanh được thành phố gìn giữ giữa nhịp phát triển kinh tế thần tốc.
51 năm hòa bình và 50 năm thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, cũng là quãng thời gian hai cánh rừng lớn nhất TP.HCM sau sáp nhập được trồng, chăm dưỡng. Hôm nay những mầm non đã thành bạt ngàn và trở thành hai lá phổi xanh quý giá của thành phố.
Càng quý giá hơn khi cả hai cánh rừng được đâm chồi từ các vùng đất xơ xác, đau thương những ngày sau khi đất nước thống nhất. Mồ hôi, công sức bao thế hệ của TP.HCM, của Đồng Nai (cũ) và Bà Rịa – Vũng Tàu trước khi sáp nhập đã tạo nên hai cánh rừng đặc biệt.
50 năm thành phố mang tên Bác và một năm mở rộng địa giới, rừng Cần Giờ và Xuân Sơn không chỉ là viên ngọc xanh quý giá về môi sinh mà còn là hiện thân cho sự hồi sinh, vươn lên tốt tươi, phồn vinh của thành phố. Đẫm màu xanh và đẫm giá trị của hòa bình.
Cùng Tuổi Trẻ Online về lại rừng Cần Giờ và Xuân Sơn – hai cánh rừng hòa bình của 50 năm TP.HCM:
Đường Rừng Sác đi xuyên qua rừng Cần Giờ, một màu xanh mướt mắt cùng với không khí mát mẻ nơi đây khiến người dân như thoát khỏi sự xô bồ của đô thị nhộn nhịp.
Sông Lòng Tàu, Đồng Tranh uốn quanh mềm mại len lỏi giữa những cánh rừng ngập mặn. Sau khi TP Sài Gòn – Gia Định được mang tên Bác, huyện Duyên Hải (Đồng Nai) cũng về với TP.HCM, rồi lấy lại tên Cần Giờ, quá trình tái thiết cánh rừng cũng bắt đầu triển khai mạnh mẽ.
Những cây giống được chính quyền TP.HCM lặn lội về tỉnh Minh Hải (nay là Cà Mau) đưa về thành phố trồng nay đã phát triển mạnh mẽ. Quá trình tái thiết rừng Cần Giờ là một kỳ tích của thành phố mang tên Bác.
Với hệ thống sông rạch chằng chịt có tổng diện tích mặt nước hơn 20.000ha và 34.813ha rừng phòng hộ, Cần Giờ được ví là “lá phổi xanh” của thành phố. Nơi đây còn là vùng ngập, bán ngập có hệ sinh thái đa dạng phong phú…
Theo hồ sơ đề cử rừng phòng hộ Cần Giờ thành khu Ramsar của UBND TP.HCM, nơi đây có 4 tiêu chí đã đáp ứng bộ tiêu chí chung. Trong các tiêu chí đã đạt được cho thấy rừng phòng hộ Cần Giờ có mức độ đa dạng sinh học cao, khu vực có nhiều loài động thực vật quý hiếm được thế giới công nhận.
Rừng ngập mặn Cần Giờ là một thành quả của chính quyền và nhân dân TP.HCM sau hơn 50 năm thống nhất.
Rừng Xuân Sơn: Kỳ tích phủ xanh đồi trọc
Giai đoạn 1981-1983, khu vực trên gần như không còn rừng, chỉ còn những mảng rừng da beo, đồi trọc, cỏ tranh… Một số người dân phá rừng làm rẫy, số khác bỏ hoang, nước rất hiếm, chỉ canh tác được vào mùa mưa. Để trồng được cây rừng, hàng chục công nhân viên lâm trường phải phát quang, đào hố, gồng gánh đưa cây giống từ đồi này qua đồi kia trồng xuống đất. Từ những khu đất trống, đồi trọc, sau gần nửa thế kỷ nỗ lực gây dựng và bảo vệ, rừng phòng hộ ở xã Xuân Sơn, Suối Rao (TP.HCM) đã trở thành cánh rừng bạt ngàn, là “lá phổi xanh” khu vực phía Đông thành phố.
Rừng phòng hộ Xuân Sơn có diện tích hơn 450ha, trải rộng trên địa bàn các xã Xuân Sơn, Sơn Bình và Suối Rao, cùng thuộc huyện Châu Đức, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ (nay là xã Xuân Sơn, TP.HCM). Đây là một trong những khu rừng trồng tập trung quy mô lớn đầu tiên ở Đông Nam Bộ sau năm 1975.
Những năm 1981-1983, lâm trường Châu Thành (cũ) bắt đầu thực hiện dự án trồng rừng theo chương trình phủ xanh đất trống, đồi trọc và trồng rừng tái sinh. Thời điểm đó, vùng đất Xuân Sơn chủ yếu là những khu đất trống, đồi trọc do tác động của chiến tranh và điều kiện tự nhiên khắc nghiệt.
Dù gặp rất nhiều khó khăn nhưng với quyết tâm phục hồi hệ sinh thái và cải thiện môi trường sống, đội ngũ công nhân đã phát quang bụi lùm, cỏ dại, vận động người dân giao đất để trồng rừng, ươm cây giống… hàng triệu cây giống đã được gieo xuống, chăm sóc qua nhiều giai đoạn.
Các loại cây được lựa chọn gồm nhiều loài gỗ quý và cây bản địa như muồng đen, gõ đỏ, dầu rái… Trong đó, cây sao đen được trồng với số lượng lớn nhất và cũng là loài phát triển mạnh mẽ nhất.
Sau gần nửa thế kỷ, những cây sao đen ban đầu đã trở thành thân gỗ to, cao trên dưới 30m tạo nên những tán rừng rộng lớn, xanh mướt. Những hàng cây thẳng tắp, vươn cao giữa nền trời đã trở thành hình ảnh đặc trưng của rừng phòng hộ Xuân Sơn.
Không giống những khu rừng nguyên sinh nằm biệt lập, Xuân Sơn là rừng trồng nên xung quanh có các khu dân cư, tuyến đường dân sinh băng ngang. Song nhờ sự bảo vệ nghiêm ngặt của lực lượng kiểm lâm và người dân địa phương nên khu rừng phát triển rất tốt, bảo tồn gần như nguyên vẹn.
Ngày nay nhìn từ trên cao, rừng phòng hộ Xuân Sơn hiện lên như một tấm thảm xanh khổng lồ. Rừng cây trùng điệp nối tiếp nhau dài gần 5km dọc tuyến đường Xuân Sơn – Đá Bạc tạo nên khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ và đầy sức sống. Cánh rừng không chỉ làm đẹp cảnh quan mà còn góp phần điều hòa khí hậu, giảm nhiệt độ môi trường và cải thiện chất lượng không khí cho toàn khu vực.
