“Cổ phiếu có thể tăng giá tới 10% nhờ chứng chỉ lưu ký DR”

Sáng ngày 18/06/2026, tại Hội thảo “Vietnam Global Capital Access” do Chứng khoán SSI và Deutsche Bank tổ chức, một trong những vấn đề được bàn luận liên quan tới rủi ro pháp lý, bài toán xung đột quy định khi niêm yết chéo và đặc biệt là áp lực chênh lệch giá giữa cổ phiếu nội địa và Chứng chỉ lưu ký trên thị trường quốc tế.

Một đại diện của Tập đoàn Hòa Phát đặt vấn đề liệu một ngân hàng lưu ký có thể tự gom cổ phiếu trên sàn nội địa rồi phát hành Chứng chỉ lưu ký (DR) mà không cần sự chấp thuận của doanh nghiệp hay không.

Trả lời thắc mắc này, bà Tina LeDinh, Luật sư điều hành A&O Shearman cho biết về mặt kỹ thuật, thao tác này hoàn toàn khả thi. Tuy nhiên, chiếu theo hành lang pháp lý hiện hành của Việt Nam, các ngân hàng lưu ký sẽ vi phạm quy định nếu tự ý thực hiện.

Khung pháp lý hiện tại bắt buộc các chương trình phát hành DR phải có sự tham gia và bảo trợ trực tiếp từ chính doanh nghiệp phát hành. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp Việt Nam luôn nắm thế chủ động và là người quyết định cuối cùng trong cuộc chơi gọi vốn thông qua DR.

Liên quan đến rủi ro xung đột pháp luật khi niêm yết chéo, Luật sư Tina LeDinh khẳng định khi niêm yết DR ở bất kỳ khu vực tài phán nào như nền kinh tế Mỹ hay Anh, doanh nghiệp đương nhiên phải tuân thủ luật pháp và quy định của sở giao dịch tại đó. Dù vậy, giới chủ doanh nghiệp không cần quá lo lắng vì phần lớn các quy định quốc tế sẽ không xung đột với luật pháp Việt Nam.

“Bản chất của việc niêm yết chéo là một quá trình tuân thủ cộng dồn. Doanh nghiệp vẫn thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ công bố thông tin tại sân nhà để duy trì hoạt động kinh doanh cốt lõi. Cùng với đó, họ chỉ cần đáp ứng thêm các yêu cầu công bố thông tin bổ sung nhằm duy trì chương trình DR ở quốc gia sở tại”, bà Tina LeDinh cho biết.

Ở khía cạnh khác, mối bận tâm lớn nhất của doanh nghiệp còn là sự tương quan giữa giá cổ phiếu trong nước và giá DR, cùng với lo ngại về áp lực dội ngược phòng khi giá DR sụt giảm trên thị trường quốc tế.

Ông Jeff Margolick, Giám đốc Quản lý Sản phẩm DR toàn cầu của Deutsche Bank, chỉ ra rằng chìa khóa bảo vệ thị trường nằm ở cơ chế kinh doanh chênh lệch giá. Tại Việt Nam, quy định yêu cầu các chương trình DR ở nước ngoài bắt buộc phải có sự liên thông với cổ phiếu cơ sở nội địa.

Nhà đầu tư hoàn toàn có thể yêu cầu ngân hàng lưu ký hủy DR để nhận lại cổ phiếu và bán trên thị trường Việt Nam. Ở chiều ngược lại, họ có thể mua cổ phiếu trong nước và yêu cầu hoán đổi thành DR để giao dịch quốc tế.

Chính cơ chế hoán đổi tự do này tạo điều kiện cho các nhà đầu tư giao dịch chênh lệch giá, mua ở nơi giá rẻ và bán ở nơi giá cao. Nhờ lực cầu và lực cung đan xen tự nhiên này, giá cổ phiếu nội địa và giá DR luôn có xu hướng cân bằng, bám sát nhau trong một biên độ rất hẹp và triệt tiêu được những cú sốc chênh lệch lớn.

Đáng chú ý hơn, ông Jeff Margolick đã dẫn chiếu dữ liệu lịch sử từ các chương trình DR không huy động vốn mới của các tập đoàn toàn cầu có quy mô từ 2 đến 10 tỷ USD. Theo nguyên tắc, cổ phiếu cơ sở cho các chương trình này bắt buộc phải được thu gom từ thị trường nội địa.

Thống kê trong khoảng thời gian từ 30 ngày trước khi thiết lập chương trình đến 180 ngày sau đó cho thấy những kết quả vô cùng tích cực. Do phát sinh lực cầu mua gom cổ phiếu trên sàn nội địa để làm tài sản cơ sở phát hành DR, giá cổ phiếu nội địa đã tăng trung bình khoảng 10%.

Không chỉ dừng lại ở mặt bằng giá, khối lượng giao dịch trung bình trong cùng khoảng thời gian đó cũng ghi nhận mức tăng vọt lên tới 22%. Điều này minh chứng cho việc phát hành Chứng chỉ lưu ký không chỉ tạo ra sự liên thông chặt chẽ về giá mà còn mang lại tác động tích cực kép. Cổ đông trong nước chính là những người được hưởng lợi trực tiếp khi chứng kiến tài sản gia tăng cả về thanh khoản lẫn thị giá.