Thói quen dọn sạch khán đài sau mỗi trận của CĐV Nhật Bản bắt nguồn từ những bài học giữ gìn vệ sinh được hình thành ngay từ trường học.
FIFA hôm nay đăng loạt hình ảnh, video cho thấy các CĐV Nhật Bản nán lại dọn dẹp, phân loại rác tại SVĐ Dallas sau trận ra quân của đội tuyển Nhật trước Hà Lan. Trong video, một nữ CĐV được phỏng vấn cho biết đây là truyền thống, văn hóa của người Nhật, nhưng cũng phản ánh lòng tôn trọng đối với “tất cả mọi thứ”.
Hình ảnh người hâm mộ Nhật Bản nhặt và quét rác trên khán đài lần đầu thu hút sự chú ý rộng rãi tại World Cup 1998 ở Pháp, kỳ World Cup đầu tiên mà đội tuyển nước này tham dự. Kể từ đó, họ duy trì việc làm này tại mỗi kỳ World Cup, gần nhất là Qatar năm 2022.
Nozomi Morgan, chuyên gia quản trị đa văn hóa, nhà sáng lập tổ chức Michiki Morgan Worldwide, cho rằng hành vi này bắt nguồn từ kỳ vọng xã hội đối với người Nhật, vốn được hình thành từ tấm bé.
Morgan vẫn nhớ như in ấn tượng khác biệt khi chuyển trường từ Seattle, Mỹ đến Tokyo, Nhật năm 8 tuổi. “Điều đầu tiên khiến tôi ngạc nhiên là học sinh phải cởi giày bên ngoài và thay bằng giày đi trong nhà để giữ trường lớp sạch sẽ”, bà nói. Quy định này khá lạ với một đứa trẻ lớn lên ở phương Tây, nơi việc mang giày vào nhà không hiếm.
Ở các trường tại Nhật của Morgan, học sinh là những người tham gia trực nhật, giữ vệ sinh lớp học. Hàng ngày, bà được bố mẹ chuẩn bị cho một chiếc giẻ lau được sử dụng ở trường, còn gọi là zokin.
“Mỗi em có một chiếc giẻ riêng, được khâu tay từ nhiều mảnh vải tái sử dụng và ghi tên mình. Bài tập đầu tiên của tôi là dọn lớp, tôi nhớ rất rõ điều đó”, bà nhớ lại.
CĐV Nhật Bản nêu lý do ở lại dọn rác sau trận đấu trên sân Dallas. Video: X/FIFA
“Chúng tôi dồn hết bàn ghế lên bục giảng rồi quét lớp, sau đó dùng những chiếc giẻ nhỏ để lau sàn. Việc dọn dẹp giống như một trò chơi nhỏ, không tạo cảm giác miễn cưỡng. Đó đơn giản là điều tất cả chúng tôi cùng làm”, bà Morgan nói.
Trong suốt những năm tiểu học và trung học cơ sở, bà và các bạn học còn tham gia dọn vệ sinh nhiều khu vực trong trường, từ quét lá cầu thang đến cọ rửa nhà vệ sinh.
“Từ khi học tiểu học, trẻ em Nhật Bản đã được hướng dẫn cách dọn dẹp sau bữa ăn. Các em được dạy giữ sạch những nơi mình đến và đồ dùng mình sử dụng, chẳng hạn phòng học”, tiến sĩ Masafumi Monden, giảng viên ngành Nhật Bản học ở Đại học Sydney, giải thích. “Người Nhật có câu ‘Tatsu tori ato wo nigosazu’ (Con chim cất cánh không làm bẩn đường bay), nghĩa là khi rời khỏi đâu, đừng để nơi đó lộn xộn, hãy giữ nó sạch sẽ như tình trạng ban đầu”.
Không phải học sinh Nhật Bản nào cũng sớm nhận ra giá trị của thói quen này. Thời đi học, Hirokazu Tsunoda từng không hiểu sao học sinh phải tự dọn lớp.
“Tôi ghét việc phải trực nhật”, ông nói, sau khi đến SVĐ Dallas cổ vũ đội tuyển Nhật. “Tôi luôn tự hỏi tại sao? Lớp học ở Nhật vốn đâu có bẩn, ai cũng bỏ rác đúng chỗ”.
Chỉ khi trưởng thành và cùng dọn rác ở trường của con gái, Tsunoda mới hiểu giá trị của thói quen này, không chỉ ở việc thu gom rác mà còn ở ý thức không xả rác ngay từ đầu.
Từ năm 2008, ông thường xuyên dự các kỳ Olympic và World Cup để cổ vũ đội tuyển, và luôn ở lại tham gia thu gom rác trên khán đài sau mỗi trận.
CĐV Nhật Bản dọn dẹp rác sau trận đấu ở sân Dallas, bang Texas, Mỹ. Ảnh: AFP
“Mua vé không có nghĩa là được tùy ý hành xử trong sân”, ông nói. “Với CĐV nhiệt thành, đó là không gian thiêng liêng. Bạn sẽ không muốn để một nơi có ý nghĩa với bản thân như thế trở nên bừa bộn. Vì vậy, bạn tự tay nhặt rác”.
Trong World Cup 2018 và 2022, phòng thay đồ của đội tuyển Nhật Bản cũng luôn sạch bóng sau trận, bất kể kết quả. Họ còn gấp hạc giấy như món quà, để lại thông điệp “Cảm ơn” bằng tiếng Nhật và ngôn ngữ của nước chủ nhà.
Theo Tsunoda, thói quen giữ vệ sinh có thể khuyến khích mọi người tham gia các hoạt động tình nguyện và đóng góp cho cộng đồng. Tại World Cup năm nay, ông tiếp tục mang thêm túi rác đến sân và cho biết ngày càng nhiều CĐV nước ngoài cùng người Nhật ở lại dọn khán đài.
“Có người cho rằng CĐV Nhật Bản chỉ muốn gây chú ý hoặc làm màu. Tôi chỉ muốn nói: ‘Hãy thử một lần'”, ông nói. “Nhặt thức ăn thừa, đồ uống dở của người khác chắc chắn không dễ chịu. Nhưng một khi tự tay làm việc đó, bạn sẽ ý thức hơn nhiều về việc không xả rác”.
Hạc giấy và thông điệp cảm ơn được đội tuyển Nhật để lại sau khi dọn dẹp và rời phòng thay đồ ở sân Al Janoub, Qatar, ngày 5/12/2022. Ảnh: Sun
Đức Trung (Theo CNN, AP, Japan Times)
