Lãnh đạo Campuchia, Lào, Thái Lan đề xuất hướng đi cho ASEAN

Lãnh đạo các nước ASEAN đề xuất loạt ưu tiên chiến lược để khu vực ứng phó biến động quốc tế và duy trì vai trò trung tâm.

Sau phát biểu dẫn đề của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026 sáng nay, lãnh đạo các quốc gia thành viên ASESAN, Tổng thư ký ASEAN và Phó tổng thư ký Liên Hợp Quốc đã trình bày tham luận.

Thủ tướng Campuchia Hun Manet cho rằng chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm” phản ánh đúng những yêu cầu cấp thiết của khu vực trong bối cảnh thế giới đối mặt những biến động sâu sắc về an ninh, kinh tế và phát triển.

ASEAN đã có hành trình chuyển đổi đáng chú ý, từ khu vực từng chia rẽ bởi xung đột, khác biệt ý thức hệ và thiếu lòng tin, trở thành một trong những khu vực ổn định, phát triển năng động trên thế giới. Tuy nhiên, hòa bình không phải điều hiển nhiên khi các thách thức an ninh ngày càng phức tạp, từ chiến tranh mạng, cạnh tranh ủy nhiệm đến những chiến dịch thao túng thông tin.

Về hợp tác khu vực, Thủ tướng Campuchia cam kết thúc đẩy phối hợp xử lý các thách thức xuyên biên giới như tội phạm xuyên quốc gia, buôn bán ma túy, mua bán người và suy thoái môi trường. Campuchia cũng tiếp tục ủng hộ thực hiện đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và kỳ vọng sớm hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) có hiệu quả thực chất.

Ông Hun Manet cho rằng ASEAN cần xây dựng nền kinh tế có khả năng chống chịu cao hơn trước các cú sốc, tiếp tục củng cố sức mạnh thể chế, nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban Thư ký và phát huy sự tham gia đóng góp của các bên liên quan, từ doanh nghiệp, giới học giả cho đến tổ chức xã hội.

“Hòa bình là điều kiện tiên quyết cho phát triển, thịnh vượng là mục tiêu cuối cùng của tiến trình xây dựng cộng đồng ASEAN,” Thủ tướng Hun Manet nói.

Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone cho rằng ASEAN cần duy trì đoàn kết, nâng cao khả năng tự cường và phát huy vai trò trung tâm dựa trên các nguyên tắc nền tảng của khối.

Ông đề xuất 4 định hướng chiến lược cho ASEAN trong thời gian tới. Đầu tiên là kiên định với các nguyên tắc và phương thức ASEAN, thúc đẩy hợp tác đa phương nhằm bảo đảm hòa bình, ổn định và an ninh khu vực. Tăng cường năng lực thích ứng trước các xu hướng mới, đặc biệt khi công nghệ số và AI đang thay đổi sâu sắc đời sống và nền kinh tế.

Định hướng tiếp theo là thúc đẩy hội nhập và kết nối toàn diện, từ giao thông, logistics đến hạ tầng năng lượng. Thủ tướng Sonexay Siphandone đề cao tầm quan trọng chiến lược của các dự án như cao tốc Vientiane – Hà Nội và tuyến đường sắt Lào – Việt Nam dọc Hành lang Kinh tế Đông – Tây, coi đây là những động lực mũi nhọn để thúc đẩy thương mại, duy trì sức sống của chuỗi cung ứng và tăng cường giao lưu nhân dân.

Cuối cùng là tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh năng lượng, thông qua phát triển các nguồn năng lượng sạch như thủy điện, điện Mặt Trời và điện gió. Ông khẳng định Lào có tiềm năng rất lớn trong lĩnh vực năng lượng sạch, sẵn sàng tạo điều kiện để các nước ASEAN và đối tác đầu tư vào cơ sở hạ tầng kết nối năng lượng.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul nhận định thế giới đang trải qua nhiều biến động, nhưng đây cũng là cơ hội để ASEAN khẳng định vị thế. Theo ông, nhiều khu vực đang đối mặt bất ổn, trong khi ASEAN có tiềm năng trở thành điểm đến hấp dẫn của các dòng vốn đầu tư nhờ môi trường ổn định và đáng tin cậy.

Ông cho rằng ASEAN cần tiếp tục hài hòa lợi ích quốc gia với lợi ích khu vực, duy trì vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực đang định hình, phát huy hiệu quả các cơ chế do ASEAN dẫn dắt.

Lãnh đạo Thái Lan nói những cơ chế do ASEAN dẫn dắt đã chứng minh được hiệu quả vượt trội trong kiến tạo không gian hợp tác bình đẳng, góp phần bảo đảm cân bằng chiến lược. ASEAN phải kiên định duy trì tâm thế chiến lược này để thích ứng tốt nhất với sự thay đổi của môi trường quốc tế.

Ông cũng đề cao yêu cầu đưa hợp tác khu vực gắn chặt với lợi ích thiết thực của người dân. Thành công của ASEAN không nên được đánh giá chỉ bằng số lượng các hội nghị hay tuyên bố được thông qua, mà phải được đo lường chân thực bằng mức độ an toàn, sự thịnh vượng và niềm tin của người dân vào tương lai.

AFF 2026 diễn ra tại Hà Nội ngày 9-10/6, là sự kiện đối ngoại đa phương cấp cao lớn đầu tiên do Việt Nam chủ trì sau Đại hội Đảng lần thứ XIV. Đây là năm thứ ba liên tiếp Việt Nam tổ chức AFF, sáng kiến của Việt Nam được công bố tại Hội nghị Cấp cao ASEAN năm 2023.

Ngọc Ánh – Thanh Danh