Năm 2012, Đỗ Hồng Anh mang về cho Indus Capital mức lợi nhuận gần 100% từ danh mục do mình quản lý. Nhưng cuối năm, khoản thưởng nhận được khiến chị cảm thấy những đóng góp của mình chưa được ghi nhận tương xứng. Hồng Anh bước ra khỏi phòng, đóng sầm cửa và lần đầu tiên nghiêm túc nghĩ đến chuyện chuyển việc.
Nhưng rồi chị nhận ra một sự thật của ngành hedge fund (quỹ phòng hộ): một năm xuất sắc chưa bao giờ là đủ. Có một câu nói rất đặc trưng của Phố Wall: “You’re only as good as your last trade” – giá trị của bạn luôn được thị trường đo lại bằng kết quả mới nhất.
Áp lực phải tiếp tục tạo ra lợi nhuận vì thế gần như không bao giờ biến mất. Một năm thắng lớn có thể khiến người ta chú ý đến bạn, nhưng chưa đủ để đưa bạn lên đỉnh. Muốn tiến xa, bắt buộc phải tạo ra lợi nhuận vượt trội một cách nhất quán, qua nhiều năm.
Hồng Anh quyết định ở lại và chứng minh mình thêm một lần nữa, rồi thêm nhiều lần nữa. Chị hiểu rằng muốn tiến lên trong hedge fund, điều quan trọng nhất là phải trở thành một “rainmaker” – người liên tục tạo ra lợi nhuận lớn cho quỹ, với thành tích đủ bền bỉ và đủ vượt trội so với đồng nghiệp.
Chỉ khi thành tích ấy đã trở thành một chuỗi thành quả được kiểm chứng, khó có thể bỏ qua, chị mới đặt yêu cầu: “Nếu giá trị tôi tạo ra đã ở cấp độ Partner, vị trí và đãi ngộ của tôi phải phản ánh điều đó?”.
Đó là một trong những bước ngoặt quan trọng trên hành trình đưa cô gái từng bị ám ảnh bởi nỗi sợ mất việc trở thành Partner – người đồng sở hữu, chịu trách nhiệm quản lý và điều hành quỹ – của Indus Capital. Đây là quỹ phòng hộ quản lý hơn 6 tỷ USD tài sản, được chèo lái bởi đội ngũ sáng lập gồm những cựu Partner của Soros Fund Management.
Giấc mơ Phố Wall của Đỗ Hồng Anh bắt đầu khá tình cờ, từ những ngày cô nhận học bổng toàn phần sang Anh học A-level tại Cambridge Tutors College. Khi ấy, Hồng Anh sống cùng một gia đình bản địa theo diện nhà host. Một ngày, trong căn phòng của mình, cô đọc Financial Times và bắt gặp bài báo về Phố Wall – nơi có những khoản tiền thưởng khổng lồ và quy tụ những người tài giỏi bậc nhất của ngành tài chính thế giới.
Với một cô gái chuẩn bị bước vào ngưỡng cửa đại học, Phố Wall khi ấy vẫn là một thế giới rất xa xôi. Nhưng những gì đọc được trên mặt báo đã gieo vào Hồng Anh một suy nghĩ: “Mình phải đến Phố Wall!”.
Sau A-level ở Anh, Đỗ Hồng Anh nhận tiếp học bổng toàn phần vào Bowdoin College – một trong những đại diện tiêu biểu (Top 5) của mô hình đại học khai phóng (liberal arts) tinh hoa của Mỹ. Với chưa đầy 2.000 sinh viên, Bowdoin không đào tạo những “cỗ máy chuyên môn”, mà chú trọng rèn cách tư duy, khả năng lập luận và nhìn một vấn đề từ nhiều chiều.
Nhưng lựa chọn ấy cũng có điểm yếu. Bowdoin là một trường nhỏ ở Maine, không có thế mạnh đặc biệt về tài chính và cũng không sở hữu mạng lưới quan hệ đủ mạnh trong ngành để trở thành “bệ phóng” tự nhiên cho các sinh viên muốn vào Phố Wall. Khi bước vào cuộc chơi tuyển dụng khắc nghiệt, cô gần như không có lợi thế về mạng lưới hay thương hiệu tài chính mà những sinh viên từ các trường lớn hơn thường có.
Nhưng khi không có “bệ phóng tự nhiên”, Đỗ Hồng Anh tự tạo bệ phóng cho riêng mình.
Ngay từ năm nhất, cô gái này đã tìm đến Trung tâm hướng nghiệp để hỏi cách xây dựng hồ sơ. Khi Phố Wall chưa tuyển sinh viên năm nhất, Hồng Anh trở về Việt Nam thực tập tại KPMG. Năm thứ hai, cô quay lại London, tìm cơ hội vào Citi Group.
Học kỳ tiếp theo, Hồng Anh tới Washington D.C., thực tập tại Merrill Lynch. Không phải nơi nào cô sinh viên của Bowdoin College cũng có được công việc yêu thích, nhưng mỗi trải nghiệm đều được Hồng Anh xem như một mảnh ghép để hiểu mình muốn gì và làm CV tốt hơn.
Đến năm thứ ba, đọc được tin Smith College có chương trình dành cho những nữ sinh muốn bước chân vào ngành tài chính, Hồng Anh và bạn cùng phòng bắt xe buýt tới đó, ngồi nghe từ đầu đến cuối. Khi chương trình kết thúc, ban tổ chức cho phép các sinh viên nộp hồ sơ để sàng lọc. Hồng Anh nộp, được vào vòng phỏng vấn và được nhận vào thực tập tại ngân hàng Goldman Sachs vào mùa hè năm 2005.
Tại Goldman Sachs, Hồng Anh được xếp vào mảng chứng khoán đảm bảo bằng thế chấp (Mortgage Backed Securities) – bộ phận sinh lời cao thứ hai tại Goldman Sachs năm đó. Cuối kỳ thực tập, cô gái này làm một bản thuyết trình trước ban lãnh đạo và Tổng giám đốc với dự báo gây sốc: Thị trường thế chấp sẽ sụp đổ trong hai năm tới.
“Tất nhiên, không ai ở đó coi dự báo từ một cô sinh viên thực tập là vấn đề thực sự đáng lo ngại cả”, Hồng Anh kể lại. Nhưng cô cũng cười rất tươi và cho biết, việc đưa ra dự báo đó xuất phát từ sự “ngây thơ” chứ không phải do “gan dạ hay dũng cảm”. Chỉ có điều, sau đó 3 năm, thị trường thế chấp tại Mỹ thực sự sụp đổ đúng như cô dự đoán.
Điều thú vị là sau dự báo gây sốc về thị trường thế chấp, Hồng Anh vẫn nhận được một lời mời từ Goldman Sachs nhưng Hồng Anh từ chối vì: “Tôi không muốn trở lại làm ở bộ phận thế chấp đó nữa”. Nhưng điều này có nghĩa là cô sinh viên sắp ra trường lại phải trở về vạch xuất phát – đi tìm việc lại từ đầu.
Trong một lần đến “cầu may” ở hội chợ việc làm có tên NESCAC (dành cho các trường Liberal Arts) ở New York, Hồng Anh được gặp một Partner của Indus Capital – người cũng tốt nghiệp từ một trường Liberal Arts (Swarthmore).
Hồ sơ đẹp, kinh nghiệm thực tập dày dặn và đặc biệt là lời khen từ vị sếp cũ tại Goldman Sachs, đã giúp cô sinh viên mới tốt nghiệp được nhận – điều rất hiếm với một hedge fund (quỹ phòng hộ) khi đó. Hồng Anh cho biết: “Nhiều partners của Indus Capital đều từ Goldman Sachs ra nên muốn được nhận vào làm tôi cần phải được cái gật đầu từ tất cả các sếp”.
Cuối năm 2008, Đỗ Hồng Anh chứng kiến Phố Wall đi qua một trong những cơn bão khủng khiếp nhất lịch sử. Tòa nhà Lehman Brothers ở ngay gần nơi cô làm việc. Mỗi ngày, cô chứng kiến những người từng bước vào đó trong những bộ vest chỉnh tề lại lần lượt xách thùng carton đựng đồ cá nhân ra về.
Indus Capital sa thải gần như toàn bộ chuyên viên phân tích, chỉ có 2 người được giữ lại là Hồng Anh và một chuyên viên với 20 năm kinh nghiệm. Rất nhiều bạn bè đồng nghiệp của cô bị mất việc.
Việc một lính mới được giữ lại giữa khủng hoảng tài chính có vẻ là điều lạ lùng. Lý do là lãnh đạo Indus Capital nhận thấy tố chất đầu tư nhạy bén của Hồng Anh thông qua đề xuất bán khống các cổ phiếu ngân hàng cuối năm 2007, trước khi khủng hoảng diễn ra. Họ gọi đó là “good nose” – bản năng đầu tư sắc bén. Khi ấy, cô quan sát các ngân hàng khu vực, nhận thấy những rủi ro mà thị trường chưa phản ánh hết và đề xuất các vị thế short.
Dù sống sót qua cơn bão nhưng khủng hoảng cũng để lại một vết hằn rất lớn trong tâm trí Hồng Anh. Cô hình thành một suy nghĩ mang tính phòng vệ: nếu không sai, mình sẽ an toàn; nếu không đặt cược quá lớn, mình sẽ không bị loại. Và thế là một người vốn có khả năng nhìn thấy những điều khác biệt lại trở nên thận trọng với nguyên tắc: bảo vệ mình trước khi nghĩ đến chiến thắng.
Nỗi sợ ấy có thể đã trở thành một cái trần vô hình trong sự nghiệp của Hồng Anh khiến cô an phận ở vị trí Phó Giám đốc đầu tư, nếu một thay đổi lớn không xuất hiện vào cuối năm 2011: cô làm mẹ. Việc làm mẹ đã khiến cô thay đổi cách nhìn nhận về rủi ro. Hồng Anh nhận ra rằng trong thế giới hedge fund, sống sót không có nghĩa là đứng yên; sống sót chính là phải thắng.
Hồng Anh rất tâm đắc câu nói của Nữ hoàng Đỏ (Red Queen) trong tác phẩm Alice ở xứ sở trong gương (Alice Through the Looking-Glass – phần tiếp theo của Alice ở xứ sở thần tiên): bạn phải chạy liên tục chỉ để giữ nguyên vị trí. Chơi quá an toàn không giúp bạn đứng yên — nó khiến bạn tụt lại phía sau. Muốn tiến lên, phải chạy nhanh hơn nữa.
Và lúc này, chị đã có một “ngôi sao Bắc Đẩu” mới: cô con gái nhỏ. Nỗi sợ mất việc không còn là động lực lớn nhất. Thay vào đó là mong muốn chứng minh rằng mình có thể chủ động nắm lấy cơ hội, chấp nhận rủi ro có tính toán và xây dựng một sự nghiệp xứng đáng với những gì chị muốn con gái mình nhìn thấy.
Với tư duy thay đổi, Hồng Anh trở lại quỹ năm 2012, đúng lúc vị sếp trực tiếp ngay phía trên cô quyết định thành lập một quỹ riêng. Hồng Anh giờ đây được “bước ra ánh sáng” và làm việc trực tiếp với nhà sáng lập của quỹ.
Cô đã ghi dấu ấn rực rỡ khi mang về mức lợi nhuận lên tới 100% cho danh mục mình quản lý. Thế nhưng, cuối năm, số tiền thưởng không như kỳ vọng, cô bước ra khỏi căn phòng và đóng sầm cửa… Thực tế, một phần lý do là Indus Capital năm đó kinh doanh không tốt và quỹ thưởng chung rất thấp.
Nhưng qua đó, Hồng Anh cũng nhìn ra một bài học lớn: một năm thắng lớn có thể khiến người ta chú ý đến bạn, nhưng chưa đủ để đưa bạn lên đỉnh. Muốn tiến xa, bắt buộc bạn phải tạo ra lợi nhuận vượt trội một cách nhất quán, qua nhiều năm.
Cô cũng bắt đầu chủ động gặp cấp trên, trao đổi giữa năm thay vì chờ đến cuối năm, đưa ra bằng chứng về những gì mình đã làm và nói rõ mình muốn gì. Hồng Anh gọi đó là một từ rất ngắn: Đòi hỏi (không đòi hỏi thì không có).
Năm 2013, những khoản đầu tư mà cô đặt cược vào Nhật Bản cho kết quả vượt trội sau khi Thủ tướng Shinzo Abe nhậm chức vào cuối năm 2012 và Abenomics tạo ra một làn sóng thay đổi lớn trên thị trường. Những chính sách mới của Chính phủ Nhật Bản tác động tới đồng yen, thị trường chứng khoán, ngân hàng, bất động sản và hàng loạt doanh nghiệp.
Với một người đã theo dõi các thị trường châu Á trong nhiều năm, Hồng Anh “đánh hơi” thấy cơ hội trước đó và đã đầu tư rất mạnh vào cổ phiếu ngân hàng từ giữa năm 2012, mang lại lợi nhuận hàng trăm triệu USD.
Cuối năm, phần thưởng theo kết quả mà Hồng Anh đề nghị trước đó được thông qua, đem lại không chỉ một số tiền lớn mà còn giúp cô “thò được một chân vào câu lạc bộ bí mật”. Ở đó, một nhóm thiểu số được hưởng những mức thù lao mà phần lớn những người làm trong quỹ không bao giờ chạm tới.
Những thành công liên tiếp về đầu tư những năm tiếp đó đã đưa Hồng Anh lên chức Giám đốc đầu tư cấp cao (Managing Director) năm 2015 và bước vào “đỉnh tháp” của Indus Capital với vị trí Partner (Người đồng sở hữu chịu trách nhiệm quản lý và điều hành quỹ) vào năm 2019.
Đỗ Hồng Anh trở thành người Việt Nam đầu tiên và duy nhất cho đến nay giữ vị trí Partner trong một quỹ phòng hộ quản lý nhiều tỷ đô trên Phố Wall. Tại Indus Capital, vị trí Partner còn có thêm yếu tố đặc biệt khi các sáng lập viên đều là cựu Partner đến từ Soros Fund Management (đế chế tài chính của vị tỷ phú huyền thoại về hedge fund – George Soros).
Thúy Hiền – Hoàng Ly
