Các luật sư tham gia phiên tòa tại TP.HCM – Ảnh: HỮU HẠNH
Bảo đảm sự tôn nghiêm và quyền của người tham gia tố tụng
Thông tư số 12/2026/TT-TANDTC của Tòa án nhân dân (TAND) tối cao quy định về nội quy phiên tòa, phiên họp và việc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-8-2026.
Khoản 3 Điều 4 của thông tư này quy định không được mang thiết bị truyền đưa, thu thập, xử lý, lưu trữ, trao đổi thông tin, dữ liệu số. Đơn cử không được mang điện thoại, máy tính bảng, máy tính xách tay, đồng hồ thông minh, thiết bị khác có tính năng ghi âm, ghi hình, thu phát tín hiệu điện tử (sau đây gọi là thiết bị điện tử) vào phiên tòa, phiên họp, trừ trường hợp thẩm phán chủ tọa phiên tòa, chủ trì phiên họp cho phép.
Theo TAND tối cao, việc thực hiện nội quy phiên tòa, phiên họp; ghi âm, ghi hình diễn biến phiên tòa, phiên họp và sử dụng thiết bị điện tử phải tuân thủ quy định của pháp luật.
Quá trình thực hiện phải bảo đảm an toàn, an ninh, trật tự, văn minh và sự tôn nghiêm của tòa án; bảo đảm sự độc lập, chỉ tuân theo pháp luật, vô tư và khách quan trong việc giải quyết, xét xử vụ án, vụ việc.
Bên cạnh đó, việc sử dụng thiết bị điện tử phải đáp ứng yêu cầu bảo vệ quyền con người của bị cáo, bị hại, đương sự và những người tham gia tố tụng khác; bảo vệ bí mật nhà nước, thuần phong mỹ tục của dân tộc, người chưa thành niên cũng như bí mật của cá nhân, tổ chức theo quy định.
Đồng thời, tòa án phải bảo đảm và tạo điều kiện thuận lợi để người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng và người tham dự phiên tòa, phiên họp thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ của mình.
Trước khi mở hoặc ngay tại phiên tòa, phiên họp, nếu người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng đề nghị sử dụng thiết bị điện tử, thẩm phán chủ tọa phiên tòa hoặc chủ trì phiên họp có trách nhiệm xem xét, quyết định theo quy định và thông báo ngay cho người đề nghị.
Trong quá trình giải quyết vụ án, vụ việc, thẩm phán căn cứ tính chất, nội dung vụ án, quy định pháp luật và các yêu cầu liên quan để quyết định có cho phép sử dụng thiết bị điện tử tại phiên tòa, phiên họp hay không.
Trường hợp quyết định về việc sử dụng thiết bị điện tử thay đổi do tính chất, nội dung của vụ án, vụ việc, thẩm phán phải thông báo ngay cho người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng.
Có thể sử dụng máy tính, trợ lý ảo của tòa án
TAND tối cao yêu cầu các tòa án thông báo kịp thời cho người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng và người tham dự phiên tòa, phiên họp về việc mang thiết bị điện tử vào phòng xử.
Việc thông báo có thể được thực hiện trực tiếp hoặc thông qua giấy triệu tập, giấy mời, thông báo, quyết định, tống đạt bằng phương tiện điện tử và các hình thức phù hợp khác.
Các tòa án phải tạo điều kiện thuận lợi để người tiến hành tố tụng, người tham gia phiên tòa, phiên họp sử dụng thiết bị điện tử nhằm tra cứu hồ sơ, tài liệu, chứng cứ hoặc ghi âm lời nói, ghi hình diễn biến phiên tòa, phiên họp theo đúng quy định.
Tùy điều kiện thực tế tại phiên tòa, phiên họp trực tiếp hoặc trực tuyến, tòa án có thể bố trí và cho phép những người này khai thác, sử dụng trang thiết bị điện tử của tòa án như máy tính, thiết bị hỗ trợ cùng các phần mềm, trong đó có trợ lý ảo, để tra cứu thông tin, tài liệu phục vụ việc giải quyết, xét xử vụ án, vụ việc.
TAND tối cao yêu cầu chánh án TAND, tòa án quân sự các cấp và thủ trưởng các đơn vị trực thuộc tổ chức quán triệt, thực hiện đúng các quy định và yêu cầu nêu trên.
