Chó robot của Unitree – Ảnh: REUTERS
Bài phân tích của Reuters công bố ngày 18-8 lần theo con đường công nghệ phía sau những robot chó của Unitree Robotics, một trong những hãng robot lớn nhất Trung Quốc.
Tuy nhiên, Reuters cũng nhấn mạnh quân đội Mỹ không tài trợ trực tiếp cho Unitree và công ty Trung Quốc không làm điều gì bất hợp pháp khi sử dụng các kết quả nghiên cứu vốn được công bố công khai để thúc đẩy tiến bộ khoa học.
Từ phòng thí nghiệm Mỹ tới những robot bốn chân hiện đại
Câu chuyện bắt đầu từ Liên minh Công nghệ hợp tác robot (RCTA), chương trình do Phòng thí nghiệm nghiên cứu Lục quân Mỹ tài trợ từ năm 2010 đến 2020.
Chương trình quy tụ các nhà nghiên cứu tại Đại học Pennsylvania, Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), Boston Dynamics, Phòng thí nghiệm sức đẩy phản lực NASA cùng nhiều tổ chức khác để phát triển robot có khả năng di chuyển linh hoạt trên địa hình phức tạp.
Năm 2016, một nhóm tại Đại học Pennsylvania tạo bước tiến đáng kể khi loại bỏ các hộp số trung tâm nặng nề và đưa động cơ xuống các chân robot, giúp chúng phản ứng tốt hơn với địa hình.
Công trình này tiếp tục dựa trên nghiên cứu tại MIT từng được Cơ quan các dự án nghiên cứu quốc phòng tiên tiến Mỹ (DARPA) tài trợ.
Đến năm 2019, MIT giới thiệu Mini Cheetah, robot bốn chân nhỏ gọn có thể chạy, nhảy và thực hiện cú lộn ngược. MIT khi đó mô tả đây là robot bốn chân đầu tiên có khả năng thực hiện động tác nhào lộn.
Ben Katz – một nhà nghiên cứu tham gia phát triển Mini Cheetah – nói với Reuters rằng kích thước dòng robot Go thành công sau này của Unitree gần như giống Mini Cheetah “đến từng milimet”.
Robot Mini Cheetah của Mỹ – Ảnh: MIT NEWS
Joao Ramos – một nhà nghiên cứu khác tại MIT – cũng nhận xét Unitree học rất sát hình dáng, cấu trúc và thiết kế của Mini Cheetah. Tuy nhiên, ông đồng thời ghi nhận việc hoàn thiện công nghệ để có thể sản xuất hàng loạt là thành quả kỹ thuật của chính Unitree.
Mối liên hệ còn xuất hiện trong luận văn thạc sĩ năm 2016 của nhà sáng lập Unitree Wang Xingxing.
Theo tìm hiểu của Reuters, Wang đã dẫn các nghiên cứu của MIT, ghi nhận những đóng góp “tiên phong” của phòng thí nghiệm này và tham khảo một công trình tại Đại học Pennsylvania được Lục quân Mỹ tài trợ.
Trong khi đó, Unitree hiện khẳng định hãng tự phát triển các thành phần cốt lõi như động cơ, bộ giảm tốc, bộ điều khiển và một số cảm biến.
Trung Quốc thắng ở khâu thương mại hóa
Chó robot của Unitree ‘thắng mạnh’ ở khâu thương mại hóa sản phẩm ra thị trường – Ảnh: REUTERS
Khác biệt lớn nhất sau đó nằm ở khả năng biến nghiên cứu thành sản phẩm giá rẻ và sản xuất hàng loạt.
Unitree tung robot chó Go2 năm 2023 với giá khởi điểm khoảng 1.600 USD. Theo Reuters, sản phẩm này giúp công ty nhanh chóng thống trị thị trường robot bốn chân toàn cầu. Hồ sơ doanh nghiệp cho thấy riêng năm 2025 Unitree bán hơn 18.000 robot bốn chân và 5.500 robot hình người.
Trong khi đó, Ghost Robotics – doanh nghiệp Mỹ cũng thương mại hóa những đột phá từ chương trình nghiên cứu của Lục quân – mới giao khoảng 1.000 robot Vision 60, chủ yếu cho khách hàng quân sự và chính phủ. Giá mỗi robot này từ hơn 165.000 USD.
Reuters cho rằng mạng lưới nhà cung cấp linh kiện dày đặc, năng lực sản xuất quy mô lớn và chính sách hỗ trợ công nghiệp đã tạo lợi thế lớn cho doanh nghiệp Trung Quốc.
Trung Quốc hiện là quốc gia phát triển robot hàng đầu thế giới – Ảnh: REUTERS
Câu chuyện trở nên nhạy cảm hơn khi robot Unitree xuất hiện trong các hình ảnh liên quan quân đội Trung Quốc. Truyền hình nhà nước Trung Quốc từng chiếu robot Go2 hoạt động cùng binh sĩ, còn một phiên bản B1 được chỉnh sửa để mang súng.
Unitree khẳng định sản phẩm của hãng phục vụ mục đích dân sự và từng cùng các công ty robot Mỹ ký cam kết phản đối việc vũ khí hóa robot.
Tháng 6-2026, Lầu Năm Góc đưa Unitree vào danh sách các công ty mà Mỹ cho là đóng góp cho cơ sở công nghiệp quốc phòng Trung Quốc. Reuters lưu ý việc này chưa phải một lệnh trừng phạt, nhưng hạn chế khả năng quân đội Mỹ tiếp tục sử dụng công nghệ Unitree. Công ty bác bỏ việc mình là doanh nghiệp quân sự.
Nghịch lý là năm 2023, Lục quân Mỹ từng xin miễn quy định ưu tiên hàng nội địa để có thể mua hai robot Go2, với lý do chưa có đủ sản phẩm do Mỹ sản xuất đạt yêu cầu về chất lượng và số lượng. Reuters không xác định được thương vụ cuối cùng có diễn ra hay không.
Một điều các nhà nghiên cứu Mỹ được Reuters phỏng vấn nhấn mạnh là làm sao biến một đột phá trong phòng thí nghiệm thành sản phẩm có thể sản xuất hàng loạt với giá đủ thấp.
Mỹ có thể đi trước ở khâu phát minh, nhưng trong câu chuyện robot chó, lợi thế thương mại cuối cùng lại rơi vào tay doanh nghiệp Trung Quốc.
