Trong cuộc họp báo tại thủ đô Damascus của Syria ngày 18.8, Giám đốc IAEA Rafael Grossi đã ca ngợi “quyết định dũng cảm” của Damascus khi báo cáo về địa điểm chưa từng được công bố này, theo AFP.
Các thanh sát viên đã đến thăm 2 địa điểm: một ở Deir Ezzor và “một địa điểm thứ hai liên quan đến số vật liệu hạt nhân mà Syria mới xác định gần đây”.
Giám đốc IAEA Rafael Grossi họp báo tại Damascus (Syria) ngày 18.8
ẢNH: AFP
Tại đó, họ phát hiện vài tấn vật liệu hạt nhân. Ông Grossi cho hay địa điểm này có từ thời kỳ cầm quyền của cựu Tổng thống Bashar al-Assad, người đã bị lật đổ vào cuối năm 2024.
“Chúng ta đang nói về vài tấn vật liệu hạt nhân có thể bị sử dụng vào mục đích xấu”, ông Grossi nói, đồng thời cam kết rằng số vật liệu này sẽ được đặt dưới sự giám sát an toàn quốc tế.
Phát biểu bên cạnh ông Grossi, người đứng đầu cơ quan ngoại giao của chính quyền mới Syria Asaad al-Shaibani cho biết: “Vào ngày 17.7, chúng tôi đã gửi thư chính thức tới cơ quan này (IAEA), trong đó chúng tôi tự nguyện thông báo về sự hiện diện của vật liệu hạt nhân tại một địa điểm chưa được khai báo, vốn là một phần trong di sản do chế độ cũ để lại”.
Theo ông Shaibani, các đánh giá kỹ thuật chỉ ra rằng số vật liệu này không gây rủi ro, đồng thời nói thêm rằng chúng “sẽ tiếp tục nằm dưới sự quản lý của nhà nước Syria và chịu sự giám sát của hệ thống an toàn hạt nhân thuộc cơ quan này (IAEA)”.
Trong khi đó, ông Grossi khẳng định số vật liệu này sẽ được kiểm kê và đưa vào hệ thống giám sát an toàn quốc tế. Theo đó, các chuyên gia của Syria và IAEA sẽ phối hợp để lưu trữ an toàn số vật liệu này.
Hình ảnh do chính quyền Mỹ công bố cho thấy tòa nhà nghi là thuộc công trình xây dựng lò phản ứng hạt nhân tại Syria, nơi bị Israel không kích vào năm 2007
ẢNH: REUTERS
Năm 2007, Israel tiến hành vụ không kích bí mật nhắm vào địa điểm ở Deir Ezzor bị nghi là cơ sở hạt nhân. Năm 2008, các quan chức Mỹ cáo buộc Syria đã tìm cách xây dựng một lò phản ứng hạt nhân bí mật và xác nhận rằng Israel đã phá hủy nó trong cuộc không kích nói trên.
Năm 2011, IAEA cho rằng địa điểm này tại Syria “rất có thể” là một lò phản ứng hạt nhân, đồng thời cho biết các thông tin được cung cấp cho thấy cơ sở này được xây dựng với sự hỗ trợ từ CHDCND Triều Tiên. Mãi đến năm 2018 Israel mới thừa nhận đã thực hiện cuộc không kích.
