Bắt đầu xuất hiện từ năm 2018 trên nền tảng Douyin, phiên bản Trung Quốc của TikTok, phim ngắn trực tuyến (còn gọi là microdrama) của nước này được sản xuất khá kém, nhưng vẫn bắt đầu thu hút người xem.
“Phim ngắn vô tri” trỗi dậy
Kể từ đó, microdrama của Trung Quốc dần phát triển mạnh mẽ bất chấp phần lớn có nội dung ngô nghê đến mức nhiều người ở VN thường gọi là “phim ngắn vô tri”. Các tập microdrama khá ngắn, thường kéo dài vài phút nhưng tổng thể một series có thời lượng tương đương 1 phim điện ảnh thông thường. Phim đa dạng với những nội dung như: tổng tài, xuyên không, hệ thống giúp nhân vật chính đột phá… và bối cảnh thì từ cổ trang đến hiện đại…
Microdrama cũng đang phổ biến ở VN
Ảnh: Tạo bằng AI
Theo tờ The Globe and Mail, nhiều đạo diễn chuyên làm microdrama bắt đầu nổi lên trong lĩnh vực này tại Trung Quốc, có những người làm đến 20 phim mỗi năm. Hiện nay, mỗi năm nước này sản xuất đến hàng ngàn loạt microdrama. Năm ngoái, microdrama Bà cố 18 tuổi của tôi, kể về câu chuyện của một người phụ nữ từ thập niên 1950 “xuyên không” vào cơ thể của một thiếu niên đương đại, đã thu hút hơn 4,6 tỉ lượt xem trong 90 tập đầu tiên, theo dữ liệu từ nền tảng Enlightent. Dù được gọi là “phim ngắn vô tri”, nhưng microdrama thu hút người xem mạnh mẽ được lý giải bởi sự tiện lợi khi có thể xem mọi lúc mọi nơi trên các nền tảng mạng xã hội.
Không chỉ phát triển mạnh ở Trung Quốc, microdrama của nước này còn đang bao phủ khắp thế giới nhờ vào các ứng dụng thuyết minh tự động bằng AI. Bên cạnh việc được đăng tải trên các nền tảng mạng xã hội để kết hợp quảng cáo bán hàng, làm tiếp thị liên kết (người đăng tải phim thường đăng kèm đường dẫn bán hàng trực tuyến), microdrama mới còn được nhiều ứng dụng chiếu dưới dạng thu phí với mức giá vừa phải thông qua đăng ký thành viên hoặc thu phí riêng lẻ theo phim.
Theo Hiệp hội Sản xuất truyền hình Trung Quốc, năm 2024 thì microdrama đã tạo ra nguồn thu vượt qua doanh thu phòng vé quốc gia của nước này lần đầu tiên, đạt 50,5 tỉ nhân dân tệ (7,4 tỉ USD). Đến năm 2025 thì con số đã cán mốc 100 tỉ nhân dân tệ (gần 15 tỉ USD), nhiều hơn 100 lần so với mức 1 tỉ nhân dân tệ (khoảng 150 triệu USD) hồi năm 2020. Đặc biệt, các nhà sản xuất đang dần sử dụng các ứng dụng AI để sản xuất microdrama mà không còn sử dụng diễn viên truyền thống để giảm chi phí.
“Vũ khí quyền lực” mới của Bắc Kinh
Các doanh nghiệp Trung Quốc còn đầu tư ra nước ngoài về mảng microdrama. Điển hình là ReelShort, ra mắt vào năm 2022 bởi Crazy Maple Studio có trụ sở tại California (Mỹ) và được hậu thuẫn bởi nhà xuất bản kỹ thuật số COL Group có trụ sở tại Bắc Kinh, đã tạo ra doanh thu lên đến 1,2 tỉ USD trong năm 2025, tăng 119% so với năm 2024. Công ty nghiên cứu thị trường Omdia ước tính rằng các bộ phim ngắn của Trung Quốc đã tạo ra khoảng 3 tỉ USD doanh thu ở nước ngoài vào năm ngoái, với Mỹ là thị trường quốc tế lớn nhất.
Sự phát triển bùng nổ kéo theo nội dung không thể kiểm soát, nhất là các phim được sản xuất bằng AI bao gồm các nội dung bạo lực hay khiêu dâm…, khiến Trung Quốc đưa ra một số biện pháp siết chặt nội dung. Số lượng phim lạm phát cũng khiến nhiều người lãng phí thời gian với hàng ngàn microdrama vô bổ.
Tuy nhiên, ở góc độ khác thì microdrama trở thành “vũ khí” đầy hữu dụng để Trung Quốc truyền bá quyền lực mềm thông qua văn hóa. Mới đây, tờ China Daily dẫn nhận định cho rằng microdrama là “một hình thức nghệ thuật mới, hoàn hảo cho thời đại TikTok và AI” và trở thành “mầm xanh thực sự của sức mạnh mềm Trung Quốc”.
Những năm qua, để mở rộng ảnh hưởng toàn cầu, Bắc Kinh đang ngày càng dựa vào thế hệ xuất khẩu văn hóa số mới, hay những gì các quan chức Trung Quốc và phương tiện truyền thông nhà nước gọi là “ba thứ mới”. Thuật ngữ này đề cập văn học trực tuyến, phim web và trò chơi điện tử, đặc biệt khi những điều này được kết hợp với sự tiến bộ trong công nghệ AI và nền tảng. Định hướng xuất khẩu văn hóa “ba thứ mới” đang dần thay thế những biểu tượng quen thuộc như bánh bao, thái cực quyền và tiếng Trung.
Theo tờ The Straits Times, tại cuộc họp quốc hội Trung Quốc hồi tháng 3 vừa qua, một số đại biểu quốc hội đã đưa ra các đề xuất nhằm phát triển phân khúc microdrama đang phát triển nhanh chóng này. Cũng vào tháng 3, tờ Hoàn Cầu thời báo đăng bài bình luận nhấn mạnh “Quyền lực mềm xuất phát từ ngành văn hóa là một trong những chỉ số rõ ràng nhất của sự cạnh tranh rộng lớn… Sự đổi mới đang mang đến cho văn hóa Trung Quốc một sức sống và sự rạng rỡ mới”.
