Nhật Bản từng có nữ thiên hoàng trong lịch sử, nhưng quy định hiện hành vẫn chỉ cho phép dòng nam của hoàng thất kế vị. Thực chất vấn đề ở đây là bảo đảm tính liên tục của biểu tượng quốc gia trong một xã hội đang thay đổi sâu sắc. Còn Liechtenstein là một nền quân chủ nhỏ ở châu Âu với quyền kế vị theo dòng nam từng được bảo vệ chặt chẽ. Nhưng sức ép của các chuẩn mực bình đẳng hiện đại đã khiến vấn đề này trở thành câu chuyện về sự tương thích giữa hoàng gia và xã hội đương đại. Ở châu Á, truyền thống vẫn là điểm tựa chính trị – xã hội rất mạnh. Ở châu Âu, hoàng gia phải tính đến nhiều hơn những chuẩn mực đang thay đổi, phải chứng minh khả năng thích ứng với xã hội. Địa vị của hoàng gia ở nhiều nước châu Á vẫn vững chắc hơn ở châu Âu. Cải cách kế vị không thể tách rời câu hỏi: thay đổi đến đâu mà không làm suy yếu nền tảng của chế độ quân chủ?
Người dân Liechtenstein đang tận hưởng không khí lễ hội trong ngày lễnQuốc khánh bên cạnh Lâu đài Vaduz – nơi ở chính thức của vị hoàng thân đương nhiệm
ảnh: AFP
Tại châu Âu, các nhà nước quân chủ chỉ còn mang tính biểu tượng. Nhu cầu đối nội ép buộc họ phải tiến hóa và tiệm cận tiêu chuẩn bình đẳng giới để duy trì thiện cảm công chúng. Chỉ như thế mới có thể tiếp tục tồn tại. Ở châu Á, địa vị hoàng gia thường vững chắc hơn và gắn liền với tính linh thiêng, tôn giáo cùng hệ tư tưởng truyền thống lâu đời và đấy chính là bộ khiên giáp bảo vệ ngai vàng.
Xem ra, một nơi bám giữ để tồn tại còn nơi kia thay đổi để tồn tại. Cùng chuyện nhưng ở nơi khác lại thành chuyện khác.
