Tập thể sinh viên Đại học Cần Thơ – Ảnh: PHẠM DIỄM
Ngày 14-8, trao đổi với báo Tuổi Trẻ, đại diện Đại học Cần Thơ cho biết do có một số thông tin sinh viên và tân sinh viên bị lừa qua mạng xã hội nên đơn vị đã thống kê các kịch bản, các chiêu lừa thường gặp để tuyên truyền, hỗ trợ sinh viên cảnh giác.
Nhà trường nhắn nhủ, bên cạnh việc học tập và trải nghiệm môi trường đại học, các em cần nâng cao cảnh giác trước những hình thức lừa đảo, dụ dỗ và chiếm đoạt tài sản ngày càng tinh vi, đặc biệt trên mạng xã hội.
Các nguyên tắc chung để sinh viên tự bảo vệ mình:
Không chuyển tiền cho người lạ hoặc theo yêu cầu khi chưa xác minh.
Không cung cấp CCCD, thông tin tài khoản ngân hàng, OTP, mật khẩu, mã xác thực.
Không cho: mượn, thuê tài khoản ngân hàng, SIM điện thoại, ví điện tử.
Không cài ứng dụng hoặc truy cập link theo hướng dẫn của người lạ.
Không tham gia các công việc mà yêu cầu đóng phí hoặc chuyển tiền trước.
Kiểm tra kỹ thông tin trước khi đăng ký việc làm, học bổng, vay vốn hoặc tham gia hoạt động.
Khi nhận yêu cầu chuyển tiền bất thường từ người quen, phải xác minh lại bằng một kênh khác.
Lưu tin nhắn, số điện thoại, tài khoản và các bằng chứng liên quan khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo.
Dưới đây là một số thủ đoạn phổ biến:
1. Bán hàng đa cấp biến tướng: Chủ động làm quen, kết bạn; rủ đi cà phê, hội thảo, chia sẻ “khởi nghiệp”, “cơ hội kinh doanh”; giới thiệu việc có thu nhập cao; yêu cầu mua sản phẩm, đóng tiền hoặc tuyển thêm người để được hưởng hoa hồng. Cảnh giác với mô hình thu nhập chủ yếu dựa vào việc tuyển người mới.
2. Việc làm “chốt đơn online”, “đặt đơn nhận hoa hồng”: Tuyển cộng tác viên trên mạng xã hội, mời “việc nhẹ, thu nhập cao”, yêu cầu chuyển tiền để “kích hoạt đơn hàng”, “nâng cấp tài khoản” hoặc “nhận hoa hồng”… Sau khi chuyển tiền, sinh viên có thể bị yêu cầu nạp thêm và bị cắt liên lạc.
3. Nhập mã code, đánh máy, xem quảng cáo kiếm tiền: Quảng cáo việc đơn giản, thu nhập cao nhưng phải đóng các phí, đặt cọc. Không chuyển tiền trước khi được nhận việc hoặc nhận tiền công.
4. Ký khống hồ sơ mua hàng trả góp: Đề nghị nhận vài trăm nghìn đồng để ký hồ sơ mua hàng trả góp; cung cấp CCCD và thông tin cá nhân; giới thiệu thêm người tham gia để nhận hoa hồng. Hậu quả trở thành người đứng tên vay khoản nợ trả góp mà bản thân không sử dụng.
5. Lôi kéo tham gia các hội, nhóm không chính thống: Tiếp cận sinh viên tại ký túc xá, khu trọ, quán cà phê hoặc qua mạng xã hội; mời tham gia các buổi sinh hoạt, hội thảo hoặc nhóm kín và hứa hỗ trợ tiền, quà tặng. Sinh viên cần kiểm tra kỹ mục đích hoạt động và chỉ tham gia các tổ chức, câu lạc bộ, hoạt động có thông tin rõ ràng.
6. Like – share – bình luận các bài viết không rõ nguồn gốc: Yêu cầu bình luận “.”, “Hi”, “Inbox”, “Quan tâm”… hoặc nhấp vào đường link để nhận quà, học bổng, việc làm. Tuyệt đối không cung cấp OTP, mật khẩu, mã xác thực hoặc thông tin tài khoản ngân hàng cho người khác.
7. “Bắt cóc online” – Virtual Kidnapping: Đây là hình thức lừa đảo đặc biệt nguy hiểm. Đối tượng giả danh công an, viện kiểm sát, ngân hàng…
Thông báo vụ án hoặc tài khoản có dấu hiệu vi phạm; yêu cầu sinh viên tự cách ly, thuê phòng khách sạn, không liên lạc với gia đình; yêu cầu giữ bí mật với lý do “phục vụ điều tra”; sau đó liên hệ với phụ huynh, dựng tình huống con em bị bắt cóc để yêu cầu chuyển tiền.
Khi gặp tình huống, không chuyển tiền, không tự cô lập bản thân, và thông báo gia đình, nhà trường, cơ quan công an.
8. Giả danh cán bộ nhà trường: Đối tượng gọi điện, nhắn tin hoặc gửi link giả mạo, yêu cầu đóng học phí; nhận học bổng, hoàn học phí; hướng dẫn vay vốn; yêu cầu đăng nhập tài khoản cá nhân. Sinh viên chỉ thực hiện các giao dịch thông qua các kênh chính thức của nhà trường.
9. Giả mạo tuyển dụng thực tập, việc làm: Giả mạo doanh nghiệp, đăng tuyển thực tập hoặc việc làm hấp dẫn; phỏng vấn qua Zalo, Telegram… rồi yêu cầu đóng phí đồng phục, phí đào tạo, phí giữ chỗ hoặc tiền đặt cọc. Cần xác minh tính xác thực qua website hoặc đầu mối chính thức của doanh nghiệp.
10. Thuê hoặc mượn tài khoản ngân hàng: Đối tượng trả tiền để thuê, mượn tài khoản ngân hàng, ví điện tử, sim điện thoại, CCCD hoặc thông tin cá nhân. Những tài khoản này có thể sử dụng để nhận, chuyển tiền liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật cho nên không thuê, mượn.
11. Giả mạo cuộc gọi video bằng Deepfake AI: Dùng công nghệ AI giả giọng nói hoặc hình ảnh của người thân, bạn bè, cán bộ, lãnh đạo… Sau đó yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp. Khi có yêu cầu chuyển tiền bất thường, hãy xác minh lại gọi lại qua số điện thoại quen thuộc hoặc bằng một kênh độc lập khác.
12. Lừa đảo qua mã QR: Kẻ gian dán chồng lên mã QR tại quán ăn, cửa hàng, bãi giữ xe… Khi quét sẽ nhận nội dung “nhận học bổng”, “nhận quà”, “xác thực tài khoản”… để dẫn đến đường link lừa đảo. Vì vậy không quét mã không rõ nguồn gốc và không làm theo mã yêu cầu.
13. Vay tiền qua ứng dụng không rõ nguồn gốc: Quảng cáo giải ngân nhanh, không cần thế chấp. Tuy nhiên, người vay sẽ chịu khoản phí lớn, lãi suất cao hoặc bị gọi điện, nhắn tin gây áp lực khi chậm thanh toán.
14. Thuê sinh viên mở tài khoản, xác thực sinh trắc học: Đối tượng có thể trả ít tiền để sinh viên mở tài khoản ngân hàng, đăng ký ví điện tử, xác thực sinh trắc học, bàn giao tài khoản sau khi hoàn tất đăng ký.
Các tài khoản này có nguy cơ bị sử dụng để nhận tiền lừa đảo hoặc thực hiện các giao dịch trái pháp luật.
