100.000 người Canada ký tên yêu cầu trục xuất Đại sứ Mỹ
104.000 người Canada đã ký vào bản kiến nghị kêu gọi trục xuất ông Pete Hoekstra, cáo buộc Đại sứ “làm suy yếu” quan hệ giữa Mỹ và Canada.
Bản kiến nghị trực tuyến cho rằng ông Pete Hoekstra nên bị tuyên bố là “persona non grata” (người không được hoan nghênh) và cần loại ông khỏi vị trí Đại sứ Mỹ tại Canada.
Mở từ ngày 21/7 và dự kiến thu thập chữ ký đến hết 18/11, lời kêu gọi trên đã nhận được sự ủng hộ của 104.000 người.
Bản kiến nghị cáo buộc ông Hoekstra đưa ra những tuyên bố làm tổn hại đến quan hệ ngoại giao Canada – Mỹ và “nhiều lần can thiệp vào các cuộc thảo luận chính trị của Canada theo cách không phù hợp với nghi thức ngoại giao”. Văn bản cũng bày tỏ lo ngại về các cuộc gặp tại Washington giữa quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ và một số người dân Alberta, những người ủng hộ việc tách tỉnh bang này khỏi Canada.
Theo quy định của Hạ viện Canada, một bản kiến nghị trực tuyến do công dân khởi xướng chỉ cần thu thập tối thiểu 500 chữ ký hợp lệ và nhận được sự bảo trợ từ một nghị sĩ là đủ điều kiện để trình ra trước quốc hội, đồng thời buộc chính phủ phải đưa ra câu trả lời chính thức. Đối với bản kiến nghị nói trên, bà Elizabeth May, lãnh đạo đảng Xanh, đã đồng ý đứng ra làm nghị sĩ bảo trợ để đưa văn bản này lên Hạ viện vào kỳ họp mùa thu.
Đại sứ Mỹ tại Canada Pete Hoekstra phát biểu tại sự kiện ở Halifax năm 2025. Ảnh: Canadian Press
Leanne Walker, người khởi xướng kiến nghị, cho biết bà rất bất ngờ trước sự hưởng ứng của công chúng. “Kết quả này vượt xa những gì tôi mong đợi. Điều này cho thấy đây không phải là vấn đề của một nhóm thiểu số”.
Văn bản này cũng đề nghị chính phủ chỉ đạo một ủy ban quốc hội xem xét vấn đề Mỹ can thiệp ngoại giao vào các công việc nội bộ của Canada.
Ông Hoekstra là thành viên đảng Cộng hòa và là đồng minh của ông Trump, luôn kiên quyết bảo vệ các chính sách thương mại của Tổng thống. Đại sứ khẳng định rằng những chính sách này nhằm đảm bảo an toàn và sự thịnh vượng cho người dân Mỹ.
Ông Hoekstra từng gây xôn xao dư luận vào tháng 6 khi nói rằng việc Mỹ sáp nhập Canada sẽ là một chủ đề thảo luận tuyệt vời giữa Thủ tướng Mark Carney và Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Phát biểu trước đám đông ở Halifax vào tháng 9 năm ngoái, ông Hoekstra bày tỏ thất vọng trước giọng điệu “chống Mỹ” trong kỳ bầu cử liên bang gần nhất tại Canada. Đại sứ cảnh báo việc các chính trị gia chủ nhà ví chiến dịch áp thuế của ông Trump với một “cuộc chiến tranh thương mại” là điều nguy hiểm.
Ông cũng nhiều lần chỉ trích giới chức Canada vì khuyến cáo người dân hạn chế du lịch sang Mỹ và gỡ bỏ rượu Mỹ khỏi các kệ hàng. Nhà ngoại giao này tuyên bố nhiệm vụ của ông đơn giản là “truyền đạt quan điểm của Tổng thống”.
Sự việc diễn ra trong bối cảnh các nhà đàm phán Canada đang nỗ lực nhằm ngăn chặn mức thuế quan 50% mà Mỹ dự định áp đặt lên lượng hàng hóa Canada trị giá 20-28 tỷ USD.
Người phát ngôn của Đại sứ quán Mỹ tại Ottawa từ chối bình luận về bản kiến nghị, chỉ xác nhận rằng đại sứ quán đã nắm được thông tin về việc này.
Walker cho biết rằng khả năng chính phủ trục xuất ông Hoekstra không cao, “nhưng hy vọng bản kiến nghị sẽ gửi đi một thông điệp”.
Việc tuyên bố một cá nhân là “persona non grata” (người không được hoan nghênh) là một biện pháp theo Công ước Vienna về Quan hệ Ngoại giao của Liên Hợp Quốc, cho phép chính phủ tước quyền miễn trừ ngoại giao của một cá nhân và buộc phải rời khỏi đất nước.
Canada từng trục xuất các nhà ngoại giao trong quá khứ, gần đây nhất là đại diện của Trung Quốc và Ấn Độ do các cáo buộc về sự can thiệp từ nước ngoài.
Năm 2023, chính phủ Canada đã tuyên bố nhà ngoại giao Trung Quốc Zhao Wei là người không được hoan nghênh sau khi một báo cáo tình báo cáo buộc ông nhắm mục tiêu vào nghị sĩ đảng Bảo thủ Michael Chong bằng cách thu thập thông tin về gia đình ông này tại Hong Kong.
Một năm sau, Canada đã trục xuất Cao ủy Ấn Độ tại Ottawa cùng 5 nhà ngoại giao sau khi cảnh sát nước này phát hiện bằng chứng cho thấy “các đặc vụ chính phủ Ấn Độ có liên quan những hoạt động đe dọa an toàn công cộng Canada”.
Hoàng Lan (Theo CBC, BBC)
