Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc – Ảnh: VGP
Theo baochinhphu.vn, Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc cho biết xuất khẩu 6 tháng và 7 tháng đầu năm tăng nhưng nhập siêu vẫn tăng, gây áp lực đối với mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Nhập siêu cao vì sao?
Do đó, cần làm rõ nguyên nhân nhập siêu tăng, nhất là xuất khẩu của doanh nghiệp trong nước tăng chậm, nhập khẩu tăng cao. Cần làm rõ doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu, máy móc, thiết bị để làm gì, tiến độ sản xuất ra sao và khả năng chuyển hóa lượng nhập khẩu này thành sản phẩm, hàng hóa xuất khẩu.
Theo Bộ Công Thương, 7 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 659 tỉ USD, tăng 28,1% so với cùng kỳ. Xuất khẩu đạt 319,7 tỉ USD, tăng 21,7%. Nếu không có diễn biến bất lợi lớn, kim ngạch xuất khẩu cả năm có thể tăng khoảng 15-16%.
Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đạt khoảng 255 tỉ USD, tăng 26,5%, trong khi khu vực kinh tế trong nước đạt khoảng 64,6 tỉ USD, tăng 5,8%.
Tuy nhiên, cả nước nhập siêu khoảng 20,3 tỉ USD. Một số nhóm hàng xuất khẩu tăng chậm như dệt may, giày dép, gỗ và sản phẩm gỗ hay một số nông sản giảm kim ngạch. Nhập khẩu máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện lại tăng mạnh, chủ yếu phục vụ sản xuất và mở rộng đầu tư tại Việt Nam.
Các hiệp hội, doanh nghiệp cho rằng chi phí logistics, nguyên liệu và chi phí tuân thủ đang tiếp tục gây sức ép lên hoạt động xuất khẩu, trong khi các biện pháp phòng vệ thương mại, chính sách thương mại đơn phương và yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn xanh cũng đặt ra thêm nhiều thách thức.
Trong đó, lĩnh vực điện tử là một trong những nhóm hàng có kim ngạch nhập khẩu lớn. Bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam, đề nghị đẩy mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, tự động hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Tăng kết nối giữa doanh nghiệp Việt Nam với các tập đoàn có vốn đầu tư nước ngoài để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát doanh nghiệp nhập khẩu tăng đột biến
Từ các ý kiến, Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc cho rằng muốn kiểm soát nhập siêu trước hết phải thúc đẩy mạnh xuất khẩu. Để cân bằng cán cân thương mại cần tạo được mức thặng dư rất lớn trong khi thị trường xuất khẩu còn nhiều yếu tố khó lường.
Vì vậy, các bộ, ngành, địa phương cần tập trung tháo gỡ khó khăn, tận dụng cơ hội thị trường, thúc đẩy xuất khẩu và cải thiện cán cân thương mại trong những tháng cuối năm.
Phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường thế giới, tiếp cận trực tiếp các hệ thống phân phối, chuỗi bán lẻ quốc tế. Đẩy nhanh đàm phán các hiệp định thương mại tự do, tận dụng ngay những đơn hàng có nhu cầu cao như điện tử, máy móc, nông sản, thủy sản và mở rộng các thị trường còn nhiều dư địa.
Tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục và nguồn lực cho doanh nghiệp. Bao gồm việc rà soát quy trình hoàn thuế giá trị gia tăng theo hướng tăng cường phân loại rủi ro, đẩy nhanh xử lý hồ sơ của doanh nghiệp chấp hành tốt và hướng dẫn rõ các nhóm vướng mắc để doanh nghiệp chủ động thực hiện.
Ngân hàng Nhà nước bảo đảm doanh nghiệp xuất khẩu tiếp cận tín dụng, ưu tiên vốn cho thu mua, tiêu thụ và xuất khẩu nông sản trong những tháng cuối năm, đồng thời tiếp tục thực hiện các chính sách lãi suất phù hợp đối với những lĩnh vực phục vụ xuất khẩu.
Việc kiểm soát nhập siêu cần gắn với thúc đẩy sản xuất trong nước. Bộ Công Thương cần làm việc với các doanh nghiệp, tập đoàn có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, nhất là trong lĩnh vực máy tính, linh kiện điện tử, để làm rõ nguyên nhân nhập khẩu và tiến độ sản xuất, xuất khẩu tại Việt Nam.
Đồng thời rà soát những loại hàng hóa công nghiệp đã có năng lực sản xuất trong nước để đề xuất điều chỉnh chính sách thuế phù hợp; phát triển công nghiệp hỗ trợ, nguồn hàng trong nước và tăng tỉ lệ nội địa hóa.
Kiểm tra, kiểm soát các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có kim ngạch nhập khẩu lớn, doanh nghiệp có nhập khẩu tăng đột biến; tiếp tục rà soát các mặt hàng, nguyên liệu có khả năng sản xuất trong nước để giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.
