Tổng thống Mỹ: Chúng tôi đang kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz
Tổng thống Trump khẳng định Mỹ “đang kiểm soát hoàn toàn” eo biển Hormuz, nhưng giới chức Iran bác bỏ thông tin này.
“Mỹ đang kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz. Tôi nghĩ chúng ta sẽ tiếp tục duy trì kiểm soát nơi này! Lực lượng phong tỏa hải quân của chúng ta đang được mọi người gọi là ‘bức tường thép’ và Iran không thể làm gì để đối phó”, Tổng thống Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 12/8.
Theo ông, Iran “không còn hải quân hay không quân”, trong khi những binh sĩ còn lại không được trả lương. “Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và ban lãnh đạo nước này đã rơi vào tình trạng bất ổn, tình hình đang xấu đi. Iran giờ chỉ nói mà không làm, không còn là ‘kẻ bắt nạt Trung Đông’ nữa”, ông Trump cho biết.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng ngày 6/8. Ảnh: AFP
Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA), do Iran thành lập hồi tháng 5 để giám sát eo biển Hormuz, bác bỏ thông tin. “Những tuyên bố và bài đăng lặp đi lặp lại của các quan chức Mỹ không làm thay đổi thực tế rằng eo biển Hormuz vẫn đang bị phong tỏa và sẽ không được mở lại cho đến khi các điều kiện của Iran được chấp nhận”, PGSA cho hay.
Hormuz là eo biển nằm giữa Iran và Oman, có chiều dài 161 km, điểm hẹp nhất 33 km, luồng hàng hải theo mỗi hướng chỉ rộng khoảng 3 km. Eo biển gần như đã tê liệt kể từ khi chiến sự Trung Đông nổ ra. Mỹ và Iran giữa tháng 6 ký bản ghi nhớ chung, trong đó có điều khoản khôi phục hoạt động hàng hải ở Hormuz. Tuy nhiên, bất đồng trong cách diễn giải đã khiến lệnh ngừng bắn sụp đổ.
Tàu thuyền di chuyển qua Hormuz hiện chỉ có thể dựa vào hải trình phía bắc qua lãnh hải Iran, hoặc tuyến phía nam sát bờ biển Oman. Iran cảnh báo không đảm bảo an toàn cho các phương tiện quá cảnh mà không thông báo trước với Tehran.
Reuters đưa tin chỉ có 8 tàu đi qua Hormuz trong ngày 11/8, thấp hơn mức trung bình 12 tàu trong 10 ngày trước đó và thấp hơn nhiều so với mức 130-140 tàu mỗi ngày trước chiến sự. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 12/8 cho biết eo biển Hormuz trên thực tế “đã đóng cửa sau khi thỏa thuận giữa Mỹ – Iran sụp đổ đầu tháng 7”.
Các hải trình hiện được tàu thuyền sử dụng để đi qua eo biển Hormuz. Đồ họa: CNN
Tổng thống Trump gần đây nhiều lần nói Mỹ sắp đạt thỏa thuận với Iran và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz sẽ sớm bình thường trở lại. Ông cũng cảnh báo khả năng “tung đòn mạnh” nếu kết quả không như ý.
Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohammad Bagher Zolghadr hôm 8/8 nêu 6 điều kiện mà Mỹ cần đáp ứng để mở lại eo biển Hormuz và cho phép hoạt động vận chuyển trở lại mức trước chiến sự.
Theo đó, Iran yêu cầu Mỹ ngừng đe dọa nhằm vào nước này, chấm dứt hoạt động quân sự với Tehran và đồng minh trong khu vực, gỡ bỏ phong tỏa hàng hải, bồi thường thiệt hại, dỡ các lệnh trừng phạt và giải phóng tài sản của Iran đang bị phong tỏa.
Cựu bộ trưởng quốc phòng Mỹ Mark Esper cho rằng những điều kiện mới nhất Iran đưa ra để mở lại eo biển Hormuz là “lố bịch”, kìm hãm tiến trình đàm phán.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pakistan Tahir Andrabi ngày 12/8 nói Islamabad đang nỗ lực đưa hai bên trở lại bàn đàm phán, đồng thời ngăn chặn những nỗ lực có thể làm ảnh hưởng tiến trình hòa bình. Một nguồn tin cấp cao Iran cho biết Tehran và Washington vẫn bất đồng sâu sắc về nỗ lực đạt được một thỏa thuận lâu dài nhằm chấm dứt chiến tranh.
Như Tâm (Theo Al Jazeera, Reuters)
