Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đồng Nai) – Ảnh: Media Quốc hội
Ngày 9-8, Quốc hội thảo luận dự Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).
Nền tảng số, mạng xã hội phải có cảnh báo cho người dùng
Nêu ý kiến thảo luận, đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc (TP.HCM) đề nghị bổ sung quy định tại dự thảo theo hướng khuyến khích xây dựng, phát triển các công cụ tra cứu, hỏi đáp và cung cấp thông tin pháp luật theo nhu cầu của tổ chức, cá nhân.
Bà tán thành với quy định về việc cấm sử dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI) hoặc các phương tiện khác để tạo lập, phát tán thông tin, tài liệu giả mạo hoặc sai lệch về nội dung pháp luật, nội dung chính sách được truyền thông.
Bà nhấn mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, AI phải đi cùng trách nhiệm của cơ quan, tổ chức; cơ quan sử dụng AI cần phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin do hệ thống cung cấp.
Từ đó bà đề nghị bổ sung quy định AI phải có cơ chế kiểm chứng, giám sát, cảnh báo và đính chính thông tin, đồng thời cơ quan, tổ chức sử dụng trí tuệ nhân tạo phải chịu trách nhiệm đối với thông tin pháp luật do hệ thống của mình cung cấp.
Còn đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đồng Nai) đề cập việc vừa qua có một loạt vi phạm trên mạng xã hội.
Trong đó một số trường hợp “giang hồ mạng“, người có ảnh hưởng sử dụng nền tảng số, mạng xã hội đe dọa, khủng bố tinh thần, sử dụng những lời nói tục tĩu, vi phạm thuần phong mỹ tục, đưa thông tin sai lệch, thông tin chưa kiểm chứng, ảnh hưởng đến trật tự xã hội.
Ông chỉ rõ cơ quan chức năng đã nhanh chóng xử lý, bắt giữ một số đối tượng cũng như phối hợp với các nền tảng số, mạng xã hội gỡ bỏ những thông tin vi phạm.
Tuy nhiên câu hỏi đặt ra ở đây là trách nhiệm của các nền tảng số, mạng xã hội như thế nào trong việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho quần chúng nhân dân, cho những người sử dụng.
Do vậy ông đề nghị trong dự luật cần có một điều quy định rõ trách nhiệm các nền tảng số, mạng xã hội, mạng viễn thông hay các ứng dụng AI trong việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho người sử dụng trên lãnh thổ Việt Nam.
Theo đại biểu, những nền tảng số, mạng xã hội này hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam phải thực hiện theo đúng quy định pháp luật Việt Nam và hưởng lợi từ không gian sinh tồn của người Việt Nam phải có trách nhiệm xã hội tương ứng.
Đề nghị giao Chính phủ quy định cụ thể hình thức, nội dung chi tiết, nhưng ông cũng cho rằng cần quy định theo hướng với các mạng xã hội, nền tảng số, khi người dùng trên lãnh thổ Việt Nam mở ứng dụng ra sẽ có cảnh báo vi phạm pháp luật.
Giải pháp khác là sử dụng phụ đề, tức dòng chữ chạy trên nền tảng số, giống như VTV Go thực hiện trong mùa World Cup vừa qua với dòng chữ chạy phía dưới là tất cả những hành vi cá độ, đặt cược bóng đá đều là vi phạm pháp luật.
“Việc này cảnh báo với người tiếp cận, người dùng rất hiệu quả và nâng cao được ý thức tuân thủ pháp luật của quần chúng nhân dân.
Với nền tảng AI, khi cung cấp thông tin pháp luật phải có dẫn nguồn và nếu thông tin chưa kiểm chứng phải có cảnh báo là thông tin chưa kiểm chứng”, ông Kiên nêu thêm.
Đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc (TP.HCM) – Ảnh: Media Quốc hội
Bao quát hành vi cố ý cắt xén, trích dẫn không đầy đủ quy định pháp luật
Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) nêu thực tế việc không bịa đặt hoàn toàn nội dung mà cắt xén, trích dẫn rời một phần quy định của pháp luật hoặc chính sách và gắn với một bình luận mang tính dẫn dắt, suy diễn hoặc xuyên tạc đang là một trong những hình thức lan truyền thông tin sai lệch phổ biến trên mạng xã hội.
Ông chỉ rõ người đăng có thể không thay đổi một chữ của điều luật nhưng bằng cách bỏ đi bối cảnh, điều kiện áp dụng hoặc các quy định liên quan, họ làm cho người tiếp nhận hiểu sai hoàn toàn tinh thần và mục đích của quy định đó.
“Các nghiên cứu về thông tin sai lệch chỉ ra rằng nội dung bị cắt khỏi ngữ cảnh là một dạng thông tin gây hiểu lầm rất phổ biến trên mạng xã hội, không chỉ là thông tin hoàn toàn bịa đặt”, ông Huy phân tích.
Do vậy ông đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định bao quát hành vi cố ý cắt xén, trích dẫn không đầy đủ hoặc tách rời bối cảnh các quy định của pháp luật, chính sách nhằm làm sai lệch nội dung, ý nghĩa hoặc mục đích của quy định được truyền thông…
Tuy nhiên ông chỉ rõ cần thiết kế rất chặt chẽ để tránh ảnh hưởng đến quyền bình luận, phản biện chính sách và không nên cấm mọi trường hợp trích dẫn không đầy đủ…
Với chuyển đổi số, cơ chế kiểm soát rủi ro khi ứng dụng AI và việc định danh tài khoản trên không gian mạng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trong giải trình nêu rõ sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu ý kiến đại biểu.
Theo Bộ trưởng, việc định danh tài khoản chủ yếu nhằm kiểm soát đối tượng cung cấp thông tin phổ biến, giáo dục pháp luật, bảo đảm thông tin chính thức, chính xác và hạn chế việc lợi dụng không gian mạng để thực hiện hành vi trái pháp luật; không nhằm cản trở người dân tiếp cận pháp luật trên môi trường số.
