Theo CNN, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar (bên trung gian đàm phán Mỹ – Iran) Majed al-Ansari ngày 4.8 tiết lộ các dự thảo về một thỏa thuận “đang được luân chuyển” và các quốc gia trong khu vực đang phối hợp chặt chẽ để thỏa thuận trở nên khả thi với Mỹ và Iran.
Theo đó, trọng tâm trước mắt của các nhà trung gian là tìm ra một giải pháp ngắn hạn, nhằm đưa Washington và Tehran trở lại bàn đàm phán trực tiếp, qua đó hướng tới một thỏa thuận lớn hơn để khôi phục hòa bình khu vực.
Phòng họp nơi diễn ra cuộc đàm phán giữa phái đoàn Mỹ, Iran, cùng 2 nước trung gian Qatar, Pakistan, được tổ chức tại Thụy Sĩ hồi tháng 6
ẢNH: REUTERS
Trong diễn biến khác, các cuộc đàm phán giữa Iran và Oman đang tập trung vào eo biển Hormuz. Theo ông Saeed Ajorlu, thành viên đoàn Iran, mục tiêu của Tehran là thiết lập một thỏa thuận tạm thời kéo dài từ 1 đến 3 tháng, trong đó “Iran đóng vai trò chủ đạo” về an ninh, rà phá bom mìn và dịch vụ hàng hải. Iran khẳng định họ chỉ đàm phán song phương với Oman chứ không đàm phán với Mỹ về trạng thái của eo biển.
Theo đài Al Jazeera, diễn biến đàm phán cho thấy sự lạc quan nhất định về khả năng sớm mở lại eo biển Hormuz. Dù chưa có thông báo chính thức, tiến triển đã được ghi nhận trong việc làm rõ cách thức tàu thuyền di chuyển, mức độ kiểm soát của các bên và vấn đề thu phí. Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump lập luận rằng eo biển này là tuyến đường thủy quốc tế nên không được thu phí quá cảnh. Ngược lại, Iran cho rằng họ có quyền áp dụng phí, có thể dưới dạng hỗ trợ tài chính cho việc khắc phục môi trường, bảo trì hoặc rà phá bom mìn.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 4.8 nói rằng “đã có tiến triển, thế nhưng chưa đạt kết quả cuối cùng” về thỏa thuận tự do đi lại qua eo biển Hormuz. Ông Rubio kỳ vọng một thỏa thuận về Hormuz “sẽ sớm diễn ra”.
Ngoài ra, trong cuộc đàm phán với Oman, các quan chức Iran cũng lưu ý rằng những vấn đề lớn hơn như lệnh ngừng bắn ở Lebanon, dỡ bỏ cấm vận, giải phóng tài sản bị đóng băng sẽ phải chờ giải quyết ở những giai đoạn tiếp theo, sau khi tập trung đạt thỏa thuận về eo biển Hormuz.
